Асосий қисмга ўтиш
Ҳоди Зариф

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Ҳоди Зариф

Олим · Тошкент

Ўзбек фолклоршунослигининг асосчиси, филология фанлари доктори, профессор; баҳшилардан достонлар ёзиб олган, Навоий адабиёт музейининг биринчи директори.

Фаолият:
Олим, Педагог
Ҳақиқий исми:
Ҳоди Тиллаевич Зарифов
Ҳаёт йиллари:
20 март 1900(71 ёш) ♓ — 13 январ 1972
Туғилган жой:
Тошкент
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти

Биография

Ҳоди Зариф (Ҳоди Тиллаевич Зарифов) ўзбек фолклоршунослигининг асосчиси, халқ оғзаки ижоди намуналарини тўпловчи олим. У Тошкентда 1900-йил 20-мартда туғилган (Ўзбек миллий энсиклопедиясига таянган манбаларда туғилган йили 1905 деб берилган). Дастлабки таълимни эски ва янги усулдаги мактабларда олди, 1923–1926-йилларда Боку ўқитувчилар семинариясида таҳсил кўрди. 1965-йилда филология фанлари доктори, 1967-йилда профессор бўлди.

Меҳнат фаолиятини 1926–1930-йилларда Ўзбекистоннинг маъориф ва маданият муассасаларида ўтказди. 1930–1931-йилларда илмий ходим сифатида Москвадаги собиқ Иттифоқ халқлари марказий музейида ишлади, 1931–1934-йилларда эса этнография шуъбасини бошқарди (Ўзбекистон Маданий қурилиш илмий-тадқиқот институти). Кейин Ўзбекистон Фанлар академиясининг Тил ва адабиёт институтига ўтиб, фолклор бўлимини бошқарди, 1944–1948-йилларда институт директори, сўнгра директор ўринбосари лавозимида ишлади. 1939–1956-йилларда биринчи бўлиб Навоий кўргазмасига (Навоий номидаги адабиёт музейи) раҳбарлик қилди, 1957–1972-йилларда Навоий ижодини ўрганиш қўмитасида илмий котиб бўлди.

Олим халқ баҳшиларининг оғзидан машҳур достонлардан «Равшан» ва «Ёдгор»ни, «Рустамхон» ҳамда «Очилдов»ни, «Юсуф билан Аҳмад»ни қоғозга туширди. Шунингдек эртак, қўшиқ ва мақолларни, диалектология ҳамда этнографияга доир материалларни, тарихий ҳужжатларни йиғди. Илмий мақолаларида баҳшилар ижодини ёритган: Эргаш Жуманбулбул ўғли ва Фозил Йўлдош ўғли, Нурмон Абдувой ўғли ҳамда Абдулла Нурали ўғли, ундан ташқари Холёр Абдукарим ўғли, Аҳмад баҳши Матназар ўғли, Бола баҳши шулар жумласидандир.

Унинг тадқиқотлари ўзбек эпоси, баҳшичилик санъати, халқ шоирларининг эпик репертуари ҳамда фолклоршуносликнинг ривожланиш йўлларига қаратилган; шу асосда ўз илмий мактабини шакллантирди. В. М. Жирмунский билан бирга ёзган «Ўзбек халқ қаҳрамонлик эпоси» (1947) ўзбек фолклоршунослигининг асосий асарларидан бири саналади.

Ҳоди Зариф 1972-йил 13-январда Тошкентда вафот этди. 1973-йилда унга вафотидан сўнг Беруний номидаги Давлат мукофоти топширилди. Навоий номидаги адабиёт музейининг ўзбек фолклори бўлимида унинг ёдгорлик бюсти турибди (ҳайкалтарош А. Шоймуродов, 1984), Тошкентдаги кўчалардан бири ҳам унинг номини олган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1900
    Туғилиши

    Тошкент, 20-март (баъзи манбаларда 1905).

  2. 1923–1926
    Боку ўқитувчилар семинарияси
  3. 1930–1931
    Москвада халқлар марказий музейи

    Илмий ходим сифатида ишлаган.

  4. 1931–1934
    Этнография шуъбаси бошлиғи

    Маданий қурилиш илмий-тадқиқот институти.

  5. 1934
    Тил ва адабиёт институтининг фолклор бўлими

    1934–1939, 1956–1965, 1960–1972 йилларда мудир.

  6. 1939–1956
    Навоий кўргазмаси (адабиёт музейи) биринчи директори
  7. 1944–1948
    Институт директори
  8. 1957–1972
    Навоий ижодини ўрганиш қўмитаси илмий котиби
  9. 1965
    Филология фанлари доктори
  10. 1967
    Профессор; Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби
  11. 1972
    Вафоти

    Тошкент, 13-январ.

  12. 1973
    Беруний номидаги Давлат мукофоти

    Вафотидан кейин.

Асарлари

  • «Луғат ҳам термин тўпловчиларга қўлланма» (1934)
  • «Ўзбек халқ қаҳрамонлик эпоси» (1947)

    В. М. Жирмунский билан ҳаммуаллифликда.

  • «Лутфий ва Навоий» (1948)
  • «Фолклор ва археология материалларини қиёсий ўрганишга доир» (1958)
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Ҳоди Зариф (1900–1972) — Олим | Shaxs.uz