Asosiy qismga o'tish
Hoji Muin

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Hoji Muin

Yozuvchi · Samarqand

Samarqandlik jadid maorifparvar, yangi usul maktab muallimi, shoir, dramaturg va jurnalist; 1920-30-yillardagi qatag'on qurbonlaridan biri.

Faoliyat:
Yozuvchi, Pedagog, Shoir, Dramaturg, Publitsist
Haqiqiy ismi:
Hoji Muin Shukrullo o'g'li, Hoji Muin Shukrullayev
Hayot yillari:
19 mart 1883 ♓ — 1942
Tug'ilgan joy:
Samarqand
Otasi:
Shukrullo

Biografiya

Samarqandlik Hoji Muin (Shukrullo o'g'li) 1883-yil 19-martda tug'ilgan. Uning otasi Shukrullo savdo bilan shug'ullangan va yoshligida olamdan o'tgan. O'n ikki yoshida Muin onasidan ham judo bo'lgan va Ruhobod guzaridagi masjidning imomi — bobosi Mirsaid Sharif o'g'lining tarbiyasida qolgan. Xat-savodi chiqqach, bobosining qo'lida arab tili grammatikasi va diniy bilimlarni o'rgana boshlagan.

1900-yilda Sayyidahmad Vasliy bilan uchrashuvi bu bilimlarni kengaytirishga yo'l ochgan: Vasliy unga arab tilini chuqur o'rgatgan, she'riyatga havasini kuchaytirgan va uni ma'rifatparvarlar davrasiga tanishtirgan. Muin 1901-yilda eski usul maktabida dars bera boshlagan, 1903-yilda esa Abduqodir Shakuriy maktabidan ilhomlanib, Xo'ja Nisbatdor mahallasida yangi usuldagi o'z maktabini ochgan. O'sha yili Vasliynikida Mahmudxo'ja Behbudiy bilan tanishgan; bu uchrashuv uning umrida yangi bosqich boshlagan.

Boshqa jadid muallimlari singari darsliklar yozgan: 1908-yilda forsiy «Rahnomoi savod» alifbosini yaratgan, o'zbek tilidagi «O'qituvchi» alifbosini esa I. Rahmatullazoda bilan birga tuzgan. Bolalar uchun turkiy she'rlarni forschaga tarjima qilib, Behbudiy ko'magida «Guldastai adabiyot» to'plamini nashr ettirgan (unga o'z she'rlarini ham kiritgan). Behbudiyning «Padarkush» pyesasini matbuotda olqishlagach, o'zi ham sahna asarlari yoza boshlagan: «Eski maktab, yangi maktab», «To'y», «Ko'knori», «Mazluma xotin» va boshqa pyesalarida eski maktab tizimi, xalq orasidagi zararli odatlar tanqid qilingan.

Muin matbuotda faol qatnashgan: kundaligiga ko'ra 1907-1937-yillarda 23 xil gazeta va jurnalda 200 ga yaqin maqola, 400 ga yaqin xabar va ikki tilda 1500 misraga yaqin she'r e'lon qilgan. «Mehnatkashlar tovushi» gazetasi hamda «Tayoq» va «Mashrab» jurnallarining birinchi muharriri va tashkilotchisi bo'lgan. Abdurauf Fitratning jadid maktablari haqidagi munozarasini fors tilidan o'zbekchaga o'girib, 1912-yilda «Turkiston viloyatining gazeti»da bosdirgan; Duriyning «Aqidai islomiya» asarini tojikchaga tarjima qilgan.

1929-yilda sovet hokimiyati qatag'onining dastlabki to'lqinida hibsga olinib, 1932-yilgacha ozodlikdan mahrum etilgan; 1938-yil yanvarida yana qamalgan va 1942-yilda Solikamsk qamoq lagerlaridan birida vafot etgan. Ba'zi manbalarda vafot sanasi 21-iyul deb ko'rsatilgan. U 1963-yilda oqlangan.

Ta'lim

Hayot yo'li

  1. 1883
    19-mart kuni Samarqandda tug'ilgan
  2. 1901
    Eski maktabda muallimlik boshlagan
  3. 1903
    Xo'ja Nisbatdor mahallasida yangi usul maktabini ochgan; Behbudiy bilan tanishgan
  4. 1908
    «Rahnomoi savod» alifbosi
  5. 1912
    Fitrat munozarasi tarjimasi «Turkiston viloyatining gazeti»da bosildi
  6. 1914
    «Guldastai adabiyot» to'plami
  7. 1924
    «Mashrab» hajviy jurnalini tashkil etgan
  8. 1929–1932
    Birinchi hibs
  9. 1938
    Yana hibsga olingan
  10. 1942
    Solikamsk lagerida vafot etgan
  11. 1963
    Oqlangan

Asarlar

  • «Rahnomoi savod» (1908)
    Kitob
  • «O'qituvchi» (I. Rahmatullazoda bilan) (1908)
    Kitob
  • «Guldastai adabiyot» (1914)
    She'riy to'plam
  • «Eski maktab, yangi maktab»
    Pyesa
  • «To'y»
    Pyesa
  • «Ko'knori»
    Pyesa
  • «Mazluma xotin»
    Pyesa
  • «Ma'orif qurbonlari»
    Pyesa
  • «Juvonbozlik qurbonlari»
    Pyesa
  • «Boy ila xizmatkor»
    Pyesa
  • «Qozi ila muallim»
    Pyesa
  • Fitratning jadid maktablari haqidagi munozarasi (tarjima) (1912)
    Tarjima
Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish