Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Izzat Sulton
Tuzatish taklif qilish

Izzat Sulton

O'zbek adabiyotshunosi, dramaturg va akademik, «Adabiyot nazariyasi» darsligi hamda Navoiy haqidagi «Navoiyning qalb daftari» kitobi muallifi, «Alisher Navoiy» dramasining hammuallifi.

Faoliyat:
Yozuvchi, Olim, Dramaturg
Haqiqiy ismi:
Izzat Otaxon o'g'li Sultonov
Tug'ilgan:
29 iyun 1910(91 yosh) ♋ — 29 iyul 2001
Otasi:
Otaxon
Onasi:
Bahriniso
Turmush o'rtog'i:
Zamira Sultonova
  • «Shuhrat» medali
  • Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti
  • «Mehnatdagi namunasi uchun» medali

Biografiya

Izzat Sulton (to'liq ismi Izzat Otaxon o'g'li Sultonov) 1910-yil 29-iyunda (eski uslubda 16-iyunda) Oshda, hozirgi Qirg'iziston hududida, chevar oilasida tug'ilgan. Rus-tuzem maktabida o'qigan, o'smirlik chog'ida Toshkentga kelib, Narimonov (Namuna) nomli o'quv yurtida tahsil olgan, 1929-yilda ta'lim-tarbiya texnikumini tugatgan. 1930–1934-yillarda Toshkent pedagogika institutining ijtimoiy fakultetida o'qigan, so'ng 1937-yilgacha aspiranturada tahsilini davom ettirgan.

Mehnat faoliyatini maktabda o'qituvchilik va gazetalarda ishlashdan boshlagan: 1931-yilda «Batrak» gazetasining mas'ul kotibi bo'lgan, adabiy-tanqidiy maqolalari 1930-yillar boshidan bosilgan. 1937–1942-yillarda Til va adabiyot instituti direktorining o'rinbosari lavozimida ishlagan.

Urush yillarida va undan keyin davlat xizmatida bo'lgan: 1942–1943-yillarda O'zbekiston SSR radioeshittirish bo'yicha davlat qo'mitasi raisining o'rinbosari, 1943–1945-yillarda Toshkent kinostudiyasi (O'zbekfilm) direktori, 1945–1948-yillarda O'zbekiston SSR Vazirlar Kengashi raisining madaniyat masalalari bo'yicha o'rinbosari. 1946-yilda Navoiyning «Mezon ul-avzon» asari bo'yicha nomzodlik, 1955-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

1948–1951-yillarda Til va adabiyot institutiga rahbarlik qilgan, 1950–1953-yillarda Moskva davlat universitetida dars bergan, 1955-yildan institutning adabiyot nazariyasi sektoriga mudirlik qilgan. 1956–1963-yillarda O'zbekiston SSR Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining kotibi bo'lgan.

Dramaturg sifatida «Burgut parvozi» (1940-yillar boshida sahnalashtirilgan, M. V. Frunzening Turkistondagi faoliyati haqida), Uyg'un bilan hammualliflikda yozilgan «Alisher Navoiy» tarixiy dramasi, «Imon» (1960) va «Noma'lum kishi» (1963) asarlarini yaratgan. «Alisher Navoiy» kinossenariysining mualliflaridan biri bo'lgan; Komil Yormatov suratga olgan film 1948-yilda 2-darajali Stalin mukofotiga sazovor bo'lgan. M. Ashrafiy musiqasi bilan sahnalashtirilgan «Shoir qalbi» operasining librettosi ham unga tegishli.

Adabiyotshunoslikda uning «Adabiyot nazariyasi» maktab darsligi (1939) va oliy o'quv yurtlari uchun darsligi (1980; ikkinchi nashri 1986) keng foydalanilgan. Eng muhim ilmiy kitobi — Alisher Navoiy hayoti va ijodiga bag'ishlangan «Navoiyning qalb daftari» (1969). 1994-yilda Bahouddin Naqshband haqida «Bahouddin Naqshband abadiyati» monografiyasini yozgan, «O'zbek sovet adabiyoti tarixi» va «O'zbek sovet tanqidchiligi tarixi» kabi jamoaviy asarlarda ishtirok etgan.

1964-yilda O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan san'at arbobi, 1981-yilda O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan fan arbobi unvonlarini olgan; 1966-yilda Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 1995-yilda akademik bo'lgan. 1970-yilda «O'zbek sovet adabiyoti tarixi» jamoaviy asaridagi ishtiroki uchun O'zbekiston SSR Beruniy nomidagi Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan, 1992-yilda «Shuhrat» medali bilan taqdirlangan.

Izzat Sulton 2001-yil 29-iyulda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1910
    Tug'ilishi

    Oshda chevar oilasida tug'ilgan.

  2. 1930–1937
    Toshkent pedagogika instituti

    Ijtimoiy fakultetda o'qigan (1934-yilda tugatgan), so'ng aspiranturada tahsil olgan.

  3. 1937–1942
    Til va adabiyot instituti

    Institut direktorining o'rinbosari bo'lgan.

  4. 1942–1945
    Radioeshittirish qo'mitasi va kinostudiya

    Davlat radioeshittirish qo'mitasi raisining o'rinbosari, so'ng Toshkent kinostudiyasi direktori bo'lgan.

  5. 1945–1948
    O'zbekiston SSR Vazirlar Kengashi

    Madaniyat masalalari bo'yicha Vazirlar Kengashi raisining o'rinbosari bo'lgan; 1946-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

  6. 1948–1953
    Institut va Moskva universiteti

    1948–1951-yillarda Til va adabiyot institutiga rahbarlik qilgan, 1950–1953-yillarda Moskva davlat universitetida dars bergan.

  7. 1955
    Doktorlik dissertatsiyasi

    Filologiya fanlari doktori bo'lgan va adabiyot nazariyasi sektoriga mudir etib tayinlangan.

  8. 1956–1963
    Yozuvchilar uyushmasi

    O'zbekiston SSR Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining kotibi bo'lgan.

  9. 1964
    Xizmat ko'rsatgan san'at arbobi

    O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan san'at arbobi unvonini olgan.

  10. 1969
    «Navoiyning qalb daftari»

    Alisher Navoiy hayoti va ijodiga bag'ishlangan asosiy kitobi nashr etilgan.

  11. 1995
    Akademik

    O'zbekiston Fanlar akademiyasining haqiqiy a'zosi (akademik) etib saylangan.

  12. 2001
    Vafoti

    Toshkentda vafot etgan, Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan.

Asarlar

  • «Adabiyot nazariyasi» (maktab darsligi) (1939)
    Darslik

    Maktablar uchun yozilgan adabiyot nazariyasi bo'yicha dastlabki darsliklardan biri.

  • «Burgut parvozi» (1940)
    Drama

    M. V. Frunzening Turkistondagi faoliyati va o'zbek hamda rus xalqlari do'stligi haqidagi pyesa; Hamza nomidagi teatrda 1942-yilda sahnalashtirilgan.

  • «Alisher Navoiy» (1940)
    Tarixiy drama

    Uyg'un bilan hammualliflikda yozilgan drama; shu nomdagi film 1947-yilda suratga olingan.

  • «Mezon ul-avzon» asari va uning tanqidiy matni (1947)
    Ilmiy tadqiqot

    Navoiyning aruz haqidagi asariga bag'ishlangan tadqiqot.

  • «Imon» (1960)
    Drama

    Zamonaviy olimlar hayoti haqidagi pyesa; Hamza nomidagi teatrda sahnalashtirilgan.

  • «Noma'lum kishi» (1963)
    Tarixiy drama

    Xalq qo'zg'olonchisi Namoz o'g'ri obrazi yaratilgan she'riy drama.

  • «Navoiyning qalb daftari» (1969)
    Monografiya

    Alisher Navoiy hayoti va ijodi haqidagi kitob; 1979 va 1985-yillarda rus tilida ham chiqqan.

  • «Asarlar» (4 jild) (1971)
    To'plam

    Tanlangan asarlar to'plami; 1971–1974-yillarda Adabiyot va san'at nashriyotida chop etilgan.

  • «Adabiyot nazariyasi» (oliy o'quv yurtlari uchun) (1980)
    Darslik

    Filologiya fakultetlari uchun darslik; ikkinchi nashri 1986-yilda chiqqan.

  • «Bahouddin Naqshband abadiyati» (1994)
    Monografiya

    XIV asr tasavvuf namoyandasi Bahouddin Naqshband haqidagi kitob.

Filmografiya

NomiYil
Alisher Navoiy1947
Oderjimiy1965

Aloqador shaxslar