Mallaxon
Qo'qon xoni (1858–1862), Ming sulolasidan; Xudoyorxonni taxtdan haydagan, rus qo'shinlariga qarshi kurashgan, Mallaxon ariqini qazdirgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 1830 — 1862
- Otasi:
- Sheralixon
- Farzandlar:
Biografiya
Mallaxon Ming sulolasidan bo'lgan Qo'qon xoni, Sheralixonning o'g'li va Xudoyorxonning akasi (ayrim manbalarda — ota bir akasi). Tug'ilgan yili manbalarda turlicha: 1812 yoki 1830-yillar. U 1858–1862-yillarda hukmronlik qildi.
1858-yilda taxt uchun kurashda Mallaxon Xudoyorxon qo'shinini Somonchi qishlog'i yaqinida yengib, Qo'qonni egalladi va o'zini xon deb e'lon qildi. Xudoyorxon Buxoroga qochishga majbur bo'ldi.
1860-yilda Mallaxon qo'shin to'plab Pishpak (hozirgi Bishkek)ka, so'ng Chu daryosi bo'yiga keldi. Bikat mavzeida ikki ming kishilik to'pli rus qo'shini bilan jangda g'olib chiqdi, biroq o'sha yili G. A. Kolpakovskiy otryadi uni Uzunog'ochda tor-mor qildi. 1860–1861-yillarda Turkistonni himoya qilish uchun Qanoatshohni yubordi, ammo bu qo'shin dasht aholisini talab qaytdi. Mallaxon yo'qotilgan qal'alarni qaytarishga bir necha bor urindi, bari zoye ketdi; shu bois, og'ir soliqlar va muxolifatga qarshi jazolar ham qo'shilib, unga qarshi norozilik kuchaydi.
Ichki siyosatda xon qipchoqlarning mavqeini tikladi, harbiy intizomni mustahkamladi, Qorategin viloyatini Qo'qonga bo'ysundirdi. Xitoy va Rossiya bilan diplomatik aloqa o'rnatishga harakat qildi. Yangi yerlar o'zlashtirildi, sug'orish inshootlari qurildi, jumladan, uzunligi 20 kilometrdan oshiq Mallaxon ariqi qazildi. XIX asr boshlarida Muhammadalixon joriy etgan har yurish oldidan olinadigan ulov puli va tilla puli soliqlari bekor qilindi; 1861-yilda Hazrati Sohib madrasasi qurildi. Farg'ona vodiysidagi bir necha qishloq uning nomi bilan ataladi.
1862-yil mart oyida fitna natijasida Mallaxon o'ldirildi; o'rniga o'n yetti yoshli Shohmurod xon deb e'lon qilindi, ammo u bir necha kun xon bo'lib turdi xolos, so'ng Xudoyorxon taxtni qayta egalladi.
Karyera
- Qo'qon xon saroyiQo'qon xoni · Qo'qon · 1858–1862
Hayot yo'li
- 1858Qo'qonni egallashi
Somonchi yaqinida Xudoyorxonni yengib, o'zini xon deb e'lon qildi.
- 1860Rus qo'shinlari bilan janglar
Bikatda g'alaba qozondi, Uzunog'ochda mag'lub bo'ldi.
- 1861Hazrati Sohib madrasasi
Qo'qonda Hazrati Sohib madrasasi qurildi.
- 1862Qatl etilishi
Mart oyida fitna natijasida o'ldirildi; taxtga Shohmurod ko'tarildi.