Sheralixon
Qo'qon xoni (1842–1845), Ming sulolasidan; Buxoro qo'shinini Qo'qon devorlari ostida to'xtatgan, Toshkentni qaytarib olgan, Xudoyorxon va Mallaxonning otasi.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 1797 — 1845
- Farzandlar:
Biografiya
Sheralixon Ming sulolasiga mansub bo'lib, Qo'qon xonligini 1842-yildan 1845-yilgacha boshqargan. Hojibekning o'g'li; tug'ilgan yili manbalarda turlicha ko'rsatiladi: 1790-yillarning boshi yoki o'rtalari. U xon avlodidan edi.
1842-yilda Buxoro amiri Nasrullo Qo'qonni egallab, shaharni noib Ibrohim Xayolga topshirib ketdi. Noibning zulmidan norozi bo'lgan qo'qonliklar qo'zg'olon ko'tardi va Sheralini xon deb e'lon qildi. Qo'zg'olonchilar shaharga kirib, Buxoro qo'shinini tor-mor etdi, Ibrohim Xayol esa Buxoroga qochdi.
Amir yangi yurish uyushtirishini bilgan Sheralixon qabila va harbiy sardorlar, oqsoqollar kengashini chaqirib, mudofaaga tayyorgarlik ko'rdi: miltiq va qilich tayyorlandi, shahar atrofida to'siq va qo'rg'onlar qurila boshladi. Ishlar tugamasidan Nasrullo qo'shini Qo'qonni qamal qildi, atrofdagi qishloqlarni vayron qildi, ammo shaharni ololmadi. Mudofaada ayollar ham qatnashgan; qirq kunlik qamaldan so'ng amir Buxoroga qaytdi.
Xon o'g'li Abdurahmonbekni amiri lashkar qilib Toshkentni qaytarib olishga yubordi. Qo'shin Sirdaryodan o'tib Quramaga yetganda Xo'jand hokimi Xudoyorboy amir Nasrulloga xiyonat qilib, Sheralixon oliy hokimiyatini tan oldi va mukofot sifatida Xo'jand viloyati hokimligini oldi. Keyingi jangdan so'ng Toshkent va Dashti Qipchoq xonlik tarkibiga qaytarildi (1843).
Sheralixon davrida soliq siyosatiga qarshi xalq qo'zg'olonlari tez-tez bo'lib turdi. Mustaqil boshqarishga intilgan xon qipchoqlar yo'lboshchisi Musulmonqulning qarshiligiga duch keldi. Musulmonqul Isfara hokimi Sotiboldibek orqali Olimxonning o'g'li Murodbekni taxtga da'vo qilishga undadi. 1845-yilda fitna natijasida Sheralixon taxtdan ketdi va o'ldirildi; manbalar uning qatl joyi va tafsilotlarida farq qiladi. Taxtga avval Murodxon, so'ng Sheralixonning o'g'li Xudoyorxon o'tirdi.
Karyera
- Qo'qon xon saroyiQo'qon xoni · Qo'qon · 1842–1845
Hayot yo'li
- 1842Taxtga chiqishi
Buxoro noibiga qarshi qo'zg'olondan so'ng Qo'qon xoni deb e'lon qilindi.
- 1842Qamalga bardosh
Nasrullo qo'shinining qirq kunlik qamalidan so'ng Qo'qon saqlab qolindi.
- 1843Toshkentning qaytarilishi
Toshkent va Dashti Qipchoq xonlik tarkibiga qaytarildi.
- 1845Taxtdan ketishi va o'limi
Musulmonqul uyushtirgan fitna natijasida hokimiyatni yo'qotib, o'ldirildi.