Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Маллахон

Тарихий шахс

Қўқон хони (1858–1862), Минг сулоласидан; Худоёрхонни тахтдан ҳайдаган, рус қўшинларига қарши курашган, Маллахон ариқини қаздирган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1830 — 1862
Отаси:
Шералихон
Фарзандлар:

Биография

Маллахон Минг сулоласидан бўлган Қўқон хони, Шералихоннинг ўғли ва Худоёрхоннинг акаси (айрим манбаларда — ота бир акаси). Туғилган йили манбаларда турлича: 1812 ёки 1830-йиллар. У 1858–1862-йилларда ҳукмронлик қилди.

1858-йилда тахт учун курашда Маллахон Худоёрхон қўшинини Сомончи қишлоғи яқинида енгиб, Қўқонни эгаллади ва ўзини хон деб эълон қилди. Худоёрхон Бухорога қочишга мажбур бўлди.

1860-йилда Маллахон қўшин тўплаб Пишпак (ҳозирги Бишкек)ка, сўнг Чу дарёси бўйига келди. Бикат мавзеида икки минг кишилик тўпли рус қўшини билан жангда ғолиб чиқди, бироқ ўша йили Г. А. Колпаковский отряди уни Узуноғочда тор-мор қилди. 1860–1861-йилларда Туркистонни ҳимоя қилиш учун Қаноатшоҳни юборди, аммо бу қўшин дашт аҳолисини талаб қайтди. Маллахон йўқотилган қалъаларни қайтаришга бир неча бор уринди, бари зое кетди; шу боис, оғир солиқлар ва мухолифатга қарши жазолар ҳам қўшилиб, унга қарши норозилик кучайди.

Ички сиёсатда хон қипчоқларнинг мавқеини тиклади, ҳарбий интизомни мустаҳкамлади, Қоратегин вилоятини Қўқонга бўйсундирди. Хитой ва Россия билан дипломатик алоқа ўрнатишга ҳаракат қилди. Янги ерлар ўзлаштирилди, суғориш иншоотлари қурилди, жумладан, узунлиги 20 километрдан ошиқ Маллахон ариқи қазилди. XIX аср бошларида Муҳаммадалихон жорий этган ҳар юриш олдидан олинадиган улов пули ва тилла пули солиқлари бекор қилинди; 1861-йилда Ҳазрати Соҳиб мадрасаси қурилди. Фарғона водийсидаги бир неча қишлоқ унинг номи билан аталади.

1862-йил март ойида фитна натижасида Маллахон ўлдирилди; ўрнига ўн етти ёшли Шоҳмурод хон деб эълон қилинди, аммо у бир неча кун хон бўлиб турди холос, сўнг Худоёрхон тахтни қайта эгаллади.

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1858
    Қўқонни эгаллаши

    Сомончи яқинида Худоёрхонни енгиб, ўзини хон деб эълон қилди.

  2. 1860
    Рус қўшинлари билан жанглар

    Бикатда ғалаба қозонди, Узуноғочда мағлуб бўлди.

  3. 1861
    Ҳазрати Соҳиб мадрасаси

    Қўқонда Ҳазрати Соҳиб мадрасаси қурилди.

  4. 1862
    Қатл этилиши

    Март ойида фитна натижасида ўлдирилди; тахтга Шоҳмурод кўтарилди.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Маллахон (тахминан 1830–1862) — Тарихий шахс | Shaxs.uz