Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Mannon Uyg'ur
Tuzatish taklif qilish

Mannon Uyg'ur

O'zbek professional teatrining asoschilaridan biri: rejissyor, aktyor va dramaturg, Hamza nomli drama teatrining rahbari, O'zbekiston SSR xalq artisti, «Hamlet» sahnalashtiruvchisi.

Faoliyat:
Rejissyor, Aktyor, Teatr rejissyori
Haqiqiy ismi:
Abdumannon Majidov
Tug'ilgan:
11 oktabr 1897(58 yosh) ♎ — 16 oktabr 1955
Tug'ilgan joy:
Toshkent
  • «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
  • O'zbekiston SSR xalq artisti
  • Lenin ordeni
  • Mehnat Qizil Bayroq ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni
  • Stalin mukofoti

Biografiya

Mannon Uyg'ur (asl familiyasi Majidov) 1897-yil 11-oktabrda Toshkentda tug'ilgan. Sahnada 1916-yildan havaskor aktyor sifatida «Turon» truppasida ish boshlagan. 1918-yilda o'zi yozgan «Turkiston tabibi» komediyasini sahnaga qo'yib, unda Eshimqul rolini o'ynagan; 1919-yilda o'zbek kasbiy truppasini tuzib, unga rahbarlik qilgan.

1922-yilda teatr ishini yo'lga qo'yish uchun Buxoroga yuborilgan, u yerda havaskorlarni sahna qoidalariga o'rgatgan. 1924–1927-yillarda Moskvada O'zbek ma'rifat uyi qoshidagi o'zbek drama studiyasida o'qigan va uning tashkilotchilaridan biri bo'lgan; studiyaga kelgan rus pedagoglariga Cho'lpon bilan birga tarjimonlik qilgan.

1927-yilda Uyg'ur boshchiligida yigirma to'rt yosh o'zbek aktyori Samarqandga qaytib, Davlat o'zbek drama truppasining o'zagini tashkil etdi; bu truppa keyinchalik Hamza nomli teatrga (hozirgi O'zbek Milliy akademik drama teatri) aylangan. Uyg'ur unda rejissyor va badiiy rahbar bo'lib ishlagan, umrining oxirigacha shu teatrdan ketmagan. 1932-yilda unga O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni berilgan.

Sahnalashtirgan asarlari orasida Hamza, G'ulom Zafariy, Fitrat, Cho'lpon, Abdulla Qodiriy pyesalari, ozarbayjon dramaturglari (Husayn Javid) asarlari bor. 1935-yilda Cho'lpon tarjimasida Shekspirning «Hamlet»ini sahnalashtirdi; bosh rolni Abror Hidoyatov o'ynagan, spektakl ketma-ket yigirma ikki kun qo'yilgan. 1947–1948-yillarda Uyg'unning va I. Sultonovning «Alisher Navoiy» dramasini sahnaga olib chiqdi; bu ish uchun 1949-yilda Stalin mukofotini (ikkinchi daraja) oldi.

Uyg'ur sahna nutqiga alohida e'tibor bergan, aktyorlarning bir necha avlodini tarbiyalagan, Toshkent teatr va rassomlik institutida dars bergan. Eng so'nggi ishi — 1955-yilda Muqimiy teatrida qo'yilgan «Muqimiy» spektakli bo'ldi. Mannon Uyg'ur 1955-yil 16-oktabrda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan.

Uning nomi Surxondaryo viloyat musiqali drama teatriga (1978), Toshkent san'at institutiga (1991), Toshkentdagi ko'cha va mahallaga berilgan. 2001-yilda vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1897
    Tug'ilishi

    11-oktabrda Toshkentda tug'ilgan.

  2. 1916
    «Turon» truppasida

    Toshkentdagi «Turon» truppasida havaskor aktyor sifatida sahna faoliyatini boshlagan.

  3. 1918–1919
    Birinchi pyesa va o'z truppasi

    «Turkiston tabibi» komediyasini yozib sahnalashtirgan; 1919-yilda o'zbek kasbiy truppasini tuzib, unga rahbarlik qilgan.

  4. 1922
    Buxoroda

    Teatr ishini yo'lga qo'yish uchun Buxoroga yuborilgan va havaskorlarni sahna asoslariga o'rgatgan.

  5. 1924–1927
    Moskvadagi o'zbek drama studiyasi

    Moskvada Cho'lpon bilan birga o'zbek drama studiyasini tashkil etishda qatnashgan va u yerda o'qigan.

  6. 1927
    Samarqandga qaytishi

    Yigirma to'rt yosh aktyor bilan Davlat o'zbek drama truppasining o'zagini tashkil etgan; truppa keyinchalik Hamza teatriga aylangan.

  7. 1932
    Xalq artisti

    O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni berilgan.

  8. 1935
    «Hamlet»

    Shekspirning «Hamlet»ini Cho'lpon tarjimasida sahnalashtirgan; bosh rolni Abror Hidoyatov ijro etgan.

  9. 1947–1949
    «Alisher Navoiy»

    Uyg'un va I. Sultonov dramasini sahnalashtirgan; 1949-yilda ikkinchi darajali Stalin mukofotini olgan.

  10. 1951
    Lenin ordeni

    Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

  11. 1955
    So'nggi spektakl va vafoti

    Muqimiy teatrida «Muqimiy»ni qo'ygan; 16-oktabrda Toshkentda vafot etgan.

Asarlar

  • «Turkiston tabibi» (1918)
    Pyesa (komediya)

    Uyg'urning o'zi yozgan komediyasi; unda Eshimqul rolini ham o'zi ijro etgan.

  • «Fanniy uy»
    Pyesa

    Muallifning sahnalashtirilgan pyesalaridan biri.

  • «O'n ikki soatlik hokimiyat»
    Pyesa

    Uyg'ur yozgan va sahnalashtirgan pyesa.

  • Ozarbayjon pyesalari tarjimalari
    Tarjimalar

    Ozarbayjon dramaturglari asarlarini, jumladan «Iblis»ni o'zbek tiliga o'girgan va sahnalashtirgan.

  • «Halima» (1920)
    Sahnalashtirish

    G'ulom Zafariyning birinchi o'zbek musiqali dramasi.

  • «Hamlet» (1935)
    Sahnalashtirish

    Shekspir tragediyasi, Cho'lpon tarjimasi; Hamza teatrining muhim yutug'i.

  • «Alisher Navoiy» (1947)
    Sahnalashtirish

    Uyg'un va I. Sultonov dramasi; 1949-yilda Stalin mukofotiga sazovor bo'lgan.

  • «Muqimiy»
    Sahnalashtirish

    Sulaymon Abdulla pyesasi, Muqimiy teatrida; so'nggi ishi.