Асосий қисмга ўтиш

Маннон Уйғур

Ўзбек профессионал театрининг асосчиларидан бири: режиссёр, актёр ва драматург, Ҳамза номли драма театрининг раҳбари, Ўзбекистон ССР халқ артисти, «Ҳамлет» саҳналаштирувчиси.

Фаолият:
Режиссёр, Актёр, Театр режиссёри
Ҳақиқий исми:
Абдуманнон Мажидов
Туғилган:
11 октабр 1897(58 ёш) ♎ — 16 октабр 1955
Туғилган жой:
Тошкент
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • Ленин ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • Сталин мукофоти

Биография

Маннон Уйғур (асл фамилияси Мажидов) 1897-йил 11-октабрда Тошкентда туғилган. Саҳнада 1916-йилдан ҳаваскор актёр сифатида «Турон» труппасида иш бошлаган. 1918-йилда ўзи ёзган «Туркистон табиби» комедиясини саҳнага қўйиб, унда Эшимқул ролини ўйнаган; 1919-йилда ўзбек касбий труппасини тузиб, унга раҳбарлик қилган.

1922-йилда театр ишини йўлга қўйиш учун Бухорога юборилган, у ерда ҳаваскорларни саҳна қоидаларига ўргатган. 1924–1927-йилларда Москвада Ўзбек маърифат уйи қошидаги ўзбек драма студиясида ўқиган ва унинг ташкилотчиларидан бири бўлган; студияга келган рус педагогларига Чўлпон билан бирга таржимонлик қилган.

1927-йилда Уйғур бошчилигида йигирма тўрт ёш ўзбек актёри Самарқандга қайтиб, Давлат ўзбек драма труппасининг ўзагини ташкил этди; бу труппа кейинчалик Ҳамза номли театрга (ҳозирги Ўзбек Миллий академик драма театри) айланган. Уйғур унда режиссёр ва бадиий раҳбар бўлиб ишлаган, умрининг охиригача шу театрдан кетмаган. 1932-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.

Саҳналаштирган асарлари орасида Ҳамза, Ғулом Зафарий, Фитрат, Чўлпон, Абдулла Қодирий песалари, озарбайжон драматурглари (Ҳусайн Жавид) асарлари бор. 1935-йилда Чўлпон таржимасида Шекспирнинг «Ҳамлет»ини саҳналаштирди; бош ролни Аброр Ҳидоятов ўйнаган, спектакл кетма-кет йигирма икки кун қўйилган. 1947–1948-йилларда Уйғуннинг ва И. Султоновнинг «Алишер Навоий» драмасини саҳнага олиб чиқди; бу иш учун 1949-йилда Сталин мукофотини (иккинчи даража) олди.

Уйғур саҳна нутқига алоҳида эътибор берган, актёрларнинг бир неча авлодини тарбиялаган, Тошкент театр ва рассомлик институтида дарс берган. Энг сўнгги иши — 1955-йилда Муқимий театрида қўйилган «Муқимий» спектакли бўлди. Маннон Уйғур 1955-йил 16-октабрда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган.

Унинг номи Сурхондарё вилоят мусиқали драма театрига (1978), Тошкент санъат институтига (1991), Тошкентдаги кўча ва маҳаллага берилган. 2001-йилда вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1897
    Туғилиши

    11-октабрда Тошкентда туғилган.

  2. 1916
    «Турон» труппасида

    Тошкентдаги «Турон» труппасида ҳаваскор актёр сифатида саҳна фаолиятини бошлаган.

  3. 1918–1919
    Биринчи песа ва ўз труппаси

    «Туркистон табиби» комедиясини ёзиб саҳналаштирган; 1919-йилда ўзбек касбий труппасини тузиб, унга раҳбарлик қилган.

  4. 1922
    Бухорода

    Театр ишини йўлга қўйиш учун Бухорога юборилган ва ҳаваскорларни саҳна асосларига ўргатган.

  5. 1924–1927
    Москвадаги ўзбек драма студияси

    Москвада Чўлпон билан бирга ўзбек драма студиясини ташкил этишда қатнашган ва у ерда ўқиган.

  6. 1927
    Самарқандга қайтиши

    Йигирма тўрт ёш актёр билан Давлат ўзбек драма труппасининг ўзагини ташкил этган; труппа кейинчалик Ҳамза театрига айланган.

  7. 1932
    Халқ артисти

    Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.

  8. 1935
    «Ҳамлет»

    Шекспирнинг «Ҳамлет»ини Чўлпон таржимасида саҳналаштирган; бош ролни Аброр Ҳидоятов ижро этган.

  9. 1947–1949
    «Алишер Навоий»

    Уйғун ва И. Султонов драмасини саҳналаштирган; 1949-йилда иккинчи даражали Сталин мукофотини олган.

  10. 1951
    Ленин ордени

    Ленин ордени билан тақдирланган.

  11. 1955
    Сўнгги спектакл ва вафоти

    Муқимий театрида «Муқимий»ни қўйган; 16-октабрда Тошкентда вафот этган.

Асарлар

  • «Туркистон табиби» (1918)
    Песа (комедия)

    Уйғурнинг ўзи ёзган комедияси; унда Эшимқул ролини ҳам ўзи ижро этган.

  • «Фанний уй»
    Песа

    Муаллифнинг саҳналаштирилган песаларидан бири.

  • «Ўн икки соатлик ҳокимият»
    Песа

    Уйғур ёзган ва саҳналаштирган песа.

  • Озарбайжон песалари таржималари
    Таржималар

    Озарбайжон драматурглари асарларини, жумладан «Иблис»ни ўзбек тилига ўгирган ва саҳналаштирган.

  • «Ҳалима» (1920)
    Саҳналаштириш

    Ғулом Зафарийнинг биринчи ўзбек мусиқали драмаси.

  • «Ҳамлет» (1935)
    Саҳналаштириш

    Шекспир трагедияси, Чўлпон таржимаси; Ҳамза театрининг муҳим ютуғи.

  • «Алишер Навоий» (1947)
    Саҳналаштириш

    Уйғун ва И. Султонов драмаси; 1949-йилда Сталин мукофотига сазовор бўлган.

  • «Муқимий»
    Саҳналаштириш

    Сулаймон Абдулла песаси, Муқимий театрида; сўнгги иши.