Mansur I ibn Nuh (Somoniy)
Somoniylar amiri (961–976), Nuh I ning o'g'li, «as-Sadid» laqabli; Buvayhiylar bilan kurashgan, Tabariy tarixi forschaga o'girilgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Vafot etgan sana:
- 976
- Otasi:
- Nuh I ibn Nasr
- Farzandlar:
Biografiya
Mansur I ibn Nuh Somoniylar davlatini 961-yildan 976-yilgacha boshqargan. U Nuh I ning o'g'li va avvalgi amir Abdumalikning ukasi; kunyasi Abu Solih, «as-Sadid» («dono, tadbirkor») laqabi bilan ham mashhur. Tug'ilgan yili manbalarda ko'rsatilmagan.
Akasi Abdumalik 961-yil oxirida vafot etgach, g'ulomlar ikki guruhga bo'lindi: Alptegin Abdumalikning o'g'lini qo'llab-quvvatladi, Foiq Xossa boshchiligidagi guruh esa Mansurni. Mansur g'alaba qozondi, Alptegin G'aznaga ketdi — keyinchalik bu yerda G'aznaviylar davlati vujudga keldi.
Amir davlatni mustahkamlashga harakat qildi; bunda unga vazirlar Balamiy va Utbiy yordam berdi. Buvayhiylar va Ziyoriylar bilan kurash olib bordi, Buvayhiylar ustidan qozonilgan g'alaba uning obro'sini oshirdi. Mansur shohanshoh unvonini qabul qilgan, 975-yilda esa Abu Abdulloh Jayhoniyni vazir etib tayinlagan.
Uning topshirig'i bilan Balamiy Tabariyning «Tarix ur-rusul val-muluk» («Payg'ambarlar, podshohlar va xalifalar tarixi») asarini arab tilidan fors tiliga tarjima qilib, to'ldirgan; Tabariy tafsirining forscha tarjimasi ham shu davrda bajarilgan. Mansur 976-yil iyunida vafot etdi, o'rniga o'g'li Nuh II chiqdi. Tarixchi K. Bosvort uning davrini amirlik tuzilmasi hali mustahkam turgan so'nggi davr deb hisoblagan.
Hayot yo'li
- 961Taxtga chiqqan
Akasi Abdumalik vafotidan keyin g'ulomlar yordamida amir bo'lgan.
- 961–976Buvayhiylar va Ziyoriylar
Qo'shni sulolalar bilan kurash olib borgan.
- 961–976Tabariy tarjimasi
Balamiy Tabariy tarixini forschaga o'girgan.
- 975Yangi vazir
Abu Abdulloh Jayhoniy vazir etib tayinlangan.
- 976Vafoti
Vafot etgan; o'rniga o'g'li Nuh II chiqqan.