Nuh I ibn Nasr (Somoniy)
Somoniylar amiri (943–954), Nasr II ning o'g'li; Narshaxiy «Buxoro tarixi»ni unga bag'ishlagan, hukmronligi isyonlar bilan o'tgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 926 — 954
- Otasi:
- Nasr II ibn Ahmad
- Farzandlar:
- Abdumalik ibn NuhMansur ibn Nuh IAbdulaziz ibn Nuh
Biografiya
Nuh I ibn Nasr Somoniylar amirligini 943-yildan 954-yilgacha boshqargan; unga Amiri Hamid va Abu Muhammad nomlari ham berilgan. Xorijiy qo'llanmalarda tug'ilgan yili 926 deb ko'rsatiladi, o'zbekcha maqolada u noma'lum. Otasi Nasr II hayotligida taxtdan voz kechib, hokimiyatni unga topshirgan (943-yil aprel).
Nuh davrida davlat moliyasi qiyin ahvolga tushgan, shu sababli soliqlar va majburiyatlar ko'paytirilgan, mamlakatda norozilik kuchaygan. U Movarounnahrdagi qarmatiylar harakatini bostirishga urinib, uning rahbari Muhammad ibn Ahmad Naxshabiyni Buxoroda dorga ostirgan. Vazirlari orasida Buxoro qozisi, fiqh bilimdoni Abulfazl Marvaziy (946-yilda vafot etgan) bo'lgan.
947-yilda amakisi Ibrohim ibn Ahmad Nishopur amiri Abu Ali Chag'oniy yordamida Buxoroni egallab, o'zini amir deb e'lon qildi; Nuh Samarqandga chekindi. Ko'p o'tmay u poytaxtni qaytarib oldi, Ibrohimni qo'lga tushirib ko'r qildirdi va isyonchi qarindoshlarni jazoladi, Marvdagi tartibsizliklarni ham bartaraf etdi. Abu Ali Chag'oniyning isyoni jiddiyroq edi, amir uni Chag'oniyon, so'ng (952) Xurosonga hokim etib tayinlashga majbur bo'ldi.
Tarixchi Narshaxiy «Buxoro tarixi» asarini (943–944) shu amirga bag'ishlagan. Nuh 954-yilda og'ir kasallikdan so'ng Buxoroda vafot etgan; uning o'g'illari Abdumalik, Mansur va Abdulaziz keyinchalik hokimiyat talabgori bo'lishgan, Abdumalik taxtga o'tirgan.
Hayot yo'li
- 943Taxtga chiqqan
Otasi Nasr II taxtni unga topshirgan.
- 943–944Buxoro tarixi
Narshaxiy asarini amirga bag'ishlagan.
- 947Ibrohim isyoni
Amakisi Buxoroni bosib oldi; Nuh uni qaytarib olib, qo'lga tushirdi.
- 952Abu Ali Chag'oniy
Isyonkor amir Xurosonga hokim etib tayinlangan.
- 954Vafoti
Buxoroda og'ir kasallikdan vafot etgan.