Мансур I ибн Нуҳ (Сомоний)
Сомонийлар амири (961–976), Нуҳ I нинг ўғли, «ас-Садид» лақабли; Бувайҳийлар билан курашган, Табарий тарихи форсчага ўгирилган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Вафот этган сана:
- 976
- Отаси:
- Нуҳ I ибн Наср
- Фарзандлар:
Биография
Мансур I ибн Нуҳ Сомонийлар давлатини 961-йилдан 976-йилгача бошқарган. У Нуҳ I нинг ўғли ва аввалги амир Абдумаликнинг укаси; куняси Абу Солиҳ, «ас-Садид» («доно, тадбиркор») лақаби билан ҳам машҳур. Туғилган йили манбаларда кўрсатилмаган.
Акаси Абдумалик 961-йил охирида вафот этгач, ғуломлар икки гуруҳга бўлинди: Алптегин Абдумаликнинг ўғлини қўллаб-қувватлади, Фоиқ Хосса бошчилигидаги гуруҳ эса Мансурни. Мансур ғалаба қозонди, Алптегин Ғазнага кетди — кейинчалик бу ерда Ғазнавийлар давлати вужудга келди.
Амир давлатни мустаҳкамлашга ҳаракат қилди; бунда унга вазирлар Баламий ва Утбий ёрдам берди. Бувайҳийлар ва Зиёрийлар билан кураш олиб борди, Бувайҳийлар устидан қозонилган ғалаба унинг обрўсини оширди. Мансур шоҳаншоҳ унвонини қабул қилган, 975-йилда эса Абу Абдуллоҳ Жайҳонийни вазир этиб тайинлаган.
Унинг топшириғи билан Баламий Табарийнинг «Тарих ур-русул вал-мулук» («Пайғамбарлар, подшоҳлар ва халифалар тарихи») асарини араб тилидан форс тилига таржима қилиб, тўлдирган; Табарий тафсирининг форсча таржимаси ҳам шу даврда бажарилган. Мансур 976-йил июнида вафот этди, ўрнига ўғли Нуҳ II чиқди. Тарихчи К. Босворт унинг даврини амирлик тузилмаси ҳали мустаҳкам турган сўнгги давр деб ҳисоблаган.
Ҳаёт йўли
- 961Тахтга чиққан
Акаси Абдумалик вафотидан кейин ғуломлар ёрдамида амир бўлган.
- 961–976Бувайҳийлар ва Зиёрийлар
Қўшни сулолалар билан кураш олиб борган.
- 961–976Табарий таржимаси
Баламий Табарий тарихини форсчага ўгирган.
- 975Янги вазир
Абу Абдуллоҳ Жайҳоний вазир этиб тайинланган.
- 976Вафоти
Вафот этган; ўрнига ўғли Нуҳ II чиққан.