Asosiy qismga o'tish
Nazir To'raqulov

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Nazir To'raqulov

Siyosatchi · Farg'ona

Qo'qonda tug'ilgan sovet davlat arbobi, Turkiston ASSR Marifat xalq komissari va MIK raisi, 1928–1936-yillarda SSSRning Hijoz va Saudiya Arabistonidagi elchisi; 1937-yilda otib tashlangan, 1958-yilda oqlangan.

Faoliyat:
Siyosatchi, Vazir, Diplomat
Hayot yillari:
1892 — 3 oktabr 1937
Tug'ilgan joy:
Qo'qon, Farg'ona

Biografiya

Nazir To'raqulov Turkiston ASSRning rahbar lavozimlarida ishlagan, so'ng SSSRning Arabistondagi birinchi vakili bo'lgan sovet siyosatchisi va diplomati edi. Uni o'z davrida Sharq xalqlari tarixi va madaniyatini yaxshi biladigan, musulmon dunyosida tanilgan elchi sifatida eslashadi.

U 1892-yil oktabrda Qo'qonda, qozoq oilasida tug'ilgan (boshqa bir rivoyatda — Turkiston shahri yaqinidagi Qandoz qishlog'ida). Qo'qondagi rus-tuzem maktabi va savdo bilim yurtini tugatdi, 1913–1916-yillarda Moskva savdo institutining iqtisod fakultetida o'qidi. Birinchi jahon urushi yillarida g'arbiy frontda Butunrossiya Zemstvo ittifoqi yo'riqchisi bo'lib, Minskda yashirin «Erkin dala» tashkilotiga boshchilik qildi; 1918-yilda chap esyerlar partiyasi a'zosi, o'sha yili oktabrda RKP(b)ga o'tdi.

Qo'qondagi sovet idoralarida ishlagach, 1920-yilda Turkiston Kommunistik partiyasi MK mas'ul kotibi, Turkiston ASSR Maorif xalq komissari bo'ldi. 1921–1922-yillarda Turkiston ASSR Markaziy Ijroiya Komiteti raisi bo'lgan (manbalarda muddatlar turlicha ko'rsatiladi). U o'sha davrda Turkiston muxtoriyati va Farg'ona vodiysidagi qarshilik harakatini bartaraf etish tarafdori bo'lib, mahalliy «milliy kommunistlar» — Turar Risqulov va uning tarafdorlariga qarshi turdi.

1922-yilda Moskvaga ko'chib, 1928-yilgacha Sharq xalqlari markaziy nashriyotiga rahbarlik qildi, Sharq xalqlari institutida prorektor bo'lib, Butunittifoq sharqshunoslar ilmiy assotsiatsiyasi prezidiumi a'zosi edi; turkiy yozuvlarni lotinlashtirish masalalari bo'yicha maqolalar yozdi, «Yangi turk alifbosi» butunittifoq qo'mitasiga raislik qildi, 1922-yilda ruscha-o'zbekcha ijtimoiy-siyosiy lug'at nashr ettirdi.

1928-yilda SSSRning Hijoz va Najddagi diplomatik agenti va bosh konsuli etib tayinlandi; 3-oktabrda Jidda shahrida valiahd Foysalga ishonch yorlig'ini topshirdi. Keyinchalik elchi va muxtor vakil darajasida ishladi, Saudiya Arabistoni tashkil topgach ham o'sha lavozimda qoldi (1936-yilgacha). 1936–1937-yillarda Moskvadagi Sharq xalqlari til va yozuvi institutida ishladi.

1937-yilning yozida hibsga olindi va RSFSR Jinoyat kodeksining 58-moddasi bo'yicha ayblandi; SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi hukmiga ko'ra 1937-yil 3-oktabrda (bir manbada 3-noyabrda) otib tashlandi. 1958-yil 28-yanvarda jinoyat tarkibi yo'qligi uchun oqlandi. Uning nomi Qozog'istonda ko'chalar, maktablar va 2003-yilda ta'sis etilgan medalda abadiylashtirilgan.

Hayot yo'li

  1. 1913–1916
    Moskva savdo instituti

    Iqtisod fakultetida o'qidi.

  2. 1918
    Qo'qon ijroiya qo'mitasi

    Qo'qon ijroiya qo'mitasida ishladi; oktabrda RKP(b)ga qabul qilindi.

  3. 1920
    Turkistonda rahbar lavozimlar

    Turkiston KP MK mas'ul kotibi va Maorif xalq komissari.

  4. 1921–1922
    Turkiston MIK raisi

    Turkiston ASSR Markaziy Ijroiya Komiteti raisi (muddatlar manbalarda farq qiladi).

  5. 1922–1928
    Sharq xalqlari nashriyoti

    Markaziy nashriyot boshqaruvi raisi, Sharq xalqlari instituti prorektori.

  6. 1928–1936
    Hijoz va Saudiya Arabistonida

    SSSRning diplomatik agenti, so'ng elchi va muxtor vakil (Jidda).

  7. 1936–1937
    Sharq xalqlari instituti

    Moskvada ilmiy ishlar va prorektorlik.

  8. 1937
    Hibs va hukm

    Yozda hibsga olindi, 3-oktabrda otib tashlandi.

  9. 1958
    Oqlanishi

    28-yanvarda vafotidan keyin oqlandi.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Nazir To'raqulov biografiyasi (1892–1937) — Siyosatchi | Shaxs.uz