Asosiy qismga o'tish
Turor Risqulov

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Turor Risqulov

Siyosatchi

Qozoq millatidan chiqqan sovet davlat arbobi: Turkiston ASSR MIK raisi (1920) va Xalq Komissarlari Soveti raisi (1922–1924), RSFSR XKS raisining o'rinbosari; 1938-yilda otib tashlangan, 1956-yilda oqlangan.

Faoliyat:
Siyosatchi, Davlat rahbari, Vazir
Hayot yillari:
26 dekabr 1894(43 yosh) ♑ — 10 fevral 1938

Biografiya

Turor Risqulov 1920–1924-yillarda Turkiston Avtonom Sovet Respublikasining eng yuqori lavozimlarini egallagan, millati qozoq bo'lgan sovet davlat va partiya arbobi edi. U Turkiston xalqlarini yagona respublika doirasida saqlab qolish tarafdori sifatida tanilgan, keyinchalik Moskvada Rossiya hukumatining yuqori pog'onasiga ko'tarilgan va 1937-yilgi qatag'on davrida hibsga olingan.

U 1894-yil 26-dekabrda (eski uslubda 14-dekabrda) Yettisuv viloyati Vernyy uyezdining Sharqiy Turg'ay volostida, kambag'al chorvador oilasida tug'ilgan. Ilk bilimni qamoqxonadagi savod maktabida, so'ng Merke shahridagi rus-tuzem maktabida olgan, Bishkekdagi qishloq xo'jaligi bilim yurtini tamomlagan (1907–1914). 1914-yilda Toshkentga kelib, 1916-yilgi mustamlakachilikka qarshi qo'zg'olonda qatnashgan, 1916–1917-yillarda Toshkent o'qituvchilar institutida o'qigan.

1918–1924-yillarda Turkistonda bir qator mas'ul lavozimlarni egalladi: Sog'liqni saqlash xalq komissari (1918–1919), ocharchilikka qarshi kurash Markaziy komissiyasi raisi (1918–1919), 1920-yil yanvardan iyulgacha Turkiston ASSR Markaziy Ijroiya Komiteti raisi, 1922-yil kuzidan 1924-yil boshigacha esa respublika Xalq Komissarlari Soveti raisi. Bu yillarda u ocharchilik oqibatlarini bartaraf etishga urindi, Moskvaning mahalliy aholiga munosabatini ochiq tanqid qildi hamda «Turk respublikasi» va «Turk kompartiyasi» tuzish g'oyasini ilgari surdi. Markaz bu taklifni qabul qilmadi.

1920–1922-yillarda u RSFSR Millatlar ishlari xalq komissarining ikkinchi o'rinbosari bo'lib, Ozarbayjondagi vakil vazifasini ham bajargan. Markaziy Osiyoda milliy-hududiy chegaralanishga tayyorgarlik boshlangach, 1924-yil fevralda Moskvaga chaqirib olindi: Kominternning Yaqin Sharq bo'limida ishladi, 1924–1926-yillarda Mo'g'uliston Xalq Respublikasida maslahatchi bo'ldi, 1926–1936-yillarda (ayrim manbalarda 1937-yilgacha) RSFSR Xalq Komissarlari Soveti raisining o'rinbosari lavozimida faoliyat yuritdi. 1916-yilgi qo'zg'olon va Turkiston tarixiga oid maqolalar yozgan; «Inqilob va Turkistonning tub aholisi» asarining birinchi qismi 1925-yilda Toshkentda chop etilgan.

Risqulov 1937-yil may oyida Moskvada hibsga olindi, o'lim jazosiga hukm qilindi va 1938-yil 10-fevralda otib tashlandi. Ish 1956-yilda bekor qilinib, u oqlandi. Uning nomi Qozog'istonda bir tuman, ko'cha va tashkilotlarga berilgan.

Hayot yo'li

  1. 1894
    Tug'ilishi

    Yettisuv viloyatida, chorvador oilasida tug'ildi.

  2. 1916–1917
    1916-yilgi qo'zg'olon

    Qo'zg'olonda qatnashdi, Toshkent o'qituvchilar institutida o'qidi.

  3. 1918–1919
    Sog'liqni saqlash xalq komissari

    Turkiston respublikasida sog'liqni saqlashga rahbarlik qildi, ocharchilikka qarshi kurash komissiyasini boshqardi.

  4. 1920
    MIK raisi

    Yanvardan iyulgacha Turkiston ASSR Markaziy Ijroiya Komiteti raisi.

  5. 1920–1922
    Millatlar ishlari xalq komissarligi

    RSFSR Millatlar ishlari xalq komissarining o'rinbosari, Ozarbayjondagi vakil.

  6. 1922–1924
    Xalq Komissarlari Soveti raisi

    Turkiston ASSR hukumatiga rahbarlik qildi; 1924-yil fevralda Moskvaga chaqirildi.

  7. 1924–1926
    Komintern va Mo'g'uliston

    Kominternning Yaqin Sharq bo'limida ishladi, Mo'g'ulistonda maslahatchi bo'ldi.

  8. 1926–1936
    RSFSR XKS raisining o'rinbosari

    Rossiya hukumatida muovin lavozimida ishladi.

  9. 1937–1938
    Hibsga olinishi va o'lim

    1937-yil may oyida hibsga olindi, 1938-yil 10-fevralda otib tashlandi; 1956-yilda oqlandi.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish