Qutbiddin Muhammad (Xorazmshoh)
Anushteginiylar sulolasidan Xorazm hokimi (1097–1127); sulolaning birinchi xorazmshohi, saljuqiy Sanjarning sadoqatli vassali.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Vafot etgan sana:
- 1127
- Otasi:
- Anushtegin
- Farzandlar:
Biografiya
Qutbiddin Muhammad Xorazmni Anushteginiylar sulolasi nomidan boshqargan. U Anushtegin G'archaiyning o'g'li bo'lib, yoshligida Marvda ta'lim olgan, adabiyot va diniy ilmlar bilan shug'ullangan. Tug'ilgan yili ma'lum emas.
Otasi vafot etgach (1097), saljuqiylarning Xurosondagi noibi amir Dodbek Habashiy uni Xorazm noibi etib tayinlagan. Ziyouz.uz maqolasi xorazmshoh unvonini aynan shu yilga bog'laydi, ingliz tilidagi adabiyotda esa unvon 1100-yildan boshlab tilga olinadi; shuning uchun sulolaning mustaqil tarixi uning davridan sanalsa-da, aniq yilda manbalar bir-biriga mos kelmaydi.
Saljuqiy sulton Barkyaruq va uning ukasi Sanjar 1100-yilda Dodbek Habashiy isyonini bostirgach, Sanjar Xurosonni egalladi va Qutbiddin Muhammadni Xorazmda qoldirdi. Hokim Sanjarga umr bo'yi sodiq qoldi: yiliga ikki marta sulton saroyiga kelib turgan, urushlarda o'z qo'shini bilan qatnashgan va xirojni o'z vaqtida topshirgan. Ingliz manbalarida uning 1119-yilgi, Sanjarning g'arbiy Eron hukmdori Mahmud II ga qarshi yurishida qatnashgani, 1113 yoki 1114-yillarda esa qoraxoniy Arslonxonga diniy tabaqalar noroziligini bostirishda yordam bergani aytiladi.
Qutbiddin Muhammad olimlar va ahli fozillarga homiylik qilgan. Tabib Jurjoniyning tibbiyotga oid «Zaxirayi xorazmshohiy» asari unga bag'ishlangan. U 1127-yilda vafot etgan va taxtni o'g'li Otsiz egallagan.
Hayot yo'li
- 1097Xorazm noibi
Dodbek Habashiy uni noib etib tayinlagan.
- 1100Sanjar tasdig'i
Isyon bostirilgach, Xorazmda qoldirilgan.
- 1127Vafoti
Taxtni o'g'li Otsiz egallagan.