Razzoq Hamroyev

Razzoq Hamroboyevich Hamroyev 1910-yil 30-noyabrda Buxoro yaqinidagi Tezguzar qishlog'ida (hozirgi Buxoro viloyati Shofirkon tumani) tug'ilgan; ayrim sovet qomuslarida, jumladan Katta sovet ensiklopediyasida, uning tug'ilgan sanasi 1910-yil 15-may, joyi esa Perovsk shahri deb ko'rsatilgan. Tezguzardagi maktabni bitirgach, Toshkentdagi erkaklar bilim yurtida o'qigan va talabalik chog'idayoq havaskorlar spektakllarida o'ynagan. 1930-yilda bilim yurtini tamomlab, yo'llanma bilan Namanganga borgan va maktabda o'zbek tili va adabiyotidan dars bergan.

Namangandagi maktabda u drama to'garagini tashkil etib, spektakllarni o'zi sahnalashtirgan va ularda o'zi rol ijro etgan. Bu havaskorlar jamoasi shahar teatrining boshlanishi bo'ldi: 1931-yilda Hamroyev Namangan musiqali drama va komediya teatrining asoschilaridan biri bo'lgan va 1945-yilgacha unda aktyor va rejissyor, 1934-yildan esa bosh rejissyor va badiiy rahbar sifatida ishlagan. Rejissyorlik sirlarini Toshkentda Mannon Uyg'urdan o'rgangan, 1940-yilda Moskvada MXAT qoshidagi rejissyorlik kurslarida o'qigan. Namanganda sahnalashtirgan spektakllari orasida Komil Yashinning «Ikki kommunist» (1932) va Fridrix Shillerning «Makr va muhabbat» (1939) asarlari bor.

Kinoga uni Nabi G'aniyev olib kirgan: «Tohir va Zuhra» filmida (1945) Hamroyev yilnomachi Nozim rolini, rejissyorning navbatdagi ishi — «Nasriddinning sarguzashtlari»da (1946) esa bosh qahramonni o'ynagan. Komil Yormatovning «Alisher Navoiy» filmida (1947) shoir obrazini yaratgani uchun 1948-yilda ikkinchi darajali Stalin mukofotiga sazovor bo'lgan. Navoiy obraziga keyinchalik sahnada ham qaytgan: 1968-yilda shoir tavalludining 525 yilligi munosabati bilan Muqimiy teatrida «Navoiy Astrobodda» musiqali dramasini sahnalashtirib, bosh rolni o'zi ijro etgan.

1945-yilda Toshkentga ko'chib o'tgan Hamroyev 1946-yildan umrining oxirigacha Muqimiy nomidagi O'zbek musiqali drama va komediya teatrida aktyor va rejissyor bo'lib ishlagan, 1959–1976-yillarda teatrning bosh rejissyori bo'lgan. Bu sahnada Sobir Abdullaning «Muqimiy» pyesasida Muqimiy (1954), Hamid G'ulomning «Toshbolta oshiq» komediyasida Melivoy (1961) rollarini, shuningdek, Ferdinand, Malvolio, Trufaldino, Pantalone va Hamza obrazlarini yaratgan. Rejissyor sifatida «Farhod va Shirin», «Layli va Majnun», «Oltin ko'l», «Nurxon», «Guli siyoh», «Farg'ona tong otguncha», «Toshbolta oshiq», «Paranji sirlari» spektakllarini qo'ygan. O'zbek musiqali dramasi janrining shakllanishiga katta hissa qo'shgan, viloyat teatrlarida, jumladan O'sh teatrida ham spektakllar sahnalashtirgan.

1954-yilda A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik san'ati institutining rejissyorlik fakultetini tamomlagan va o'sha yildan institutda rejissyorlikdan dars bergan, 1978-yilda professor bo'lgan. Kinoda ham faol ishlashda davom etgan: «Abu Ali ibn Sino»da (1956) Beruniy, «Furqat»da (1959) Muqimiy, «Mahallada duv-duv gap» komediyasida (1960) usto Sharif, «Ulug'bek yulduzi»da Farmonshoh, «Dorbozlar»da Toshtemir dorboz (ikkalasi ham 1964) rollarini o'ynagan. Yo'ldosh A'zamovning «O'tgan kunlar» filmidagi (1969) Mirzakarim qutidor roli uchun 1970-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotini olgan; bu mukofot unga 1964-yilda ham berilgan edi. Keyingi rollaridan «Abu Rayhon Beruniy» (1974) filmidagi Ibn Iroq va «Olovli yo'llar» ko'p qismli filmidagi Shayx Hazratni aytish mumkin.

1950-yilda Hamroyevga O'zbekiston SSR xalq artisti, 1969-yilda SSSR xalq artisti unvonlari berilgan. U ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni, ikki marta «Hurmat belgisi» ordeni va Xalqlar do'stligi ordeni (1980) bilan taqdirlangan, O'zbekiston SSR Oliy Kengashining yettinchi chaqiriq deputati bo'lgan.

Razzoq Hamroyev 1981-yil 5-mayda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn qilingan. O'g'li Javlon Hamroyev aktyor, qizi Guli Hamroyeva balerina bo'lib yetishgan; ikkalasi ham O'zbekiston SSR xalq artisti unvoniga sazovor bo'lgan. 2003-yilda Razzoq Hamroyev vafotidan so'ng «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan mukofotlangan.