
Toshkentlik yozuvchi, masalnavis va hajviyachi, tarjimon; «Mushtum», «Sharq yulduzi»da ishlagan, «Nashtar» kinojurnalining asoschilaridan, O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi.
Biografiya
Sami Abduqahhor 1922-yil 22-fevralda Toshkentda tug'ilgan. Uni o'zbek adabiyotida asosan hajviyot, masal va bolalar uchun yozilgan asarlari bilan bilishadi; ayni paytda u ssenariynavis, dublyaj ustasi va tarjimon sifatida ham ishlagan.
Yetti yillik maktabni 1936-yilda tugatgach, O'zbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qo'mitasi huzuridagi partiya gazetasi maktabida o'qigan (1938-yilda bitirgan), 1939-yilda esa Samarqand davlat universitetining filologiya fakultetiga o'qishga kirgan. 1942-yil aprelidan 1946-yil maygacha armiyada, chegara qo'shinlarida xizmat qilgan.
Birinchi hajviy hikoya va ocherklari 1937-yilda bosilgan, 1938-yildan «Mushtum» jurnalida ishlagan. Keyinroq «Yosh leninchi» gazetasida bo'lim boshqargan, davlat nashriyotida katta muharrirlik qilgan, 1956-yilda Yozuvchilar uyushmasining Farg'ona bo'limi mas'ul kotibi bo'lgan. 1958-yildan «O'zbekfilm»da muharrir, 1960–1966-yillarda «Sharq yulduzi» jurnalida nasr bo'limi mudiri bo'lib ishlagan.
1966-yilda Anatoliy Kabulov bilan birga «Nashtar» satirik kinojurnaliga asos solib, uning mas'ul kotibi bo'lgan; jurnalning ellikdan ortiq sonlari uchun ssenariy yozgan, ba'zilarini o'zi suratga olgan. «Fitil» kinojurnali sonlariga ham ssenariy tayyorlagan, 1972-yilda Dmitriy Bulgakov bilan «Tashvish davri» telefilmining ssenariysini yozgan.
Birinchi kitobi — «Front hikoyalari» 1945-yilda chiqqan. Umri davomida o'zbek va rus tillarida 38 ga yaqin kitobi nashr etilgan: masallar, hajviy hikoyalar, bolalar uchun she'riy asarlar, qissa va pyesalar («Samadning sarguzashtlari», 1973). Shuningdek, Lermontov, Gersen, Chexov, Andersen, Molyer, Krilov, Gorkiy, Marshak, Tagor va fin yozuvchisi Martti Larni asarlarini o'zbek tiliga o'girgan, qirq beshdan ortiq badiiy filmni o'zbekchaga dublyaj qilgan.
1977-yilda unga O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi unvoni berilgan. SSSR Yozuvchilar va Kinematografistlar uyushmalarining a'zosi bo'lgan. 1990-yilda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan; Sherobodda ko'cha uning nomini oladi. Vafot sanasi manbalarda turlicha (9-yanvar yoki 9-fevral) ko'rsatilgani uchun bu yerda faqat yil keltirilgan.
Ta'lim
- Samarqand davlat universitetiOliygoh · Samarqand · 1939 · Filologiya fakulteti
Karyera
- «Mushtum» jurnaliXodim · 1938–…
- «Sharq yulduzi» jurnaliNasr bo'limi mudiri · Toshkent · 1960–1966
- «O'zbekfilm» kinostudiyasiMuharrir, ssenariynavis · Toshkent · 1958–…
Mukofotlar
O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi1977 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1937Birinchi nashrlar
Hajviy hikoya va ocherklari bosilgan.
- 1938«Mushtum» jurnalida
Hajviy jurnal tahririyatiga ishga kirgan.
- 1939Samarqand universiteti
Filologiya fakultetiga qabul qilingan.
- 1942–1946Harbiy xizmat
Chegara qo'shinlarida xizmat qilgan.
- 1945«Front hikoyalari»
Birinchi kitobi nashr etilgan.
- 1956Yozuvchilar uyushmasi Farg'ona bo'limi
Mas'ul kotib bo'lgan.
- 1958«O'zbekfilm»da muharrir
Kinostudiyada muharrir bo'lib ishlay boshlagan.
- 1960–1966«Sharq yulduzi»
Jurnalda nasr bo'limini boshqargan.
- 1966«Nashtar» kinojurnali
A. Kabulov bilan birga asos solgan, mas'ul kotib bo'lgan.
- 1972«Tashvish davri»
D. Bulgakov bilan birga telefilm ssenariysini yozgan.
- 1977Unvon
O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi unvoni berilgan.
- 1990Vafoti
Toshkentda vafot etgan.
Asarlar
- «Front hikoyalari» (1945)Hikoya
- «Basni» (1954)Masallar
- «Nachalo zhizni» (1959)Qissa
- «Uchyonyy gus i mnogie drugie» (1964)Kitob
- «Valijan-shutnik» (1968)She'rlar
- «Samadning sarguzashtlari» (1973)Pyesa
- «Tashvish davri» (1972)Ssenariy (D. Bulgakov bilan)
- «Berezhite muzhchin»Kitob
- «Tashkenbay iz Afriki» (1989)Qissa va hikoyalar