
Тошкентлик ёзувчи, масалнавис ва ҳажвиячи, таржимон; «Муштум», «Шарқ юлдузи»да ишлаган, «Наштар» киножурналининг асосчиларидан, Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган маданият ходими.
Биография
Сами Абдуқаҳҳор 1922-йил 22-февралда Тошкентда туғилган. Уни ўзбек адабиётида асосан ҳажвиёт, масал ва болалар учун ёзилган асарлари билан билишади; айни пайтда у ссенарийнавис, дубляж устаси ва таржимон сифатида ҳам ишлаган.
Етти йиллик мактабни 1936-йилда тугатгач, Ўзбекистон Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси ҳузуридаги партия газетаси мактабида ўқиган (1938-йилда битирган), 1939-йилда эса Самарқанд давлат университетининг филология факултетига ўқишга кирган. 1942-йил апрелидан 1946-йил майгача армияда, чегара қўшинларида хизмат қилган.
Биринчи ҳажвий ҳикоя ва очерклари 1937-йилда босилган, 1938-йилдан «Муштум» журналида ишлаган. Кейинроқ «Ёш ленинчи» газетасида бўлим бошқарган, давлат нашриётида катта муҳаррирлик қилган, 1956-йилда Ёзувчилар уюшмасининг Фарғона бўлими масъул котиби бўлган. 1958-йилдан «Ўзбекфилм»да муҳаррир, 1960–1966-йилларда «Шарқ юлдузи» журналида наср бўлими мудири бўлиб ишлаган.
1966-йилда Анатолий Кабулов билан бирга «Наштар» сатирик киножурналига асос солиб, унинг масъул котиби бўлган; журналнинг элликдан ортиқ сонлари учун ссенарий ёзган, баъзиларини ўзи суратга олган. «Фитил» киножурнали сонларига ҳам ссенарий тайёрлаган, 1972-йилда Дмитрий Булгаков билан «Ташвиш даври» телефилмининг ссенарийсини ёзган.
Биринчи китоби — «Фронт ҳикоялари» 1945-йилда чиққан. Умри давомида ўзбек ва рус тилларида 38 га яқин китоби нашр этилган: масаллар, ҳажвий ҳикоялар, болалар учун шеърий асарлар, қисса ва песалар («Самаднинг саргузаштлари», 1973). Шунингдек, Лермонтов, Герсен, Чехов, Андерсен, Молер, Крилов, Горкий, Маршак, Тагор ва фин ёзувчиси Мартти Ларни асарларини ўзбек тилига ўгирган, қирқ бешдан ортиқ бадиий филмни ўзбекчага дубляж қилган.
1977-йилда унга Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган маданият ходими унвони берилган. СССР Ёзувчилар ва Кинематографистлар уюшмаларининг аъзоси бўлган. 1990-йилда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган; Шерободда кўча унинг номини олади. Вафот санаси манбаларда турлича (9-январ ёки 9-феврал) кўрсатилгани учун бу ерда фақат йил келтирилган.
Таълим
- Самарқанд давлат университетиОлийгоҳ · Самарқанд · 1939 · Филология факултети
Карьера
- «Муштум» журналиХодим · 1938–…
- «Шарқ юлдузи» журналиНаср бўлими мудири · Тошкент · 1960–1966
- «Ўзбекфилм» киностудиясиМуҳаррир, ссенарийнавис · Тошкент · 1958–…
Мукофотлар
Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган маданият ходими1977 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1937Биринчи нашрлар
Ҳажвий ҳикоя ва очерклари босилган.
- 1938«Муштум» журналида
Ҳажвий журнал таҳририятига ишга кирган.
- 1939Самарқанд университети
Филология факултетига қабул қилинган.
- 1942–1946Ҳарбий хизмат
Чегара қўшинларида хизмат қилган.
- 1945«Фронт ҳикоялари»
Биринчи китоби нашр этилган.
- 1956Ёзувчилар уюшмаси Фарғона бўлими
Масъул котиб бўлган.
- 1958«Ўзбекфилм»да муҳаррир
Киностудияда муҳаррир бўлиб ишлай бошлаган.
- 1960–1966«Шарқ юлдузи»
Журналда наср бўлимини бошқарган.
- 1966«Наштар» киножурнали
А. Кабулов билан бирга асос солган, масъул котиб бўлган.
- 1972«Ташвиш даври»
Д. Булгаков билан бирга телефилм ссенарийсини ёзган.
- 1977Унвон
Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган маданият ходими унвони берилган.
- 1990Вафоти
Тошкентда вафот этган.
Асарлар
- «Фронт ҳикоялари» (1945)Ҳикоя
- «Басни» (1954)Масаллар
- «Начало зҳизни» (1959)Қисса
- «Учёнйй гус и многиэ другиэ» (1964)Китоб
- «Валижан-шутник» (1968)Шеърлар
- «Самаднинг саргузаштлари» (1973)Песа
- «Ташвиш даври» (1972)Ссенарий (Д. Булгаков билан)
- «Березҳите музҳчин»Китоб
- «Ташкенбай из Африки» (1989)Қисса ва ҳикоялар