
O'zbek kimyogar olimasi, akademik; polimerlar kimyosi va fizikasi instituti direktori, Oliy Majlisning Inson huquqlari bo'yicha vakili (1995–2016).
Biografiya
Sayyora Rashidova (Sayyora Sharofovna Rashidova) — o'zbek kimyogar olimasi, akademik, O'zbekistonning birinchi Inson huquqlari bo'yicha vakili (Ombudsman). U 1943-yil 2-avgustda Jizzaxda tug'ilgan. Otasi — davlat arbobi va yozuvchi Sharof Rashidov.
1960-yilda Toshkentdagi 43-maktabni bitirgan, 1965-yilda Moskva davlat universitetining kimyo fakultetini tamomlagan. Keyin SSSR Fanlar akademiyasining A. V. Topchiyev nomidagi Neft-kimyo sintezi institutida stajyor-tadqiqotchi bo'lgan, O'zSSR Fanlar akademiyasi Kimyo institutida aspiranturani o'tab, 1971-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
Ilmiy faoliyatini u Kimyo institutida boshlagan: 1972–1979-yillarda laboratoriyani boshqargan, so'ng polimerlar kimyosi bo'limiga rahbarlik qilgan (1979–1981). 1981-yildan Polimerlar kimyosi va fizikasi institutining direktori. Kimyo fanlari doktori (1983), professor (1984) va 2000-yildan O'zbekiston Fanlar akademiyasining akademigi. Yigirmadan ortiq doktorlik va nomzodlik dissertatsiyasining ilmiy rahbari; uning qalamiga taxminan 300 ilmiy maqola, bir necha monografiya va 20 ta mualliflik guvohnomasi mansub.
Tadqiqotlari yuqori molekulyar birikmalar kimyosiga, ayniqsa polimer zanjirlaridagi kimyoviy reaksiyalarga bag'ishlangan. Uning boshchiligida kimyoviy o'zgartirilgan biologik faol polimerlar, dori vositalari va o'simliklar himoyasi preparatlarini yaratish uchun yuqori molekulyar moddalarni tanlashning nazariy asoslari ishlab chiqilgan. Shuningdek, g'o'za, sholi va qand lavlagi urug'larini biologik faol polimerlar bilan o'rab (kapsulalab), ekishga tayyorlashning atrof-muhitga zarar keltirmaydigan usullari yaratilgan.
Rashidova Oliy Majlisning birinchi (1995–1999) va ikkinchi (2000–2004) chaqiriqlarida deputat bo'lgan. 1995-yil dekabrida u parlamentning Inson huquqlari bo'yicha vakili — ombudsman etib saylangan va to'rt muddat, 2016-yilgacha shu vazifani bajargan. Inson huquqlariga doir yuzdan ortiq asarni yozgan yoki tahrir qilgan, ular orasida «Dunyo ombudsmanlari», «O'zbekistonda ombudsman», «Inson huquqlari monitoringi» to'plamlari bor. Shuningdek, «Olima» ayol olimlar assotsiatsiyasining prezidenti.
U 1993-yilda «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi» unvoni, 1999-yilda «Do'stlik» va 2003-yilda «El-yurt hurmati» ordenlari bilan taqdirlangan.
Ta'lim
- Moskva davlat universitetiOliygoh · 1965 · Kimyo fakulteti
Karyera
- O'zbekiston Fanlar akademiyasiAkademik · Toshkent · 2000–…
- O'zbekiston Respublikasi Oliy MajlisiInson huquqlari bo'yicha vakil (Ombudsman), deputat · Toshkent · 1995–2016
- O'zbekiston Fanlar akademiyasi Polimerlar kimyosi va fizikasi institutiDirektor · Toshkent · 1981–…
Mukofotlar
O'zbekiston fan arbobi1993 · O'zbekiston
"El-yurt hurmati" ordeni2003 · O'zbekiston
«Do'stlik» ordeni1999 · O'zbekiston
Hayot yo'li
- 1943Tug'ilgan
Jizzaxda, 2-avgust.
- 1965Universitetni tamomlagan
Moskva davlat universiteti kimyo fakulteti.
- 1971Nomzodlik dissertatsiyasi
Himoya qilgan.
- 1972–1979Laboratoriya mudiri
O'zSSR FA Kimyo instituti.
- 1981Institut direktori
Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti.
- 1983Fan doktori
Kimyo fanlari doktori; 1984-yilda professor.
- 1993Faxriy unvon
«O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi».
- 1995Ombudsman
Oliy Majlisning Inson huquqlari bo'yicha vakili etib saylangan; 2016-yilgacha ishlagan.
- 1995–2004Oliy Majlis deputati
1-chaqiriq (1995–1999) va 2-chaqiriq (2000–2004).
- 1999«Do'stlik» ordeni
Taqdirlangan.
- 2000Akademik
O'zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi.
- 2003«El-yurt hurmati» ordeni
Taqdirlangan.