Шералихон
Қўқон хони (1842–1845), Минг сулоласидан; Бухоро қўшинини Қўқон деворлари остида тўхтатган, Тошкентни қайтариб олган, Худоёрхон ва Маллахоннинг отаси.
Биография
Шералихон Минг сулоласига мансуб бўлиб, Қўқон хонлигини 1842-йилдан 1845-йилгача бошқарган. Ҳожибекнинг ўғли; туғилган йили манбаларда турлича кўрсатилади: 1790-йилларнинг боши ёки ўрталари. У хон авлодидан эди.
1842-йилда Бухоро амири Насрулло Қўқонни эгаллаб, шаҳарни ноиб Иброҳим Хаёлга топшириб кетди. Ноибнинг зулмидан норози бўлган қўқонликлар қўзғолон кўтарди ва Шералини хон деб эълон қилди. Қўзғолончилар шаҳарга кириб, Бухоро қўшинини тор-мор этди, Иброҳим Хаёл эса Бухорога қочди.
Амир янги юриш уюштиришини билган Шералихон қабила ва ҳарбий сардорлар, оқсоқоллар кенгашини чақириб, мудофаага тайёргарлик кўрди: милтиқ ва қилич тайёрланди, шаҳар атрофида тўсиқ ва қўрғонлар қурила бошлади. Ишлар тугамасидан Насрулло қўшини Қўқонни қамал қилди, атрофдаги қишлоқларни вайрон қилди, аммо шаҳарни ололмади. Мудофаада аёллар ҳам қатнашган; қирқ кунлик қамалдан сўнг амир Бухорога қайтди.
Хон ўғли Абдураҳмонбекни амири лашкар қилиб Тошкентни қайтариб олишга юборди. Қўшин Сирдарёдан ўтиб Қурамага етганда Хўжанд ҳокими Худоёрбой амир Насруллога хиёнат қилиб, Шералихон олий ҳокимиятини тан олди ва мукофот сифатида Хўжанд вилояти ҳокимлигини олди. Кейинги жангдан сўнг Тошкент ва Дашти Қипчоқ хонлик таркибига қайтарилди (1843).
Шералихон даврида солиқ сиёсатига қарши халқ қўзғолонлари тез-тез бўлиб турди. Мустақил бошқаришга интилган хон қипчоқлар йўлбошчиси Мусулмонқулнинг қаршилигига дуч келди. Мусулмонқул Исфара ҳокими Сотиболдибек орқали Олимхоннинг ўғли Муродбекни тахтга даъво қилишга ундади. 1845-йилда фитна натижасида Шералихон тахтдан кетди ва ўлдирилди; манбалар унинг қатл жойи ва тафсилотларида фарқ қилади. Тахтга аввал Муродхон, сўнг Шералихоннинг ўғли Худоёрхон ўтирди.
Карьера
- Қўқон хон саройиҚўқон хони · Қўқон · 1842–1845
Ҳаёт йўли
- 1842Тахтга чиқиши
Бухоро ноибига қарши қўзғолондан сўнг Қўқон хони деб эълон қилинди.
- 1842Қамалга бардош
Насрулло қўшинининг қирқ кунлик қамалидан сўнг Қўқон сақлаб қолинди.
- 1843Тошкентнинг қайтарилиши
Тошкент ва Дашти Қипчоқ хонлик таркибига қайтарилди.
- 1845Тахтдан кетиши ва ўлими
Мусулмонқул уюштирган фитна натижасида ҳокимиятни йўқотиб, ўлдирилди.