Shohruxbiy (Ming)
Ming qabilasi boshlig'i; 1709-yildan Farg'ona vodiysida alohida davlat tuzgan, keyinchalik Qo'qon xonligi deb atalgan hukmdorlar sulolasining asoschisi.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 1680 — taxminan 1721
- Farzandlar:
- Shodibiy
Biografiya
Shohruxbiy Ashurbiyning o'g'li, o'zbek Ming qabilasining boshliqlaridan biri. U Qo'qon xonligi deb ataladigan davlatning asoschisi hisoblanadi. Ma'lumotlarga ko'ra, 1709-yilda Farg'ona vodiysida Ming qabilasi o'z beklik hokimiyatini o'rnatdi: ilgari bu yerda hukm yuritgan chodaklik diniy yo'lboshchilar ag'darildi va Shohruxbiy hukmdor deb e'lon qilindi.
U Chingiziylardan emas edi, shuning uchun sulola tarafdorlari keyinroq unga qonuniy tus bermoqchi bo'lib, nasabni Bobur bilan bog'laydigan rivoyat yaratgan: unga ko'ra Bobur chaqaloq o'g'lini oltin beshikda qoldirib ketgan, uni o'zbek urug' boshliqlari topib o'stirgan va Shohruxbiy shu odamning o'ninchi avlodi ekan. Bu "Oltin beshik" haqidagi rivoyat bo'lib, tarixiy dalil sifatida qabul qilinmaydi.
Mulla Olimning "Tarixi Turkiston" asariga ko'ra, Targ'ova atrofidagi oqsoqollar va zodagonlar Shohruxbiyni hukmdor etib saylagan; u xon qarorgohi uchun qulay joy tanlashni buyurgan, ikki soy oralig'ida arkning poydevori qo'yilgan, saylanish yili 1709 deb olinadi. Mulla Olim uni 12 yil hukm surib, hukmronligining o'n uchinchi yilida vafot etgan deydi, bundan o'lim yili 1721 chiqadi; ayrim manbalarda 1722 ko'rsatiladi.
Uning davlati Qo'qon, Isfara va Marg'ilon atroflarini birlashtirgan. Shohruxbiydan Abdurahimbiy, Abdulkarimbiy va Shodibiy ismli uch o'g'il qoldi; taxtni to'ng'ich o'g'li Abdurahimbiy egalladi. Mazkur ma'lumotlar bitta ensiklopedik maqolaga va o'rta asr tarixchisining xabariga tayanadi, shuning uchun tafsilotlar ehtiyotkorlik bilan olinishi kerak.
Hayot yo'li
- 1709Hukmdor etib e'lon qilinishi
Farg'ona vodiysida Ming beklagi tuzilib, u hukmdor deb e'lon qilingan.
- 1709–1721Davlatni mustahkamlashi
Qo'qon, Isfara va Marg'ilon atroflarini birlashtirgan.
- 1721Vafoti
Mulla Olim ma'lumotiga ko'ra vafot etgan (ayrim manbalarda 1722); taxt to'ng'ich o'g'li Abdurahimbiyga o'tgan.