Shokir Sulaymon

Shokir Sulaymon (tug'ilganida Shokir Sulaymonov) 1900-yilda Qo'qonda, Navro'z arafasida tug'ilgan. Otasi Sobirxo'ja o'qimishli kishi bo'lgan va farzandining dastlabki ustozi bo'lgan; keyin Shokir qo'qonlik jadid Abduvahob Ibodiyning «Irfon» maktabida, so'ng rus-tuzem maktabida tahsil olgan.

1916–1917-yillarda Orenburgdagi «Husayniya» madrasasiga o'qishga borgan, bu yerda jadidchilik g'oyalari bilan yaqindan tanishgan. 1920–1922-yillarda Toshkentdagi o'zbek o'lka maorif institutida, 1922–1924-yillarda Moskvadagi ishchilar fakultetida, so'ng Krupskaya nomidagi Oliy pedagogika akademiyasida (1926-yilgacha) o'qigan. Moskvada Turkistonlik talabalarning adabiyot to'garagi ishida qatnashgan, matbuotda xatlar va maqolalar bilan chiqqan. She'r yozishni 1919-yilda boshlagan.

1926-yilda o'sha paytdagi respublika poytaxti Samarqandga qaytib, partiya maktabida o'zbek tilidan dars bergan, «Qizil qalam» adabiy uyushmasi (1926–1930), keyinroq O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi va uning Samarqand viloyat bo'limini tashkil etishda faol qatnashgan. 1927–1930-yillarda «Maorif va o'qituvchi» hamda «Yer yuzi» jurnallarida mas'ul kotib bo'lgan, 1931–1937-yillarda O'zbekiston davlat universitetida assistent, dotsent bo'lib ishlagan.

She'riyatda «Erk kuylari» (1926), «G'alaba marshi» (1928), «Davr hayqirig'i» (1932) to'plamlari, «Yangi saroy» (1931) va «O'tganlarni eslaganda» (1933) dostonlari muallifi. «Qul», «Qutulish alangasi», «Qonli devor», «Sharq qizi» kabi she'rlari bilan o'zbek she'riyatida sochma vazn shakllanishiga hissa qo'shgan. «Achchiq xotiralar», «Yangi turmushda», «Baxtli Halima» kabi hikoyalar, «Oq negr», «Yama ham Hama», «Hindistonda», «Butun dunyoga sayohat» singari bolalar uchun asarlar yozgan, rus tilidan bolalar kitoblarini o'zbekchaga o'girgan. 1934-yilda o'zbek yozuvchilarining birinchi qurultoyiga bag'ishlab uning «Saylanma asarlar to'plami» nashr etilgan.

Shokir Sulaymon xalq og'zaki ijodining ham tarafdori bo'lgan: 1923-yilda «Farg'ona» gazetasida «Xalq adabiyoti» va «Milliy kuy va ashulalarimiz» maqolalarini e'lon qilib, folklor namunalarini yig'ish zarurligini yozgan. 1938-yilda O'zbekiston davlat nashriyotida muharrir, 1940–1941-yillarda Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim bo'lgan.

1941-yil 27-avgustda «Ittihodi tolibon» va «Milliy ittihod» nomli aksilinqilobiy deb e'lon qilingan tashkilotlarga a'zolikda hamda millatchilikda ayblanib qamoqqa olingan va 1942-yilda otib tashlangan (otib tashlash sanasi manbalarda har xil ko'rsatiladi). 1956-yil sentabrda oqlangan. 1964-yilda hikoyalari «O'ch» nomli to'plamda chop etilgan.