Шокир Сулаймон

Шокир Сулаймон (туғилганида Шокир Сулаймонов) 1900-йилда Қўқонда, Наврўз арафасида туғилган. Отаси Собирхўжа ўқимишли киши бўлган ва фарзандининг дастлабки устози бўлган; кейин Шокир қўқонлик жадид Абдуваҳоб Ибодийнинг «Ирфон» мактабида, сўнг рус-тузем мактабида таҳсил олган.

1916–1917-йилларда Оренбургдаги «Ҳусайния» мадрасасига ўқишга борган, бу ерда жадидчилик ғоялари билан яқиндан танишган. 1920–1922-йилларда Тошкентдаги ўзбек ўлка маориф институтида, 1922–1924-йилларда Москвадаги ишчилар факултетида, сўнг Крупская номидаги Олий педагогика академиясида (1926-йилгача) ўқиган. Москвада Туркистонлик талабаларнинг адабиёт тўгараги ишида қатнашган, матбуотда хатлар ва мақолалар билан чиққан. Шеър ёзишни 1919-йилда бошлаган.

1926-йилда ўша пайтдаги республика пойтахти Самарқандга қайтиб, партия мактабида ўзбек тилидан дарс берган, «Қизил қалам» адабий уюшмаси (1926–1930), кейинроқ Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ва унинг Самарқанд вилоят бўлимини ташкил этишда фаол қатнашган. 1927–1930-йилларда «Маориф ва ўқитувчи» ҳамда «Ер юзи» журналларида масъул котиб бўлган, 1931–1937-йилларда Ўзбекистон давлат университетида ассистент, доцент бўлиб ишлаган.

Шеъриятда «Эрк куйлари» (1926), «Ғалаба марши» (1928), «Давр ҳайқириғи» (1932) тўпламлари, «Янги сарой» (1931) ва «Ўтганларни эслаганда» (1933) достонлари муаллифи. «Қул», «Қутулиш алангаси», «Қонли девор», «Шарқ қизи» каби шеърлари билан ўзбек шеъриятида сочма вазн шаклланишига ҳисса қўшган. «Аччиқ хотиралар», «Янги турмушда», «Бахтли Ҳалима» каби ҳикоялар, «Оқ негр», «Яма ҳам Ҳама», «Ҳиндистонда», «Бутун дунёга саёҳат» сингари болалар учун асарлар ёзган, рус тилидан болалар китобларини ўзбекчага ўгирган. 1934-йилда ўзбек ёзувчиларининг биринчи қурултойига бағишлаб унинг «Сайланма асарлар тўплами» нашр этилган.

Шокир Сулаймон халқ оғзаки ижодининг ҳам тарафдори бўлган: 1923-йилда «Фарғона» газетасида «Халқ адабиёти» ва «Миллий куй ва ашулаларимиз» мақолаларини эълон қилиб, фолклор намуналарини йиғиш зарурлигини ёзган. 1938-йилда Ўзбекистон давлат нашриётида муҳаррир, 1940–1941-йилларда Тил ва адабиёт институтида катта илмий ходим бўлган.

1941-йил 27-августда «Иттиҳоди толибон» ва «Миллий иттиҳод» номли аксилинқилобий деб эълон қилинган ташкилотларга аъзоликда ҳамда миллатчиликда айбланиб қамоққа олинган ва 1942-йилда отиб ташланган (отиб ташлаш санаси манбаларда ҳар хил кўрсатилади). 1956-йил сентабрда оқланган. 1964-йилда ҳикоялари «Ўч» номли тўпламда чоп этилган.