Tal'at Saatov

Tal'at Saatov (ba'zi manbalarda familiyasi Soatov deb yozilgan) 1940-yil 15-fevralda Toshkentda tug'ilgan. 1962-yilda Toshkent tibbiyot institutini bitirgan va 1962–1965-yillarda O'zbekiston o'lka tibbiyoti institutida aspiranturada o'qigan.

Ilmiy ishini qalqonsimon bez oqsillarini o'rganishdan boshlagan; 1966-yilda nomzodlik, 1974-yilda «Tireoglobulin va qalqonsimon bezning boshqa yodlangan oqsillari» mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Doktorlik ishida ilmiy maslahatchisi akademik Ya. X. Turakulov bo'lgan. 1967-yildan O'zbekiston Fanlar akademiyasining Biokimyo institutida ishlagan: katta ilmiy xodim, 1975-yildan laboratoriya mudiri, 1979-yildan institut direktori.

Saatov qalqonsimon bezdan yod saqlovchi tireoglobulin va tireoalbumin oqsillarini sof holda ajratib olgan, ularning tarkibi va fizik-kimyoviy xossalarini o'rgangan. U buqoq paydo bo'lishi genetik nosozliklar bilan bog'liq, degan farazni ilgari surgan, organizmning insulinga sezgirligini aniqlash usulini ishlab chiqqan. Boshqa tadqiqotlari hujayra membranasi lipidlari, liposomalar va ularning hujayra bilan o'zaro ta'siriga bag'ishlangan.

1984-yilda professor unvonini olgan. 1985-yilda siklik nukleotidlar va hujayra almashinuvini boshqarish bo'yicha ishlar turkumi uchun Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti laureati bo'lgan. 1996-yilda unga O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi unvoni berilgan, 2000-yilda Fanlar akademiyasining haqiqiy a'zosi (akademik) etib saylangan.

So'nggi yillarda O'zbekiston Milliy universiteti huzuridagi Biofizika va biokimyo institutida metabolomika laboratoriyasiga rahbarlik qiladi; hamkasblari bilan hayvonlarda neyrodegenerativ kasalliklar modellarida miya to'qimasining biokimyoviy ko'rsatkichlarini, jumladan kversetinning liposomal shaklining ta'sirini o'rganmoqda. 2025-yilda mustaqillikning 34 yilligi munosabati bilan «Mehnat shuhrati» ordeni bilan taqdirlangan.