Биография
Талъат Саатов (баъзи манбаларда фамилияси Соатов деб ёзилган) 1940-йил 15-февралда Тошкентда туғилган. 1962-йилда Тошкент тиббиёт институтини битирган ва 1962–1965-йилларда Ўзбекистон ўлка тиббиёти институтида аспирантурада ўқиган.
Илмий ишини қалқонсимон без оқсилларини ўрганишдан бошлаган; 1966-йилда номзодлик, 1974-йилда «Тиреоглобулин ва қалқонсимон безнинг бошқа ёдланган оқсиллари» мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. Докторлик ишида илмий маслаҳатчиси академик Я. Х. Туракулов бўлган. 1967-йилдан Ўзбекистон Фанлар академиясининг Биокимё институтида ишлаган: катта илмий ходим, 1975-йилдан лаборатория мудири, 1979-йилдан институт директори.
Саатов қалқонсимон бездан ёд сақловчи тиреоглобулин ва тиреоалбумин оқсилларини соф ҳолда ажратиб олган, уларнинг таркиби ва физик-кимёвий хоссаларини ўрганган. У буқоқ пайдо бўлиши генетик носозликлар билан боғлиқ, деган фаразни илгари сурган, организмнинг инсулинга сезгирлигини аниқлаш усулини ишлаб чиққан. Бошқа тадқиқотлари ҳужайра мембранаси липидлари, липосомалар ва уларнинг ҳужайра билан ўзаро таъсирига бағишланган.
1984-йилда профессор унвонини олган. 1985-йилда сиклик нуклеотидлар ва ҳужайра алмашинувини бошқариш бўйича ишлар туркуми учун Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган. 1996-йилда унга Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби унвони берилган, 2000-йилда Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси (академик) этиб сайланган.
Сўнгги йилларда Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Биофизика ва биокимё институтида метаболомика лабораториясига раҳбарлик қилади; ҳамкасблари билан ҳайвонларда нейродегенератив касалликлар моделларида мия тўқимасининг биокимёвий кўрсаткичларини, жумладан кверсетиннинг липосомал шаклининг таъсирини ўрганмоқда. 2025-йилда мустақилликнинг 34 йиллиги муносабати билан «Меҳнат шуҳрати» ордени билан тақдирланган.
Таълим
- Тошкент тиббиёт институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1962
Карьера
- Ўзбекистон Фанлар академиясиАкадемик · Тошкент · 2000–ҳозиргача
- Ўзбекистон Фанлар академияси Биокимё институтиКатта илмий ходим, лаборатория мудири, директор · Тошкент · 1967–…Бу лавозимда бўлганлар →
- Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Биофизика ва биокимё институтиМетаболомика лабораторияси мудири · Тошкент · ҳозиргача
Мукофотлар
Ўзбекистон фан арбоби1996 · Ўзбекистон
Меҳнат шуҳрати ордени2025 · Ўзбекистон
Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1985 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1940Туғилиши
15-февралда Тошкентда туғилган.
- 1962Тиббиёт институтини битириши
Тошкент тиббиёт институтини тамомлаган.
- 1962–1965Аспирантура
Ўзбекистон ўлка тиббиёти институтида аспирантурада ўқиган.
- 1966Номзодлик диссертацияси
Қалқонсимон без оқсиллари мавзусида номзодлик ишини ҳимоя қилган.
- 1967–1975Биокимё институтида катта илмий ходим
Ўзбекистон Фанлар академияси Биокимё институтида ишлай бошлаган.
- 1974Докторлик диссертацияси
Тиреоглобулин ва қалқонсимон безнинг бошқа ёдланган оқсиллари ҳақидаги ишни ҳимоя қилган.
- 1975Лаборатория мудири
Биокимё институтида лабораторияга раҳбар бўлган.
- 1979Институт директори
Ўзбекистон Фанлар академияси Биокимё институтининг директори этиб тайинланган.
- 1984Профессор унвони
Профессор илмий унвонини олган.
- 1985Беруний номидаги Давлат мукофоти
Сиклик нуклеотидлар бўйича ишлар туркуми учун Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган.
- 1996Хизмат кўрсатган фан арбоби
«Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби» унвони берилган.
- 2000Академик
Ўзбекистон Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган.
- 2025«Меҳнат шуҳрати» ордени
Мустақилликнинг 34 йиллиги муносабати билан шу орден билан тақдирланган.
Асарлар
- «Қалқонсимон без ёдпротеинлари» (1974)Монография (ҳаммуаллифликда)
Қалқонсимон безнинг ёд сақловчи оқсилларига бағишланган китоб.
- «Сиклик нуклеотидлар ва ҳужайра алмашинувининг бошқарилиши» (1983)Монография (ҳаммуаллифликда)
Сиклик нуклеотидларнинг ҳужайра алмашинувидаги ўрни ҳақида.
- «Қон липопротеидларининг биосинтези ва функсионал роли» (1987)Монография (ҳаммуаллифликда)
Қон липопротеидларининг ҳосил бўлиши ва вазифалари ҳақида.