Biografiya
Toshpo'lat Arslonqulov 1882-yilda Toshkentda ganch o'ymakorlari — naqqoshlik kasbi avloddan avlodga o'tib kelgan ustalar oilasida tug'ilgan. O'ymakorlikni otasidan o'rgangan; kichik yoshidan mashq qilib, 12–13 yoshidayoq otasi bilan birga muhim buyurtmalar ustida ishlagan.
U ganch o'ymakorligining murakkab usullaridan biri — «choka-pardoz»ni yaxshi ko'rgan: bunda bo'rtma naqshning chetidan ichkariga qiya ikkita kesim beriladi va o'rtasida yorug'lik-soya o'ynaydigan egat hosil bo'ladi. Uning ijodida ko'proq o'simliksimon «islimiy» naqshlar uchraydi, ba'zan ular geometrik «girix» bilan uyg'unlashadi; bezaklarning rasmini ham o'zi chizgan.
Usta Toshkentdagi ko'plab binolar bezagida ishtirok etgan. Ular orasida yevropacha uslubda qurilgan Polovtsev uyi (hozirgi O'zbekiston amaliy san'at muzeyi), Hamza nomidagi o'zbek dramatik teatri, Muqimiy nomidagi musiqali drama teatri, O'zbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining majlislar zali va viloyat ijroiya qo'mitasi binosi bor.
Eng yirik ishi — Toshkentdagi Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri (1947-yilda ochilgan) binosidagi Toshkent zalining bezagi: u o'zbek turar joyining xalq bezak an'analaridan foydalanib, zal devorlarini yagona naqsh to'ri bilan qoplagan. 1944-yilda unga O'zbekiston SSR xalq rassomi unvoni berilgan, 1948-yilda esa teatr binosi uchun Shchusev va boshqa ustalar qatorida birinchi darajali Stalin mukofotini olgan.
1952-yildan P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtida dars bergan. 1959-yil 18-martda «Hurmat belgisi» ordeni bilan mukofotlangan. Usta 1962-yilda Toshkentda vafot etgan; asarlari Moskva, Sankt-Peterburg va boshqa shaharlarning muzey to'plamlarida bor. 1982-yilda O'zbekiston Me'morlar uyushmasi tavalludining 100 yilligini keng nishonlagan.
Karyera
- P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtiO'qituvchi · Toshkent · 1952–…
Mukofotlar
O'zbekiston SSR xalq rassomi1944 · O'zbekiston SSR
«Hurmat belgisi» ordeni1959 · SSSR
Stalin mukofoti1948 · SSSR
Hayot yo'li
- 1882Tug'ilishi
Toshkentda ganch o'ymakorlari oilasida tug'ilgan.
- 1890-yillarKasbni o'rganishi
Otasidan ganch o'ymakorligini o'rgangan va 12–13 yoshidayoq u bilan birga jiddiy buyurtmalar ustida ishlagan.
- 1929Toshkent teatri bezagi
Hozirgi A. Hidoyatov nomidagi o'zbek davlat drama teatri binosining bezagida ishtirok etgan.
- 1939Navoiy muzeyi
O'zbekiston Fanlar akademiyasi Navoiy muzeyi binosining bezagida qatnashgan.
- 1944O'zbekiston SSR xalq rassomi
O'zbekiston SSR xalq rassomi unvoniga sazovor bo'lgan.
- 1947Navoiy teatrining Toshkent zali
Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri ochilgan yili Toshkent zalining o'yma bezagini yaratgan.
- 1948Stalin mukofoti
Teatr binosi uchun A. Shchusev va boshqa ustalar bilan birga birinchi darajali Stalin mukofotini olgan.
- 1952Rassomlik bilim yurtida o'qituvchilik
P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtida dars bera boshlagan.
- 1959«Hurmat belgisi» ordeni
1959-yil 18-martda «Hurmat belgisi» ordeni bilan mukofotlangan.
- 1962Vafoti
Toshkentda vafot etgan.
- 1982100 yillik yubiley
O'zbekiston Me'morlar uyushmasi tavalludining 100 yilligini keng nishonlagan.
Asarlar
- Navoiy teatrining Toshkent zali (1947)Ganch o'ymakorligi
Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri zalining yagona naqsh to'ri; ish uchun birinchi darajali Stalin mukofoti berilgan.
- Polovtsev uyining o'yma bezagiGanch o'ymakorligi
Yevropacha uslubdagi bino, hozirgi O'zbekiston amaliy san'at muzeyi; Buxoro va Toshkent ustalari bilan birga milliy naqshlar bilan bezalgan.
- Hidoyatov nomidagi teatr binosining bezagi (1929)Ganch bezagi
Toshkentdagi o'zbek davlat drama teatri binosining naqshli bezagi.
- Navoiy muzeyi binosining bezagi (1939)Ganch bezagi
O'zbekiston Fanlar akademiyasi Navoiy muzeyi binosining o'yma bezagi.
- Hamza va Muqimiy nomidagi teatrlar bezagiGanch bezagi
Toshkentdagi o'zbek dramatik teatri va musiqali drama teatri binolarining naqshli bezagi.
- O'zbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi majlislar zaliGanch bezagi
Toshkentdagi davlat idorasi zalining o'yma bezagi.
