Асосий қисмга ўтиш
Турор Рисқулов

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Турор Рисқулов

Сиёсатчи

Қозоқ миллатидан чиққан совет давлат арбоби: Туркистон АССР МИК раиси (1920) ва Халқ Комиссарлари Совети раиси (1922–1924), РСФСР ХКС раисининг ўринбосари; 1938-йилда отиб ташланган, 1956-йилда оқланган.

Фаолият:
Сиёсатчи, Давлат раҳбари, Вазир
Ҳаёт йиллари:
26 декабр 1894(43 ёш) ♑ — 10 феврал 1938

Биография

Турор Рисқулов 1920–1924-йилларда Туркистон Автоном Совет Республикасининг энг юқори лавозимларини эгаллаган, миллати қозоқ бўлган совет давлат ва партия арбоби эди. У Туркистон халқларини ягона республика доирасида сақлаб қолиш тарафдори сифатида танилган, кейинчалик Москвада Россия ҳукуматининг юқори поғонасига кўтарилган ва 1937-йилги қатағон даврида ҳибсга олинган.

У 1894-йил 26-декабрда (эски услубда 14-декабрда) Еттисув вилояти Вернйй уездининг Шарқий Турғай волостида, камбағал чорвадор оиласида туғилган. Илк билимни қамоқхонадаги савод мактабида, сўнг Мерке шаҳридаги рус-тузем мактабида олган, Бишкекдаги қишлоқ хўжалиги билим юртини тамомлаган (1907–1914). 1914-йилда Тошкентга келиб, 1916-йилги мустамлакачиликка қарши қўзғолонда қатнашган, 1916–1917-йилларда Тошкент ўқитувчилар институтида ўқиган.

1918–1924-йилларда Туркистонда бир қатор масъул лавозимларни эгаллади: Соғлиқни сақлаш халқ комиссари (1918–1919), очарчиликка қарши кураш Марказий комиссияси раиси (1918–1919), 1920-йил январдан июлгача Туркистон АССР Марказий Ижроия Комитети раиси, 1922-йил кузидан 1924-йил бошигача эса республика Халқ Комиссарлари Совети раиси. Бу йилларда у очарчилик оқибатларини бартараф этишга уринди, Москванинг маҳаллий аҳолига муносабатини очиқ танқид қилди ҳамда «Турк республикаси» ва «Турк компартияси» тузиш ғоясини илгари сурди. Марказ бу таклифни қабул қилмади.

1920–1922-йилларда у РСФСР Миллатлар ишлари халқ комиссарининг иккинчи ўринбосари бўлиб, Озарбайжондаги вакил вазифасини ҳам бажарган. Марказий Осиёда миллий-ҳудудий чегараланишга тайёргарлик бошлангач, 1924-йил февралда Москвага чақириб олинди: Коминтерннинг Яқин Шарқ бўлимида ишлади, 1924–1926-йилларда Мўғулистон Халқ Республикасида маслаҳатчи бўлди, 1926–1936-йилларда (айрим манбаларда 1937-йилгача) РСФСР Халқ Комиссарлари Совети раисининг ўринбосари лавозимида фаолият юритди. 1916-йилги қўзғолон ва Туркистон тарихига оид мақолалар ёзган; «Инқилоб ва Туркистоннинг туб аҳолиси» асарининг биринчи қисми 1925-йилда Тошкентда чоп этилган.

Рисқулов 1937-йил май ойида Москвада ҳибсга олинди, ўлим жазосига ҳукм қилинди ва 1938-йил 10-февралда отиб ташланди. Иш 1956-йилда бекор қилиниб, у оқланди. Унинг номи Қозоғистонда бир туман, кўча ва ташкилотларга берилган.

Ҳаёт йўли

  1. 1894
    Туғилиши

    Еттисув вилоятида, чорвадор оиласида туғилди.

  2. 1916–1917
    1916-йилги қўзғолон

    Қўзғолонда қатнашди, Тошкент ўқитувчилар институтида ўқиди.

  3. 1918–1919
    Соғлиқни сақлаш халқ комиссари

    Туркистон республикасида соғлиқни сақлашга раҳбарлик қилди, очарчиликка қарши кураш комиссиясини бошқарди.

  4. 1920
    МИК раиси

    Январдан июлгача Туркистон АССР Марказий Ижроия Комитети раиси.

  5. 1920–1922
    Миллатлар ишлари халқ комиссарлиги

    РСФСР Миллатлар ишлари халқ комиссарининг ўринбосари, Озарбайжондаги вакил.

  6. 1922–1924
    Халқ Комиссарлари Совети раиси

    Туркистон АССР ҳукуматига раҳбарлик қилди; 1924-йил февралда Москвага чақирилди.

  7. 1924–1926
    Коминтерн ва Мўғулистон

    Коминтерннинг Яқин Шарқ бўлимида ишлади, Мўғулистонда маслаҳатчи бўлди.

  8. 1926–1936
    РСФСР ХКС раисининг ўринбосари

    Россия ҳукуматида муовин лавозимида ишлади.

  9. 1937–1938
    Ҳибсга олиниши ва ўлим

    1937-йил май ойида ҳибсга олинди, 1938-йил 10-февралда отиб ташланди; 1956-йилда оқланди.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш