Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Usta Shirin Murodov
Tuzatish taklif qilish

Usta Shirin Murodov

Buxorolik ganch o'ymakori va naqqosh, Navoiy teatri Buxoro zalining bezagi muallifi, Sitorai Mohi Xossa bezagi ustasi, Stalin mukofoti sovrindori.

Faoliyat:
Hunarmand, Rassom
Haqiqiy ismi:
Shirin Murodov
Taxallusi:
Usta Shirin
Tug'ilgan:
18 avgust 1880(76 yosh) ♌ — 12 fevral 1957
Tug'ilgan joy:
Buxoro
  • «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
  • Lenin ordeni
  • Mehnat Qizil Bayroq ordeni
  • Stalin mukofoti

Biografiya

Usta Shirin Murodov 1880-yil 18-avgustda Buxoroda hunarmandlar oilasida tug'ilgan. Hunarni otasi usta Murod va bobosi usta Nosirdan o'rgangan, yoshligidan amakisi usta Hayotning qo'lida ta'lim olgan.

Mustaqil usta sifatida Buxoro amirining Karmanadagi saroyini hamda Sitorai Mohi Xossa yozgi qarorgohining Oq zalini bezashda qatnashib, nomi tanilgan. Sitorai Mohi Xossaning qurilishi va bezagi 1910-yillarga to'g'ri keladi. O'z ishida u ganch o'ymakorligining an'anaviy usullarini yangi shakllar bilan boyitgan, naqsh zaminida birinchilardan bo'lib ko'zgudan foydalangan.

Sovet davrida usta Toshkentda ham ishlab, ko'plab klub va ma'muriy binolarni ganch naqshlari bilan bezadi. 1938-yilda Butunittifoq qishloq xo'jaligi ko'rgazmasidagi O'zbekiston va Turkmaniston pavilyonlarining bezagida ishtirok etdi, keyinchalik Toshkent kuranti, Muqimiy teatri va Alisher Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi uchun ham ishladi.

Eng yirik ishi — Toshkentdagi Navoiy nomidagi Katta opera va balet teatrining Buxoro zali: o'yma panno, plafon va karnizlar 1947-yilda yakunlandi. Shu ishi uchun 1948-yilda birinchi darajali Stalin mukofotiga sazovor bo'ldi. 1943-yilda unga O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan san'at arbobi unvoni berildi va O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy a'zosi etib saylandi; 1950-yil 16-yanvarda Lenin ordeni, shuningdek Mehnat Qizil Bayroq ordeni va medallar bilan taqdirlandi.

Usta me'moriy yodgorliklarni ta'mirlashda ham qatnashgan: Somoniylar maqbarasining buzilgan qismini, Mir Arab va Abdulazizxon madrasalarining gumbazlarini tiklagan, Mag'oki Attori masjidi peshtoqining koshin naqshlarini qayta ishlagan. Samarqanddagi ta'mirchilar maktabida, Toshkent qurilish san'ati maktabida (1940–1942), Moskva badiiy bilim yurtida (1942–1943) va P. Benkov nomidagi respublika rassomlik bilim yurtida (1952–1957) dars berib, ko'plab shogird yetishtirgan.

Usta Shirin 1957-yil 12-fevralda Toshkentda vafot etdi va Chig'atoy qabristoniga dafn etildi. Uning nomi Toshkent va Buxorodagi ko'cha va maktablarga berilgan, Sitorai Mohi Xossa hovlisida byusti o'rnatilgan. 2001-yilda unga vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni berildi.

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1880
    Tug'ilgan

    Buxoroda hunarmandlar oilasida dunyoga keldi; hunarni otasi, bobosi va amakisidan o'rgandi.

  2. 1910-yillar
    Sitorai Mohi Xossa

    Buxoro amirining Karmanadagi saroyi va Sitorai Mohi Xossa Oq zalini bezashda qatnashdi.

  3. 1938
    Qishloq xo'jaligi ko'rgazmasi pavilyonlari

    Butunittifoq qishloq xo'jaligi ko'rgazmasidagi O'zbekiston va Turkmaniston pavilyonlarining ganch bezagida ishtirok etdi.

  4. 1940–1942
    Toshkent qurilish san'ati maktabi

    Maktabda ganch o'ymakorligidan dars berdi.

  5. 1942–1943
    Moskva badiiy bilim yurti

    Moskva badiiy san'at bilim yurtida o'qituvchilik qildi.

  6. 1943
    Unvon va faxriy a'zolik

    O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan san'at arbobi unvoni berildi; O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy a'zosi bo'ldi.

  7. 1947
    Navoiy teatrining Buxoro zali

    Toshkentdagi Katta opera va balet teatri uchun o'yma panno, plafon va karnizlarni yakunladi.

  8. 1948
    Stalin mukofoti

    Buxoro zali bezagi uchun birinchi darajali Stalin mukofotiga sazovor bo'ldi.

  9. 1950
    Lenin ordeni

    1950-yil 16-yanvarda Lenin ordeni bilan taqdirlandi.

  10. 1952–1957
    Benkov nomidagi rassomlik bilim yurti

    Respublika rassomlik bilim yurtida dars berdi.

  11. 1957
    Vafoti

    12-fevralda Toshkentda vafot etdi, Chig'atoy qabristoniga dafn etildi.

  12. 2001
    Vafotidan keyingi taqdirlash

    «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni berildi.

Asarlar

  • Sitorai Mohi Xossa Oq zalining bezagi
    Ganch o'ymakorligi

    1910-yillarda Buxoro amirining yozgi qarorgohi bezagida ishtirok etdi.

  • Butunittifoq qishloq xo'jaligi ko'rgazmasi pavilyonlari (1938)
    Ganch bezagi

    O'zbekiston va Turkmaniston pavilyonlarining o'yma naqshlari.

  • Navoiy teatrining Buxoro zali (1947)
    Ganch o'ymakorligi

    O'yma panno, plafon va karnizlar; ish uchun Stalin mukofoti berilgan.

  • Toshkent kuranti va Muqimiy teatri
    Ganch bezagi

    Toshkentdagi jamoat binolarining naqshli bezagi.

  • Somoniylar maqbarasi va Buxoro madrasalarini ta'mirlash
    Restavratsiya

    Maqbaraning buzilgan qismi hamda Mir Arab va Abdulazizxon madrasalari gumbazlari tiklandi.