Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Уста Ширин Муродов
Тузатиш таклиф қилиш

Уста Ширин Муродов

Бухоролик ганч ўймакори ва наққош, Навоий театри Бухоро залининг безаги муаллифи, Ситораи Моҳи Хосса безаги устаси, Сталин мукофоти совриндори.

Фаолият:
Ҳунарманд, Рассом
Ҳақиқий исми:
Ширин Муродов
Тахаллуси:
Уста Ширин
Туғилган:
18 август 1880(76 ёш) ♌ — 12 феврал 1957
Туғилган жой:
Бухоро
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Ленин ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Сталин мукофоти

Биография

Уста Ширин Муродов 1880-йил 18-августда Бухорода ҳунармандлар оиласида туғилган. Ҳунарни отаси уста Мурод ва бобоси уста Носирдан ўрганган, ёшлигидан амакиси уста Ҳаётнинг қўлида таълим олган.

Мустақил уста сифатида Бухоро амирининг Карманадаги саройини ҳамда Ситораи Моҳи Хосса ёзги қароргоҳининг Оқ залини безашда қатнашиб, номи танилган. Ситораи Моҳи Хоссанинг қурилиши ва безаги 1910-йилларга тўғри келади. Ўз ишида у ганч ўймакорлигининг анъанавий усулларини янги шакллар билан бойитган, нақш заминида биринчилардан бўлиб кўзгудан фойдаланган.

Совет даврида уста Тошкентда ҳам ишлаб, кўплаб клуб ва маъмурий биноларни ганч нақшлари билан безади. 1938-йилда Бутуниттифоқ қишлоқ хўжалиги кўргазмасидаги Ўзбекистон ва Туркманистон павилёнларининг безагида иштирок этди, кейинчалик Тошкент куранти, Муқимий театри ва Алишер Навоий номидаги адабиёт музейи учун ҳам ишлади.

Энг йирик иши — Тошкентдаги Навоий номидаги Катта опера ва балет театрининг Бухоро зали: ўйма панно, плафон ва карнизлар 1947-йилда якунланди. Шу иши учун 1948-йилда биринчи даражали Сталин мукофотига сазовор бўлди. 1943-йилда унга Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби унвони берилди ва Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг фахрий аъзоси этиб сайланди; 1950-йил 16-январда Ленин ордени, шунингдек Меҳнат Қизил Байроқ ордени ва медаллар билан тақдирланди.

Уста меъморий ёдгорликларни таъмирлашда ҳам қатнашган: Сомонийлар мақбарасининг бузилган қисмини, Мир Араб ва Абдулазизхон мадрасаларининг гумбазларини тиклаган, Мағоки Аттори масжиди пештоқининг кошин нақшларини қайта ишлаган. Самарқанддаги таъмирчилар мактабида, Тошкент қурилиш санъати мактабида (1940–1942), Москва бадиий билим юртида (1942–1943) ва П. Бенков номидаги республика рассомлик билим юртида (1952–1957) дарс бериб, кўплаб шогирд етиштирган.

Уста Ширин 1957-йил 12-февралда Тошкентда вафот этди ва Чиғатой қабристонига дафн этилди. Унинг номи Тошкент ва Бухородаги кўча ва мактабларга берилган, Ситораи Моҳи Хосса ҳовлисида бюсти ўрнатилган. 2001-йилда унга вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени берилди.

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1880
    Туғилган

    Бухорода ҳунармандлар оиласида дунёга келди; ҳунарни отаси, бобоси ва амакисидан ўрганди.

  2. 1910-йиллар
    Ситораи Моҳи Хосса

    Бухоро амирининг Карманадаги саройи ва Ситораи Моҳи Хосса Оқ залини безашда қатнашди.

  3. 1938
    Қишлоқ хўжалиги кўргазмаси павилёнлари

    Бутуниттифоқ қишлоқ хўжалиги кўргазмасидаги Ўзбекистон ва Туркманистон павилёнларининг ганч безагида иштирок этди.

  4. 1940–1942
    Тошкент қурилиш санъати мактаби

    Мактабда ганч ўймакорлигидан дарс берди.

  5. 1942–1943
    Москва бадиий билим юрти

    Москва бадиий санъат билим юртида ўқитувчилик қилди.

  6. 1943
    Унвон ва фахрий аъзолик

    Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби унвони берилди; Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг фахрий аъзоси бўлди.

  7. 1947
    Навоий театрининг Бухоро зали

    Тошкентдаги Катта опера ва балет театри учун ўйма панно, плафон ва карнизларни якунлади.

  8. 1948
    Сталин мукофоти

    Бухоро зали безаги учун биринчи даражали Сталин мукофотига сазовор бўлди.

  9. 1950
    Ленин ордени

    1950-йил 16-январда Ленин ордени билан тақдирланди.

  10. 1952–1957
    Бенков номидаги рассомлик билим юрти

    Республика рассомлик билим юртида дарс берди.

  11. 1957
    Вафоти

    12-февралда Тошкентда вафот этди, Чиғатой қабристонига дафн этилди.

  12. 2001
    Вафотидан кейинги тақдирлаш

    «Буюк хизматлари учун» ордени берилди.

Асарлар

  • Ситораи Моҳи Хосса Оқ залининг безаги
    Ганч ўймакорлиги

    1910-йилларда Бухоро амирининг ёзги қароргоҳи безагида иштирок этди.

  • Бутуниттифоқ қишлоқ хўжалиги кўргазмаси павилёнлари (1938)
    Ганч безаги

    Ўзбекистон ва Туркманистон павилёнларининг ўйма нақшлари.

  • Навоий театрининг Бухоро зали (1947)
    Ганч ўймакорлиги

    Ўйма панно, плафон ва карнизлар; иш учун Сталин мукофоти берилган.

  • Тошкент куранти ва Муқимий театри
    Ганч безаги

    Тошкентдаги жамоат биноларининг нақшли безаги.

  • Сомонийлар мақбараси ва Бухоро мадрасаларини таъмирлаш
    Реставрация

    Мақбаранинг бузилган қисми ҳамда Мир Араб ва Абдулазизхон мадрасалари гумбазлари тикланди.