Biografiya
Vali G'ofurov 1922-yilda Toshkent chekkasida dehqon oilasida tug'ilgan. Tug'ilgan kuni manbalarda turlicha ko'rsatiladi: 1-oktabr yoki 31-dekabr. Yetti yillik maktabdan so'ng o'qituvchilar kursini bitirgan va 1940-yilda Samarqand viloyatidagi maktablardan biriga o'qituvchi bo'lib yuborilgan. Yoshligida u gazetalar bilan hamkorlik qilib, she'r yozib ko'rgan.
1941-yilda Nalchikdagi piyoda askarlar bilim yurtiga kursant bo'lib kirgan. 1942-yilning yozida janubiy frontda ahvol og'irlashgach, kursantlar muddatidan oldin bitirtirilib frontga jo'natilgan, G'ofurov ham ular qatorida edi. U Stalingrad mudofaasida qatnashgan.
1942-yil kuzidagi jangda og'ir yaralanib, ko'zlaridan ayrilgan. Uzoq davolanishdan so'ng ko'rlik bilan murosa qilish unga og'ir kechgan; oxir-oqibat yashashga kuch topgan, Brayl yozuvini o'rgangan, ko'rlar uchun maktabda o'qituvchi bo'lib ishlagan, so'ngra O'zbekiston ko'rlar jamiyatining ishlab chiqarish kombinatini boshqargan.
Yozish orzusini u ko'rligidan keyin ham tark etmagan: kitobni po'lat igna bilan karton varaqlarini teshib «yozgan», so'ng matn yaqinlari va do'stlari yordamida qo'lyozmaga ko'chirilgan. Igna bilan yozilgan «Vafodor» romanining birinchi kitobi 1960-yillar boshida, ikkinchi kitobi 1973-yilda nashr etilgan; asar rus va boshqa tillarga tarjima qilingan. Ruscha tarjimada O. Sidelnikov tarjima qilgan kitob «Roman, napisannyy igloy» («Igna bilan yozilgan roman») nomi bilan chiqqan.
Romandan keyin G'ofurov «So'nggi pushaymon», «Botirga o'lim yo'q» qissalarini, «Shoxlardagi mezonlar» xotira kitobini va ko'plab hikoyalar yozgan. 1970-yilda SSSR Yozuvchilar uyushmasi a'zoligiga qabul qilingan. Romanining qo'lyozmasi va yozishda ishlatgan asboblarini Nikolay Ostrovskiy muzeyiga sovg'a qilgan.
Vali G'ofurov Toshkentda vafot etgan: aksariyat manbalarda 1995-yil 5-avgust ko'rsatiladi, O'zbekiston Vikipediyasi esa 1994-yil 31-iyulni keltiradi. U o'zi tirikligida «xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi» unvoniga sazovor bo'lgan; 2025-yil 23-avgustdagi Prezident farmoni bilan vafotidan keyin «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni berilgan.
Karyera
- SSSR Yozuvchilar uyushmasiA'zo · 1970–…
- O'zbekiston ko'rlar jamiyatiIshlab chiqarish kombinati rahbari · Toshkent
Mukofotlar
«Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni2025, vafotidan keyin · O'zbekiston
O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimiO'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1922Tug'ilishi
Toshkent chekkasida dehqon oilasida tug'ilgan.
- 1940Qishloq maktabida o'qituvchi
O'qituvchilar kursini bitirib, Samarqand viloyatidagi maktablardan biriga yuborilgan.
- 1941Harbiy bilim yurti kursanti
Nalchikdagi piyoda askarlar bilim yurtiga kirgan.
- 1942Front va yaralanish
Stalingrad mudofaasida qatnashgan, og'ir yaralanib, ko'zlaridan ayrilgan.
- 1940-yillarKo'rlar jamiyatida ish
Brayl yozuvini o'rganib, ko'rlar uchun maktabda o'qituvchi, so'ngra O'zbekiston ko'rlar jamiyati ishlab chiqarish kombinatining rahbari bo'lgan.
- 1960-yillar boshi«Vafodor»ning birinchi kitobi
Igna bilan yozilgan romanning birinchi kitobi nashr etilgan.
- 1970SSSR Yozuvchilar uyushmasiga qabul qilinishi
SSSR Yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan.
- 1973«Vafodor»ning ikkinchi kitobi
Romanning ikkinchi kitobi chop etilgan.
- 1995Vafoti
Toshkentda vafot etgan (O'zbekiston Vikipediyasida — 1994-yil).
- 2025«Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni
2025-yil 23-avgustdagi Prezident farmoni bilan vafotidan keyin taqdirlangan.
Kitoblar
- «Vafodor»1973 · Roman
Ikki kitobdan iborat roman, igna bilan yozilgan; birinchi kitob 1960-yillar boshida, ikkinchisi 1973-yilda chiqqan.
- «So'nggi pushaymon»· Qissa
Yoshlarning ma'naviy-axloqiy kamolotiga to'sqinlik qiluvchi eskicha odatlar haqida qissa.
- «Botirga o'lim yo'q»· Qissa
Qissa.
- «Shoxlardagi mezonlar»· Xotira
Xotira xarakteridagi kitob.