Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Buxorolik shoir, adabiyotshunos, xattot va geograf; «Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-ashob» (1871) tazkirasi muallifi — Qo'qon va Buxoro xonliklari shoirlari haqida qimmatli manba.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir
Haqiqiy ismi:
Qori Rahmatullo ibn Ashur Muhammad
Hayot yillari:
taxminan 1817 — taxminan 1893
Tug'ilgan joy:
Buxoro

Biografiya

Vozeh o'zbek shoiri, adabiyotshunos, xattot va geograf sifatida tanilgan; bu taxallus bo'lib, asl ismi Qori Rahmatullo ibn Ashur Muhammad. U 1817–1818-yillarda Buxoroda tug'ilgan va 1844-yilgacha shahardagi madrasalardan birida tahsil olgan. Eng katta asari — 1871-yilda yozilgan tazkirasi «Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-ashob».

Tazkirada Qo'qon va Buxoro xonliklarida yashagan shoirlar hamda davlat arboblari haqida ma'lumot beriladi va ularning asarlaridan namunalar keltiriladi. U XVIII asr va XIX asrning birinchi yarmidagi adabiy muhitni o'rganishda qadrli manba sanaladi. Kitob 29 bobga bo'lingan; boblar shoirlar taxallusining arab alifbosidagi tartibiga ko'ra joylashtirilgan.

Turli janrlarda yozgan Vozeh asarlarini o'zbek, tojik hamda arab tillarida bitgan. She'rlari har xil bayoz va majmualarda uchraydi, o'zi esa devon tuzmagan. Boshqa asarlari qatorida ayollarga qoidalar bayon etilgan «Aqoid un-niso» risolasi bor. «Savonih ul-masolik va farosix ul-mamolik» kitobida (nomi: yo'llar qulayligi, o'lkalar orasidagi masofa) o'sha davrning adabiy-badiiy hamda ijtimoiy-siyosiy hayoti, geografiya va etnografiyaga doir ma'lumotlar mo'l. «Koni lazzat va xoni ne'mat» («Lazzat chashmasi, ne'mat dasturxoni») esa Turkistonda keng tarqalgan non va shirinliklarning salomatlik uchun foydasini bayon etadi.

1853–1856-yillarda Karmana hokimi qoshida xizmat qilgan, biroq saroy muhitiga moslasha olmay Buxoroga qaytgan va umrining oxirigacha kambag'al yashagan. Vafot yili manbalarda 1893 yoki 1894 deb ko'rsatiladi. Asarlarining qo'lyozma nusxalari O'zbekiston Fanlar akademiyasining Qo'lyozmalar instituti va Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Hayot yo'li

  1. 1817–1818
    Tug'ilgan

    Buxoroda.

  2. –1844
    Buxoro madrasasida o'qigan

    Buxorodagi madrasalardan birida tahsil olgan

  3. 1853–1856
    Karmana hokimi xizmatida

    Saroy muhitiga moslasha olmay Buxoroga qaytgan.

  4. 1871
    «Tuhfat ul-ahbob» tazkirasi

    Qo'qon va Buxoro xonliklarida yashagan shoirlar haqida ma'lumot beradi.

  5. 1893–1894
    Vafot etgan

    Buxoroda; aniq yil manbalarda turlicha ko'rsatiladi.

Asarlar

  • «Aqoid un-niso»
    Risola

    «Ayollar uchun qoidalar» risolasi.

  • «Savonih ul-masolik va farosix ul-mamolik»
    Asar

    Geografiya va etnografiyaga oid ma'lumotlarga boy asar.

  • «Koni lazzat va xoni ne'mat»
    Asar

    Turkistonda urf bo'lgan non va shirinliklarning foydali xususiyatlari haqida.

  • «Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-ashob» (1871)
    Tazkira

    29 bobdan iborat tazkira; Qo'qon va Buxoro xonliklari shoirlari va davlat arboblari haqida.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish