Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Тузатиш таклиф қилиш

Абду Жалол

Риштонлик кулол, укаси Абду Жамил билан чинни-фаянс ясаш ҳунарини қайта тиклаган, Қўқондаги Худоёрхон саройи пардозида қатнашган XIX аср устаси.

Фаолият:
Ҳунарманд
Тахаллуси:
Усто Жалил
Туғилган:
тахминан 1798
Туғилган жой:
Риштон тумани, Фарғона

Биография

Абду Жалол, Усто Жалил номи билан ҳам танилган, — Фарғона водийсидаги, ўша пайтда Қўқон хонлиги таркибида бўлган Риштон шаҳрининг кулолчиси. У ота-бобоси кулол бўлган оилада, тахминан XVIII асрнинг охирида (кўпинча 1798-йил деб кўрсатилади) туғилган ва XIX аср охирида Риштонда вафот этган; ҳаётининг аниқ саналари сақланмаган.

Риштон қадимдан сирланган сопол буюмлари билан машҳур. Абду Жалол укаси Абду Жамил (Усто Қўри) билан бирга манбаларга кўра Қашқар ва Эрондан келтирилган чинни-фаянс тайёрлаш усулларини ўзлаштириб, Риштонда бу узоқ вақт йўқолган ҳунарни қайта тиклаган. Ака-ука кўплаб маҳаллий усталарга таълим берган, чинни сирларини эса шогирди Абдулла Кулолга (Кали Абдулло, 1797–1872) ўргатган; кейинчалик у ҳам водий кулолларининг устози сифатида тан олинган.

Риштон усталарининг энг машҳур иши — Қўқондаги Худоёрхон саройининг (Қўқон Ўрдаси) пардози. Аввалги ҳукмдорлар даврида бошланган қурилиш 1863-йилда қайта тикланган; пештоқ безаги учун сопол кошинларни риштонлик ҳунармандлар тайёрлаган. Бош усталар сифатида ака-ука Абду Жалол ва Абду Жамил ҳамда шогирдлари билан Абдулла Кулол тилга олинади. Турли шаклдаги сирланган кошинлардан мозаика, кўк фонда оқ куфий ёзувлар ва ўсимликсимон нақшли маёлика кошинлар саройнинг ўзига хос белгисига айланган.

Ривоятга кўра, хон усталар меҳнатини юқори баҳолаган ва пештоқнинг жанубий қанотига уларнинг санъатини Беҳзод санъатига қиёсловчи куфий ёзув битишни буюрган. Абду Жалол асарлари Ўзбекистон Давлат санъат музейида сақланади. Фарғона водийси кулоллари учун у усто — устоз ва кекса уста тимсоли бўлиб қолган.

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. тахм. 1798
    Риштонда туғилиши

    Риштонда ота-бобоси кулол бўлган оилада туғилган.

  2. XIX аср
    Чинничиликнинг тикланиши

    Укаси Абду Жамил билан Риштонда чинни-фаянс ишлаб чиқаришни қайта тиклаган.

  3. XIX аср
    Усталарни ўқитиши

    Кўплаб кулолларга таълим берган, чинни сирларини шогирди Абдулла Кулолга ўргатган.

  4. 1863-йилдан
    Худоёрхон саройи пардози

    Қўқондаги сарой пештоқининг сопол безагини тайёрлашда қатнашган.

  5. XIX аср охири
    Риштонда вафоти

    Риштонда вафот этган; аниқ санаси номаълум.

Асарлар

  • Худоёрхон саройи пештоқининг сопол безаги
    Меъморий сопол

    Қўқондаги сарой пештоқининг кошин ва маёлика билан пардози, укаси ва шогирдлари билан ҳамкорликда.

  • Ўзбекистон Давлат санъат музейидаги сопол буюмлар
    Идиш-товоқ

    Абду Жалол асарлари намуналари музей фондида сақланади.

Мерос

Абду Жалол укаси Абду Жамил билан бирга Риштонга сирланган сопол маркази шуҳратини қайтарган усталардан бири ҳисобланади; уларнинг шогирдлари анъанани давом эттирган, у Риштонда ҳозиргача яшаб келмоқда.

Давр: Қўқон хонлиги
  • Қўқондаги Худоёрхон саройи қурилишининг қайта тикланиши (1863)

Алоқадор шахслар