Абдулла Кулол
Риштонлик кулол ва кошинпаз уста, Фарғона кулолларига бошчилик қилган; Қўқондаги Худоёрхон ўрдаси фасадини кошинлар билан безашда қатнашган.
- Фаолият:
- Ҳунарманд
- Тахаллуси:
- Кали Абдулло
- Туғилган:
- тахминан 1815 — тахминан 1900
- Туғилган жой:
- Риштон тумани, Фарғона
- Фарзандлар:
- Усто Комил
Биография
Абдулла Кулол, Кали Абдулло («Кал Абдулла») номи билан ҳам машҳур, Фарғона водийсининг қадимий кулолчилик маркази Риштонда кулоллар оиласида туғилган. «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси»га кўра, унинг ҳаёт йиллари 1815–1900; баъзи интернет мақолалари ва маълумотномаларда 1797 ва 1872-йиллар кўрсатилади, шу сабабли саналар тахминий деб қаралиши керак.
У касбни Риштоннинг машҳур усталари — ака-ука Абду Жалол (Усто Жалил) ва Абду Жамил (Усто Кури)дан ўрганган. Уларга чинни, яъни сирланган фаянс буюмлар тайёрлаш техникасини қайта тиклаш нисбат берилади. Ривоятларга кўра, бундай идишлар ретсепти шогирдлари Абдуллага ўтган.
Уста Риштон ва Қўқонда ишлаган, Фарғона водийси кулолларининг оқсоқоли ҳисобланган. Ривоятларга кўра, риштонлик усталар идишларидан Қўқон хони ҳам, Бухоро амири ҳам фойдаланган.
1867–1873-йилларда Абдулла Кулол шогирдлари ва бошқа риштонлик усталар билан бирга Қўқон ҳукмдори Худоёрхоннинг Ўрда саройи — ҳозирги Қўқон ўлкашунослик музейи — бош фасадини безашда қатнашган. Фасад ранг-баранг сирланган кошинлар мозаикаси билан қопланган: улар орасида ўсимликсимон нақшли плиткалар ва кўк фонда оқ куфий ёзувлар бор.
Абдулла Кулол ишларидан намуналар (сопол идишлар) Ўзбекистон давлат санъат музейи ва Қўқон ўлкашунослик музейларида сақланади. Касбни авлодлари давом эттирган: ўғли Усто Комил, сўнг невараси — машҳур риштонлик кулол Иброҳим Комилов (Усто Иброҳим Комилов).
Ҳаёт йўли
- тахминан 1815Риштонда туғилиши
Фарғона водийсининг кулолчилик маркази Риштонда кулоллар оиласида туғилган.
- XIX асрАка-ука Абду Жалол ва Абду Жамилдан таълим олиши
Касбни чинни, яъни сирланган фаянс идишлар техникасини тиклаган риштонлик усталардан ўрганган.
- XIX асрФарғона кулолларининг оқсоқоли
Риштон ва Қўқонда ишлаган, Фарғона водийси кулоллари ишига бошчилик қилган.
- 1867–1873Худоёрхон ўрдаси фасадини кошинлар билан безаш
Қўқон Ўрдасининг бош фасадини ранг-баранг сирланган кошинлар билан безашда қатнашган.
- тахминан 1900Вафоти
«Ўзбекистон миллий энсиклопедияси»га кўра, 1900-йилда вафот этган; бошқа манбаларда 1872-йил кўрсатилади.
Мерос
Абдулла Кулол XIX аср Риштон кулолчилигининг машҳур усталаридан бири. Унинг ишлари Ўзбекистон музейларида сақланади, Қўқондаги Худоёрхон Ўрдасининг кошинлари эса риштонлик усталар маҳоратининг намунаси бўлиб қолмоқда. Касбни ўғли Усто Комил ва невараси Иброҳим Комилов давом эттирган.
Давр: Қўқон хонлиги, XIX аср- Қўқондаги Худоёрхон ўрдаси фасадини кошинлар билан безаш бошланган (1867)
- Ўрда фасадидаги кошинкорлик ишлари якунланган (1873)
