Асосий қисмга ўтиш

Аброр Ҳидоятов

Ўзбек саҳнасининг фожиавий актёри, СССР халқ артисти (1945); Ҳамлет ва Отелло ролларини ижро этган, Тошкентдаги давлат драма театри унинг номини олиб юрибди.

Фаолият:
Актёр, Театр актёри
Туғилган:
1900 — 3 октабр 1958
Туғилган жой:
Тошкент
Турмуш ўртоғи:
Сора Эшонтўраева
Фарзандлар:
Гога Ҳидоятов, Тимур Ҳидоятов
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • СССР халқ артисти
  • Ленин ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Сталин мукофоти

Биография

Аброр (рус манбаларида Абрар) Ҳидоятов 1900-йилда Тошкентнинг Дегрез маҳалласида туғилган. Аниқ туғилган кун манбаларда турлича кўрсатилади: эски услубда 14-август (янги услубда 27-август) ёки 31-декабр. Ўн ёшида дутор чалишни ўрганган ва тез орада хонанда сифатида танилган. Саҳнага 1918-йилда Маннон Уйғур бошчилигидаги «Турон» труппасида чиққан; труппа 1919-йилда К. Маркс номидаги труппага, 1920-йилда намунали ўлка драма труппасига айланган.

1924–1927-йилларда Москвадаги Ўзбек давлат драма студиясида Р. Симонов, Л. Свердлин ва И. Толчановдан сабоқ олган. 1927-йилдан умрининг охиригача Марказий давлат намунали ўзбек труппаси актёри бўлган; бу труппа 1929-йилда Тошкентда Ҳамза номидаги давлат ўзбек драма театрига айланган, 2001-йилда эса Ўзбек миллий академик драма театри деб аталган.

Ҳидоятов 70 дан ортиқ рол ижро этган. Саҳнада қаҳрамонона-романтик услуби, фожиавий темпераменти, руҳий теранлиги ва оҳангдорлиги билан машҳур эди, монолог ижросида алоҳида маҳоратга эга эди. Репертуарининг таянчи Шекспир қаҳрамонлари бўлган: 1935-йилда Ҳамлет, 1941-йилда Отелло ролини ўйнаган. Шунингдек Молернинг «Хасис»идаги Гарпагон, Готстсининг «Маликаи Турандот»идаги Калаф, Лопе де Веганинг «Қўзибулоқ қишлоғи»даги Фрондосо, Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи»сидаги Ғофур, Ҳамид Олимжоннинг «Муқанна»сидаги Муқанна, Уйғун ва Иззат Султоннинг «Алишер Навоий» спектаклидаги Навоий ролларини яратган. Шайхзоданинг «Жалолиддин»ида Темур Маликни ижро этган, қўшиқларни концертларда ҳам куйлаган.

1937-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ артисти, 1945-йилда СССР халқ артисти унвони берилган. 1949-йилда «Алишер Навоий» спектаклидаги бош рол учун Сталин мукофотининг II даражаси билан тақдирланган, шунингдек Ленин ордени ва икки марта Меҳнат Қизил Байроқ ордени соҳиби бўлган. Кинода фақат битта рол ўйнаган: 1945-йилда «Тоҳир ва Зуҳра» филмидаги Сардор.

Аброр Ҳидоятов 1958-йил 3-октабрда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. Унинг ҳаёти ва ижоди ҳақида 1967-йилда Бобо Хўжаев ҳужжатли филм суратга олган, 1986-йилда Тошкентдаги бир кўча унинг номи билан аталган, 1991-йилда Тошкентдаги Ўзбек давлат драма театрига унинг номи берилган. 2000-йилда унга вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени берилган. Рафиқаси Сора Эшонтўраева ҳам СССР халқ артисти бўлган; Ҳидоятовнинг Отелло ролида Дездемонани у ижро этган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1900
    Туғилиши

    Тошкентнинг Дегрез маҳалласида туғилган (аниқ сана манбаларда турлича).

  2. 1918
    Саҳнадаги дастлабки қадамлар

    Маннон Уйғур бошчилигидаги «Турон» труппасида саҳнага чиққан; труппа кейинчалик К. Маркс номидаги, сўнг намунали ўлка драма труппасига айланган.

  3. 1922
    Партия сафига кириши

    ВКП(б) аъзоси бўлган.

  4. 1924–1927
    Москвада ўқиш

    Москвадаги Ўзбек давлат драма студиясида Р. Симонов, Л. Свердлин ва И. Толчанов қўлида ўқиган.

  5. 1927
    Марказий давлат намунали ўзбек труппаси

    Самарқанддаги труппага актёр сифатида қабул қилинган ва умрининг охиригача шу жамоада ишлаган.

  6. 1929
    Ҳамза номидаги театр

    Труппа Тошкентда Ҳамза номидаги давлат ўзбек драма театрига айланган.

  7. 1935
    Ҳамлет

    Шекспирнинг «Ҳамлет» спектаклида Ҳамлет ролини ижро этган.

  8. 1937
    Ўзбекистон ССР халқ артисти

    Унга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони ва Меҳнат Қизил Байроқ ордени берилган.

  9. 1941
    Отелло

    Шекспирнинг «Отелло» спектаклида Отелло ролини ижро этган; Дездемонани рафиқаси Сора Эшонтўраева ўйнаган.

  10. 1943
    Муқанна

    Ҳамид Олимжоннинг «Муқанна» песасида Муқанна ролини ижро этган.

  11. 1945
    СССР халқ артисти

    СССР халқ артисти унвони ва Ленин ордени берилган (24-март); шу йили Навоий ролини ижро этган ва «Тоҳир ва Зуҳра» филмида Сардорни ўйнаган.

  12. 1949
    Сталин мукофоти

    «Алишер Навоий» спектаклидаги бош рол учун Сталин мукофотининг II даражаси билан тақдирланган.

  13. 1950
    Иккинчи Меҳнат Қизил Байроқ ордени

    16-январда яна Меҳнат Қизил Байроқ ордени билан мукофотланган.

  14. 1958
    Вафоти

    3-октабрда Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонига дафн этилган.

  15. 1967
    Ҳужжатли филм

    Бобо Хўжаев унинг ҳаёти ва ижоди ҳақида ҳужжатли филм суратга олган.

  16. 1986
    Кўча номи

    Тошкентдаги бир кўча Аброр Ҳидоятов номи билан аталган.

  17. 1991
    Театрга ном берилиши

    Тошкентдаги Ўзбек давлат драма театрига Аброр Ҳидоятов номи берилган.

  18. 2000
    «Буюк хизматлари учун» ордени

    25-августдаги Президент фармонига кўра вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган.

Асарлар

  • Вурм — «Макр ва муҳаббат» (1921)
    Театр роли

    Шиллернинг песаси

  • Шаҳар ҳокими — «Ревизор» (1926)
    Театр роли

    Гоголнинг комедияси

  • Зер Сибане — «Загмук» (1928)
    Театр роли

    Глебовнинг песаси

  • Арслон — «Икки коммунист» (1929)
    Театр роли

    Комил Яшиннинг песаси

  • Кукумбой — «Исён» (1929)
    Театр роли

    Фурманов асари асосидаги песа

  • Гранатов — «Портфелли одам» (1930)
    Театр роли

    Файконинг песаси

  • Омон — «Пахта зараркунандалари» (1930)
    Театр роли

    У. Исмоиловнинг песаси

  • Орипов — «Тарих тилга кирди» (1931)
    Театр роли

    З. Саид ва Н. Сафаровнинг песаси

  • Саримсоқ — «Ёндирамиз» (1932)
    Театр роли

    Комил Яшиннинг песаси

  • Тойғунбек — «Ниқоб йиртилди» (1932)
    Театр роли

    Фатхуллиннинг песаси

  • Арслон — «Мағлубият» (1934)
    Театр роли

    Комил Яшиннинг песаси

  • Бродский — «Интервенсия» (1934)
    Театр роли

    Славиннинг песаси

  • Гай — «Менинг дўстим» (1934)
    Театр роли

    Погодиннинг песаси

  • Ҳамлет — «Ҳамлет» (1935)
    Театр роли

    Шекспирнинг фожиаси

  • Швандя — «Любов Яровая» (1937)
    Театр роли

    Тренёвнинг песаси

  • Ғофур — «Бой ила хизматчи» (1939)
    Театр роли

    Ҳамзанинг песаси

  • Отелло — «Отелло» (1941)
    Театр роли

    Шекспирнинг фожиаси

  • Муқанна — «Муқанна» (1943)
    Театр роли

    Ҳамид Олимжоннинг песаси

  • Алишер Навоий — «Алишер Навоий» (1945)
    Театр роли

    Уйғун ва Иззат Султоннинг песаси; шу рол учун 1949-йилда Сталин мукофоти берилган

  • Гарпагон — «Хасис»
    Театр роли

    Молернинг комедияси

  • Калаф — «Маликаи Турандот»
    Театр роли

    Готстсининг песаси

  • Фрондосо — «Қўзибулоқ қишлоғи»
    Театр роли

    Лопе де Веганинг песаси

  • Неъмат — «Ҳалима»
    Театр роли

    Зафарийнинг песаси

  • Ахмад ботир — «Ёрқиной»
    Театр роли

    Чўлпоннинг песаси

  • Асқар — «Аршин мал олан»
    Театр роли

    Узейир Ҳожибековнинг мусиқали комедияси

  • Мажнун — «Лайли ва Мажнун»
    Театр роли

    Узейир Ҳожибековнинг операси асосидаги спектакл

  • Насриддин — «Яна уйланаман»
    Театр роли

    Чўлпоннинг песаси

  • Боб — «Акс-садо»
    Театр роли

    Билл-Белотсерковскийнинг песаси

  • Рустам — «Рустам»
    Театр роли

    У. Исмоиловнинг песаси

  • Шопур — «Фарҳод ва Ширин»
    Театр роли

    Хуршид песаси, Навоий достони асосида

  • Темур Малик — «Жалолиддин»
    Театр роли

    Мақсуд Шайхзоданинг песаси

Фильмография

НомиЙил
«Тоҳир ва Зуҳра»1945