Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Убайдуллахон II

Тарихий шахс · Бухоро

Аштархонийлар сулоласидан Бухоро хони (1702–1711): Балхни қайтарган, пул ислоҳоти ўтказган, сарой фитнаси натижасида ўлдирилган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳақиқий исми:
Убайдулло Муҳаммад Баҳодирхон ибн Субҳонқулихон
Ҳаёт йиллари:
1681 — 1711
Туғилган жой:
Бухоро
Отаси:
Субҳонқулихон
Фарзандлар:

Биография

Убайдуллахон II (тўлиқ номи Убайдулло Муҳаммад Баҳодирхон) аштархонийлар сулоласидан Бухоро хони бўлиб, 1702-йилдан 1711-йилгача ҳукмронлик қилган. У Субҳонқулихоннинг ўғли ва кейинги хон Абулфайзхоннинг акаси. Манбаларда баъзан Убайдуллахон I деб ҳам юритилади; бу ерда шайбоний Убайдуллахон I дан фарқлаш учун «II» рақами қўлланади.

У 1681-йилда Бухорода туғилган ва шу ерда мадрасада ўқиган. Субҳонқулихон вафотидан олдин вориси қилиб невараси, Балх ҳокими Муҳаммад Муқимхонни тайинлаган эди. Бироқ Бухоро уламолари ва қўшиннинг қўллаб-қувватлаши билан Убайдуллахон II 1702-йил сентабрда тахтни эгаллади. Муҳаммад Муқимхоннинг оталиги бўлган Маҳмуд қатағон (Маҳмудбий оталиқ) Бухорога итоат қилмай, Қубодиён (1703) ва Термизни (1704) Балхга қўшиб олди ва Балхни мустақил деб эълон қилди. Беклар сарой фитнасида Муҳаммад Муқимхонни ўлдиргач (1707-йил март), Убайдуллахон II катта қўшин билан Балхга юриш қилиб, шаҳарни 1707-йил 27-майда эгаллади.

Хонлик оғир шароитда бошқарилди: иқтисодий таназзул, ички низолар ва жунғорлар (қалмоқлар) босқини — масалан, Самарқандга ҳужум, қалмоқлардан қочган қозоқ ва қорақалпоқларнинг Мовароуннаҳрга кўчиб келиши — вазиятни мураккаблаштирди. Хон иқтисодий пойдеворни мустаҳкамлашга уринди: бошқарувга ҳунармандлар ва савдогарлар каби ўрта табақани жалб этди, йирик ер эгаларининг имтиёзларини қисқартирди (масалан, Жўйбор хўжалари солиқ тўлашга мажбур қилинди). Пул ислоҳоти хазинани тўлдириш ва маҳаллий ҳокимларнинг ажралиш истагини жиловлашга қаратилганди. Бироқ Жўйбор шайхлари хавфли мухолифатга айланди, ислоҳотлар бой табақаларга ва айрим ўртаҳол шаҳарликларга ёқмади, хонга қарши ғалаёнлар бошланди.

У мадраса қурдириб, 1709-йилда Бухоро ғарбида Хонобод чорбоғини барпо этган. Сарой тарихнависи Мир Муҳаммад Амин Бухорий бош мунший лавозимида хизмат қилган ва 1716-йилда «Убайдулланома» асарини битган, унда хоннинг сиёсати баён этилган; Муҳаммад Юсуф Муншийнинг «Тарихи Муқимхоний» ва Абдураҳмон Толенинг «Тарихи Абулфайзхон» асарларида ҳам у ҳақда маълумот бор.

Убайдуллахон II 1711-йилда сарой фитнаси натижасида Бухоронинг Пири Мирзо чорбоғида ўлдирилган (манбаларда сана 16-март деб берилади) ва отаси ётган Даҳмаи шоҳонга (Баҳоуддин мажмуаси) қўйилган. Тахтни укаси Абулфайзхон эгаллади.

Ҳаёт йўли

  1. 1702
    Бухоро хони

    Сентабрда уламо ва қўшин ёрдамида тахтни эгаллаган.

  2. 1707
    Балхнинг қайтарилиши

    27-майда катта қўшин билан Балхни эгаллаган.

  3. 1709
    Хонобод чорбоғи

    Бухоро ғарбида чорбоғ барпо қилган.

  4. 1711
    Қатл этилиши

    Сарой фитнаси натижасида ўлдирилган; Даҳмаи шоҳонда дафн қилинган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Убайдуллахон II (1681–1711) — Тарихий шахс | Shaxs.uz