Биография
Александр Николаевич Волков 1886-йил 31-августда (эски услубда 19-августда) Янги Марғилонда — кейинчалик Скобелев деб аталган, ҳозирги Фарғона шаҳрида — гарнизон шифокори оиласида туғилган. Болалиги Туркистонда ўтди, 1905-йилда Оренбург кадет корпусини тамомлади.
У Петербург университетига ўқишга кирди, бироқ бир неча йилдан сўнг уни ташлаб, рассомчиликка ўтди: акварелчи Д. Бортникернинг устахонасида, 1908–1910-йилларда Бадииёт академияси ҳузуридаги Олий бадиий билим юртида В. Маковский синфида, 1910–1911-йилларда М. Бернштейннинг хусусий мактабида (у ерда Н. Рерих, И. Билибин, Л. Sherwud дарс берган) ўқиди. 1912–1916-йилларда Киев рассомлик билим юртида Ф. Кричевский ва В. Менк қўлида таълим олди.
1916-йилдан Марказий Осиёда яшади, ҳаётининг асосий қисмини Тошкентда ўтказди. 1919-йилда Марказий Осиё давлат санъат музейи директори бўлди ва Туркистон бадиий устахоналарида дарс берди (1919–1921), 1922-йилда Пролетар маданияти театрига раҳбарлик қилди. 1921–1923-йилларда Бухоро, Хива ва Самарқандга сафар қилиб, Бухоро ва Хоразм халқ совет республикалари учун ҳарбий нишонлар лойиҳаси ва тайёрланишида қатнашди. 1929–1946-йилларда Тошкент рассомлик билим юртида ўқитувчи бўлиб ишлади.
Энг машҳур асарлари шу йилларда яратилди: «Карвон (келиши)» (1922–1923), «Анорли чойхона» (1924) ва «Теримчи қизлар» (1932) — учаласи ҳам Третяков галереясида сақланади. 1927-йилдан Инқилобий Россия рассомлари уюшмаси (АХРР) аъзоси бўлди, 1929-йилда «Янги Шарқ усталари» жамиятига қўшилди, 1931–1932-йилларда «Волков бригадаси» рассомлар гуруҳини тузди. 1934-йилда Москвада ўтган кўргазмадан кейин унинг бир неча асарини Третяков галереяси ва Рус музейи сотиб олди. 1930-йилларнинг ўрталарида ижоди формализмда айбланиб танқид қилинди.
Уруш йилларида ТАСС учун плакатлар чизди (1941–1946). 1941-йилда унга Ўзбекистон ССР санъат арбоби, 1946-йилда Ўзбекистон ССР халқ рассоми унвони берилди. Шахсий кўргазмалари 1943, 1944–1945 ва 1957-йилларда ўтди. Волков 1957-йил 17-декабрда Тошкентда вафот этди.
Волков Марказий Осиё замонавий тасвирий санъатининг асосчиларидан бири ҳисобланади. Унинг асарлари ҳозир ҳам Третяков галереяси ва бошқа музейларда сақланади, халқаро ауксионларда эса юз минглаб ва миллионлаб долларга сотилади.
Таълим
- Оренбург ҳарбий кадет корпусиМактаб · 1900–1905
- Петербург Император Бадииёт академиясиОлийгоҳ · 1908–1910 · Олий бадиий билим юрти, В. Маковский синфи
- Киев рассомлик билим юртиКоллеж, техникум · 1912–1916
Карьера
- П. Бенков номидаги Республика рассомлик билим юртиЎқитувчи · Тошкент · 1929–1946
- Инқилобий Россия рассомлари уюшмаси (АХРР)Аъзо · 1927–…
Мукофотлар
Ўзбекистон ССР халқ рассоми1946 · Ўзбекистон ССР- Ўзбекистон ССР санъат арбоби1941 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1886Фарғонада туғилган
Янги Марғилонда (ҳозирги Фарғона) гарнизон шифокори оиласида туғилган.
- 1908–1910Бадииёт академиясида
Петербургдаги Олий бадиий билим юртида В. Маковский синфида ўқиди.
- 1912–1916Киев рассомлик билим юрти
Ф. Кричевский ва В. Менк қўлида ўқиди; 1916-йилда Марказий Осиёга қайтди.
- 1919Санъат музейи директори
Тошкентдаги Марказий Осиё давлат санъат музейига раҳбарлик қилди ва Туркистон бадиий устахоналарида дарс берди (1919–1921).
- 1921–1923Бухоро, Хива ва Самарқандга сафарлар
Бухоро ва Хоразм халқ совет республикалари учун ҳарбий нишонлар лойиҳаси ва тайёрланишида қатнашди.
- 1927АХРР аъзоси
Инқилобий Россия рассомлари уюшмасига аъзо бўлди; 1928-йилда унинг Тошкент бўлими кўргазмасида қатнашди.
- 1929–1946Тошкент рассомлик билим юртида ўқитувчи
1929-йилда «Янги Шарқ усталари» жамиятига қўшилди.
- 1931–1932«Волков бригадаси»
Рассомларнинг «Волков бригадаси» бадиий бирлашмасини тузди.
- 1934Москвадаги кўргазма
Москвадаги кўргазмадан кейин бир неча асарини Третяков галереяси ва Рус музейи сотиб олди.
- 1941Санъат арбоби унвони
Ўзбекистон ССР санъат арбоби унвони берилди; уруш йилларида ТАСС учун плакатлар чизди.
- 1946Халқ рассоми унвони
Ўзбекистон ССР халқ рассоми унвони берилди.
- 1957Охирги шахсий кўргазма ва вафоти
Шахсий кўргазмаси ўтди; 17-декабрда Тошкентда вафот этди.
Асарлар
- «Карвон (келиши)» (1922)Рангтасвир
1922–1923-йилларда яратилган; Третяков галереясида.
- «Анорли чойхона» (1924)Рангтасвир
Рассомнинг энг машҳур асарларидан бири; Третяков галереясида.
- «Теримчи қизлар» (1932)Рангтасвир
Третяков галереясида сақланади.
- «Колхозчи»Рангтасвир
Москвадаги Шарқ халқлари санъати музейида сақланади.
- «Шоҳимардонда тонг» (1934)Рангтасвир
Шоҳимардонга қилинган сафарлар (1930–1934) натижасида яратилган манзара; 1934-йилда АҚШдаги совет санъати кўргазмасида намойиш этилган.
- «Испания» (1937)Рангтасвир
Волковнинг энг танилган асарлари қаторига киради.
- «Куз» (1946)Рангтасвир
Ўзбекистон ССР халқ рассоми унвони берилган йилда яратилган.
- «Дала гуллари» (1955)Натюрморт
Ўзбекистон давлат санъат музейида сақланади.
Мерос
Волков Марказий Осиё замонавий тасвирий санъатининг асосчиларидан бири ҳисобланади. Унинг асарлари Третяков галереясида, Москвадаги Шарқ халқлари санъати музейида, Ўзбекистон давлат санъат музейида ва Қорақалпоғистон санъат музейида сақланади. 2010–2013-йилларда Лондон ауксионларида айрим асарлари юз минглаб долларга, «Болалар-созандалар» эса 3 миллион доллардан ортиқ нархга сотилди.
Давр: Туркистон ва Ўзбекистон ССР, 1910–1950-йиллар- «Анорли чойхона» яратилди (1924)
- Москвада кўргазма, асарларни Третяков галереяси сотиб олди (1934)
- Ўзбекистон ССР халқ рассоми унвони (1946)
- «Болалар-созандалар» Лондонда ауксионда сотилди (2013)
