Асосий қисмга ўтиш

Икром Акбаров

Ўзбек бастакори, ўзбек симфоник мусиқасининг шаклланишида муҳим ўрин тутган; Ўзбекистон ССР халқ артисти (1981), Ҳамза номидаги Давлат мукофоти лауреати.

Фаолият:
Композитор
Туғилган:
1 март 1921(90 ёш) ♓ — 18 декабр 2011
Туғилган жой:
Тошкент
  • "Эл-юрт ҳурмати" ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Икром Илҳомович Акбаров 1921-йил 1-мартда Тошкентда туғилган; машҳур мусиқашунос Илёс Акбаровнинг жияни. Мусиқий таълимни Ҳамза номидаги Тошкент мусиқа билим юртининг фортепиано бўлимида бошлаган, сўнг Тошкент консерваториясининг бастакорлик факултетида (1939–1945) ўқиган; Тошкентдаги устозлари орасида Ю. Фортунатов, С. Василенко, Л. Ревутский ва А. Козловский бор эди. Ижодий фаолиятини 1941-йилдан бошлаган.

Тошкент консерваториясини 1945-йилда тамомлагач, Ленинград консерваториясида М. Штейнберг, кейинроқ Б. Арапов ва В. Волошинов синфларида таҳсил олган: уни 1950-йилда битириб, 1950–1953-йилларда аспирантурада ўқиган. 1954–1957-йилларда Тошкент консерваториясида назарий фанлардан дарс берган.

Акбаров номи аввало ўзбек симфоник мусиқасининг шаклланиши билан боғлиқ. 1954-йилда Ҳамзага бағишланган «Шоир хотирасига» симфоник поэмасини ёзган, сўнг «Эпик поэма», «Самарқанд ҳикоялари», Навоий шеърларига «Ҳамса» хор симфониясини яратган. «Самарқанд ҳикоялари»нинг беш қисми мақом туркумларидаги каби секин ва тез қисмларнинг алмашинувига қурилган. Бастакор учта скрипка концерти, олтита торли квартет, 1996 ва 1998-йиллардаги иккита симфония муаллифидир.

Саҳна жанрларида «Орзу», «Лайли ва Мажнун», «Наврўз» балетлари, «Сўғд эли қоплони» (1977) ва «Ибтидо хатоси» опералари, «Тошкентнома» (1964) ва «Мангу хотира» (1985) ораториялари, мусиқали драма ва комедиялар ёзган. 1957-йилда «Бахт учун» филмига мусиқа битиб, ўзбек киносига мусиқа ёзган илк бастакорлардан бири бўлган; кейинчалик ҳам кино ва драматик спектаклларга мусиқа яратган. Асарлари чет элларда ҳам ижро этилган.

1959-йилда «Ҳурмат белгиси» ордени билан тақдирланган, 1964-йилда Ўзбекистон ССР санъат арбоби, 1981-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонларини олган. 1977-йилда «Ҳамса» хор симфонияси ва «Самарқанд» симфонияси учун Ҳамза номидаги Давлат мукофоти берилган; 1999-йилда «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан мукофотланган.

Икром Акбаров 2011-йил 18-декабрда Тошкентда вафот этган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1939–1945
    Тошкент консерваториясида ўқиши

    Ҳамза номидаги мусиқа билим юртининг фортепиано бўлимидан сўнг консерваториянинг бастакорлик факултетида таҳсил олган.

  2. 1941
    Ижодий фаолиятининг бошланиши

    Бастакорлик ижодини 1941-йилдан бошлаган.

  3. 1945
    Тошкент консерваториясини тамомлаши

    Консерваторияни тамомлаб, Ленинградда ўқишни давом эттирган.

  4. 1950
    Ленинград консерваториясини тамомлаши

    Ленинград консерваториясини битирган.

  5. 1950–1953
    Ленинград консерваторияси аспирантураси

    Аспирантурада М. Штейнберг, Б. Арапов ва В. Волошинов синфларида таҳсил олган.

  6. 1954
    «Шоир хотирасига» симфоник поэмаси

    Ҳамзага бағишланган симфоник поэма яратилган.

  7. 1954–1957
    Тошкент консерваториясида ўқитувчилик

    Консерваторияда назарий фанлардан дарс берган.

  8. 1957
    Кинодаги илк иши

    «Бахт учун» филмига мусиқа ёзган — ўзбек киносига мусиқа битган илк бастакорлардан бири.

  9. 1964
    Ўзбекистон ССР санъат арбоби

    Фаҳрий унвон берилган; шу йили «Тошкентнома» ораторияси яратилган.

  10. 1977
    Ҳамза номидаги Давлат мукофоти

    «Ҳамса» хор симфонияси ва «Самарқанд» симфонияси учун мукофотланган; шу йили «Сўғд эли қоплони» операси яратилган.

  11. 1981
    Ўзбекистон ССР халқ артисти

    Республиканинг энг юқори санъат унвонларидан бири берилган.

  12. 1999
    «Эл-юрт ҳурмати» ордени

    Мустақил Ўзбекистоннинг ордени билан мукофотланган.

Асарлар

  • «Шоир хотирасига» (1954)
    Симфоник поэма

    Ҳамзага бағишланган симфоник поэма.

  • «Эпик поэма»
    Симфоник поэма

    Ўзбек симфоник мусиқасидаги йирик асари.

  • «Самарқанд ҳикоялари»
    Симфоник туркум

    Беш қисмли асар: секин ва тез қисмлар мақом туркумларидаги каби алмашинади.

  • «Ҳамса»
    Хор симфонияси

    Навоий шеърларига ёзилган; Ҳамза номидаги Давлат мукофоти (1977) шу асар ва «Самарқанд» учун берилган.

  • «Орзу»
    Балет

    Бастакорнинг балетларидан бири.

  • «Лайли ва Мажнун» (1968)
    Балет

    Шарқ достони асосидаги балет.

  • «Наврўз»
    Балет

    Бастакорнинг балетларидан бири.

  • «Сўғд эли қоплони» (1977)
    Опера

    Бастакорнинг опера жанридаги асари.

  • «Ибтидо хатоси»
    Опера

    Бастакорнинг опера жанридаги асари.

  • «Тошкентнома» (1964)
    Оратория

    Бастакорнинг 1960-йиллардаги ораторияси.

  • «Мангу хотира» (1985)
    Оратория

    Бастакорнинг 1980-йиллардаги ораторияси.

  • Олтита торли квартет
    Камер мусиқа

    Бастакорнинг камер-чолғу ижодидаги туркум.

Фильмография

НомиЙил
Иккинчи баҳор1959
Синчалак1961
Сен етим эмассан1962
Машаққатли йўл1964
Виждон амри билан1965
Икки юрак қиссаси1966
Всадники револютсии1968
Қора консулнинг ўлими1970
Катта ва қисқа ҳаёт1981