Авфий Бухорий

Name: Жавоми' ул-ҳикоёт ва лавоми' ур-ривоёт
Author: Авфий Бухорий

Бухорода туғилган форс тилидаги адиб ва тарихчи, «Лубоб ул-албоб» тазкираси ва «Жавоми' ул-ҳикоёт» тўплами муаллифи; мўғул истилоси даврида Ҳиндистонга кетган.

Маълумот:

Фаолият:: Ёзувчи, Олим
Ҳақиқий исми:: Садидуддин Муҳаммад Авфий Бухорий, Нуриддин Муҳаммад ибн Тоҳир ибн Усмон Бухорий
Туғилган:: тахминан 1171 — тахминан 1242
Туғилган жой:: Бухоро

Биография

Садидуддин (ёки Нуриддин) Муҳаммад Авфий Бухорий XII асрнинг охирида Бухорода кўзга кўринган оилада туғилган; манбаларда туғилган йили турлича кўрсатилади (1171–1177-йиллар), вафоти ҳам аниқ эмас (1233 ёки 1242). У Абдураҳмон ибн Авф авлодидан эканини айтган.

Бухородаги мадрасада ўқиган; 1201-йилда Бухоро илаги саройида котиблик қилган, 1204-йилгача Самарқандда Қорахонийлар сулоласи ҳукмдорлари саройида хизмат қилган. Хоразм ва Хуросонга (Нишопур, Ҳирот, Марв), Сеистон ва Ҳиндистонга сафар қилган, Нажмиддин Кубро каби олимлар билан учрашган.

Мўғул истилоси бошлангач, у Ҳиндистонга кетиб, умрининг охиригача шу ерда яшаган; Ғорийлар ва Мултон ҳукмдори Носириддин Қубоча саройларида, кейин Деҳли султони Илтутмиш даврида хизмат қилган.

Авфийнинг энг машҳур асари — «Лубоб ул-албоб» («Мағизларнинг мағзи», 1220–1223 йиллар) форс тилидаги шеъриятнинг энг қадимги маълум тазкираси бўлиб, мўғул истилосидан олдинги шоирлар ҳақида қимматли манба ҳисобланади. 1223-йилда у Қози Таннухийнинг арабча «Ал-Фараж баъд аш-шидда» («Қийинчиликдан кейинги шодлик») асарини форсчага таржима қилган.

1228-йилда тузилган иккинчи йирик асари — «Жавоми' ул-ҳикоёт ва лавоми' ур-ривоёт» («Ҳикоятлар тўплами ва ривоятлар жилоси») икки мингдан ортиқ асосан тарихий қиссаларни ўз ичига олади; унинг айрим ҳикоялари ўзбек тилига таржима қилинган.

Ҳаёт йўли

1171–1177
Туғилиши
Бухорода туғилган (йил манбаларда турлича).
1201
Бухоро илаги саройида
Котиблик қилган.
1204
Самарқандда
Шу йилгача Қорахонийлар саройида хизмат қилган.
1220–1223
«Лубоб ул-албоб»
Форс шеърияти тазкирасини ёзган.
1223
Таржима
«Ал-Фараж баъд аш-шидда» асарини арабчадан форсчага ўгирган.
1228
«Жавоми' ул-ҳикоёт»
Ҳикоят ва ривоятлар тўпламини тузган.

Асарлар

«Лубоб ул-албоб» (1220)
Тазкира
Форс тилидаги шеърият тазкираси; 12 боб.
«Ал-Фараж баъд аш-шидда» (таржима) (1223)
Таржима
Қози Таннухий асарининг арабчадан форсчага таржимаси.
«Жавоми' ул-ҳикоёт ва лавоми' ур-ривоёт» (1228)
Ҳикоятлар тўплами
Икки мингдан ортиқ қисқа ҳикоя.