Фаррух Зокиров
Ўзбек эстрада хонандаси ва бастакори, 1976-йилдан «Ялла» ансамблининг бадиий раҳбари, «Учқудуқ» қўшиғи мусиқасининг муаллифи; Ўзбекистон ССР халқ артисти (1987).
- Фаолият:
- Хонанда, Актёр, Композитор, Эстрада хонандаси
- Туғилган:
- 16 апрел 1946(80 ёш) ♈
- Туғилган жой:
- Тошкент
- Отаси:
- Карим Зокиров
- Онаси:
- Шоҳиста Саидова
Биография
Фаррух Каримович Зокиров 1946-йил 16-апрелда Тошкентда туғилган ва мусиқачилар оиласида вояга етган. Отаси Карим Зокиров Алишер Навоий номидаги опера ва балет театрида баритон сифатида куйлаган ва Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонига эга бўлган, онаси Шоҳиста Саидова эса Муқимий номидаги мусиқали театр саҳнасида халқ қўшиқларини ижро этган. Оиладаги олти фарзанд — Ботир, Луиза, Науфал, Фаррух, Жамшид ва Равшан — асосан саҳна йўлини танлагани учун Зокировларни ўзбек маданиятида мусиқий сулола деб аташади: акаси Ботир Зокиров ўзбек эстрадасига асос солганлардан бири, опаси Луиза эстрада хонандаси, укаси Жамшид эса театр ва кино актёри бўлган.
1969-йилда Фаррух Тошкент давлат консерваториясининг хор дирижёрлиги факултетини битирган. Ўша йилларда Тошкент театр ва рассомлик санъати институти талабалари ҳаваскор вокал-чолғу ансамбли тузган эди; 1970-йилдан у «Ялла» номи билан чиқа бошлаган. Фаррух укаси Равшан билан бу жамоага қўшилган ва 1970-йилларнинг бошидан унинг доимий хонандасига айланган. Гуруҳ электрогитара ва электроорган ёнига рубоб ва доирани қўшиб, ўзбек халқ куйларини янгича ишловда чалган, ўзбек, рус ва инглиз тилларида куйлаган. 1973-йилда «Ялла» Берлиндаги X Бутунжаҳон ёшлар ва талабалар фестивалида чиқиш қилган ва ГДРнинг «Амига» фирмасида немис тилида бир неча қўшиқ ёздирган.
1976-йилда Зокиров ансамблнинг бадиий раҳбари бўлган ва ўшандан бери уни бошқариб келади. 1979-йилда таркиб деярли бутунлай янгиланган, аввалги аъзолардан гуруҳда фақат унинг ўзи қолган. 1980-йилда у шоир Юрий Энтин сўзларига «Учқудуқ» қўшиғини басталаган: ўзининг айтишича, куй Қизилқумдаги Учқудуқ шаҳарчасида гастрол чоғида қирқ дақиқа атрофида туғилган ва ўша оқшомнинг ўзида саҳнадан янграган. Қўшиқ Совет Иттифоқининг барча бурчакларида машҳур бўлиб, ансамблнинг танилган белгисига айланган. 1982-йилда «Мелодия» фирмаси гуруҳнинг илк катта пластинкаси — «Уч қудуқ»ни чиқарган, «Ялла» эса 1981–1988-йиллар оралиғида беш марта «Йил қўшиғи» телефестивалининг якуний концертига йўл олган.
Ансамбл ижро этадиган кўплаб қўшиқларнинг мусиқаси Зокировники: «Ялла», «Севгилим чеҳраси», «Ватан», «Самарқанднинг мовий гумбазлари», «Шаҳрисабз ҳақида қўшиқ» шулар жумласидан, Ўзбекистон шаҳарларига бағишланган туркум ҳам унинг қаламига мансуб. 1980-йилларда гуруҳнинг «Севгилим чеҳраси» (1983) ва «Мусиқий чойхона» (1988) албомлари чиққан. Зокиров кино учун ҳам мусиқа ёзган — «Вуадиллик келин» (1984), «Майсаранинг иши» (1989), «Темир хотин» (1990) филмлари шулар қаторида, 2003-йилда эса «Тақдир» филмида бош ролни ўйнаган.
1987-йилда Фаррух Зокировга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган, 1989-йилда у Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган. 1991-йил ёзида уни СССР халқ артисти унвонига тақдим этиш ҳақидаги ҳужжатлар Москвага юборилган, бироқ август воқеалари ва Иттифоқнинг тарқалиб кетиши сабабли бу иш ниҳоясига етмаган. Кейинги йилларда у Қорақалпоғистон (1993), Қозоғистон ва Қирғизистон (1995), Тожикистон ва Ингушетия (2000), сўнгра Татаристон (2023), Бошқирдистон ва Озарбайжон (2024) халқ артисти унвонларини олган. 1990-йилларда ансамбл тўпламлари АҚШда Имагина Productions ёрлиғи остида компакт-дискларда нашр этилган.
2002–2004-йилларда Зокиров Ўзбекистон маданият вазирининг ўринбосари лавозимида ишлаган, лекин ансамблдан кетмаган. 2002-йил кузида «Ялла» Москвадаги «Россия» концерт залида 30 йиллик юбилей дастурини кўрсатган. Гуруҳ Ветнам ва Сейлондан тортиб Исроил, Туркия, Швейтсария ва АҚШгача кўп мамлакатларда гастролда бўлган; Зокировнинг сўзларига кўра, чет элда ансамбл албатта мезбон халқ тилида ҳеч бўлмаганда битта қўшиқ куйлайди. Ўзбекистон давлат мукофотларидан у «Шуҳрат» медали (1996), «Дўстлик» (2003) ва «Фидокорона хизматлари учун» (2018) орденлари билан тақдирланган.
2021-йил январида Ўзбекистон почтаси «Ялла»нинг 50 йиллигига атаб марка чиқарган. 2023-йил 1-июлда ансамблнинг 50 йиллиги муносабати билан Зокиров «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан, гуруҳдаги ҳамкасблари эса «Дўстлик» ордени билан мукофотланган. 2024-йилда Россия президенти уни Дўстлик ордени билан тақдирлаган. 2026-йил апрелида, 80 ёшга тўлиши муносабати билан, Зокиров «Буюк хизматлари учун» ордени билан, Қозоғистон президентининг қарори билан эса II даражали «Достйқ» ордени билан мукофотланган.
Таълим
- Ўзбекистон давлат консерваториясиОлийгоҳ · 1969 · Хор дирижёрлиги факултети
Карьера
- Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигиВазир ўринбосари · 2002–2004
- «Ялла» ансамблиХонанда, 1976-йилдан бадиий раҳбар · Тошкент · 1972–ҳозиргачаБу лавозимда бўлганлар →
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2026 · Ўзбекистон
"Эл-юрт ҳурмати" ордени2023 · Ўзбекистон
«Фидокорона хизматлари учун» ордени2018 · Ўзбекистон
«Дўстлик» ордени2003 · Ўзбекистон
«Шуҳрат» медали1996 · Ўзбекистон- Қорақалпоғистон халқ артисти1993 · Қорақалпоғистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1987 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1989 · Ўзбекистон ССР
Россиянинг Дўстлик ордени2024 · Россия- Қирғиз Республикаси халқ артисти1995 · Қирғизистон
Ҳаёт йўли
- 1969Консерваторияни тамомлаган
Тошкент давлат консерваториясининг хор дирижёрлиги факултетини битирган.
- 1970-йиллар боши«Ялла» хонандаси
Театр ва рассомлик институти талабалари тузган ансамблга укаси Равшан билан қўшилиб, унинг доимий хонандасига айланган.
- 1973Берлиндаги фестивал
«Ялла» X Бутунжаҳон ёшлар ва талабалар фестивалида қатнашган, ГДРда немис тилида қўшиқлар ёздирган.
- 1976Бадиий раҳбар
«Ялла» ансамблини бошқара бошлаган ва бугунгача унга раҳбарлик қилади.
- 1980«Учқудуқ»
Юрий Энтин сўзларига ёзган қўшиғи бутун Иттифоққа тарқалиб, ансамблнинг рамзига айланган.
- 1982Биринчи катта пластинка
«Мелодия» фирмаси «Ялла»нинг «Уч қудуқ» албомини чиқарган.
- 1987Ўзбекистон ССР халқ артисти
Фахрий унвон берилган; 1989-йилда Ҳамза номидаги Давлат мукофотини олган.
- 1993–2000Бошқа республикаларнинг унвонлари
Қорақалпоғистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Ингушетиянинг халқ артисти бўлган.
- 2002–2004Маданият вазири ўринбосари
Ўзбекистон Маданият вазирлигида ишлаган, ансамбл билан ижодини тўхтатмаган.
- 2023«Ялла»нинг 50 йиллиги
Юбилей муносабати билан «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан мукофотланган.
- 202680 йиллик юбилей
«Буюк хизматлари учун» ордени ва Қозоғистоннинг II даражали «Достйқ» ордени билан тақдирланган.
Қўшиқлар
| # | Қўшиқ | Тинглаш |
|---|---|---|
| 1 | Шарқ юлдузи (Д. Тухманов) | |
| 2 | Учқудуқ — Уч қудуқ (Ф. Зокиров — Ю. Энтин) | |
| 3 | Ялла (Ф. Зокиров — А. Пулат) | |
| 4 | Бу — муҳаббат, «Сўнгги шеър» (А. Рибников — Р. Тагор) | |
| 5 | Севгилим чеҳраси (Ф. Зокиров) | |
| 6 | Ватан (Ф. Зокиров) | |
| 7 | Шаҳрисабз ҳақида қўшиқ (Ф. Зокиров) | |
| 8 | Самарқанднинг мовий гумбазлари (Ф. Зокиров) | |
| 9 | Мусиқий чойхона | |
| 10 | Дорбоз (Наталья Нурмуҳамедова билан дуэт) |
Дискография
| Йил | Номи |
|---|---|
| 1982 | Уч қудуқ |
| 1983 | Фаррух Зокиров қўшиқлари |
| 1983 | Севгилим чеҳраси |
| 1988 | Мусиқий чойхона |
| 1991 | Фалакнинг феъл-афъоли |
| 1995 | Тҳе Беард оф тҳе Camel |
| 1997 | Жиноуни |
| 2001 | Шарқ чойхонаси |
| 2008 | ВИА Ялла |
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Тўйлар муборак | 1978 |
| Вуадиллик келин | 1984 |
| Орзулар оғушида | 1986 |
| Майсаранинг иши | 1989 |
| Темир хотин | 1990 |
| Темир эркак | 1991 |
| Тақдир | 2003 |
| Ялла... бошланиши... | 2010 |
