
Ўзбекистоннинг биринчи президенти (1991–2016).
Биография
Ислом Абдуғаниевич Каримов 1938-йил 30-январда Самарқандда хизматчилар оиласида туғилган; болалигида бир неча йил болалар уйида бўлган. 1960-йилда Ўрта Осиё политехника институтини (ҳозирги Тошкент давлат техника университети) механик-муҳандис мутахассислиги бўйича тамомлаган, 1967-йилда Тошкент халқ хўжалиги институтида иқтисодий таълим олган. Муҳандис бўлиб ишлаган, сўнгра Ўзбекистон ССР Давлат режа қўмитасида турли лавозимларда ишлаган, 1983-йилда республика молия вазири, кейинроқ эса Давлат режа қўмитаси раиси ва Вазирлар Кенгаши раисининг ўринбосари бўлган.
1986-йилда Қашқадарё вилоят партия қўмитаси биринчи котиби, 1989-йилда эса — Фарғона водийсидаги миллатлараро тўқнашувлардан сўнг Рафиқ Нишонов ўрнига — Ўзбекистон ССР Компартияси Марказий Комитетининг биринчи котиби бўлган. 1990-йил 24-мартда Олий Кенгаш уни Ўзбекистон ССРнинг биринчи президенти этиб сайлади. 1991-йил 31-августда, Москвадаги давлат тўнтариши уринишидан кўп ўтмай, Каримов Ўзбекистон мустақиллигини эълон қилди; 1-сентабр Мустақиллик куни деб эълон қилинди. 1991-йил 29-декабрда умумхалқ сайловида президент этиб сайланди, расмий маълумотларга кўра 86% овоз олган.
1995-йилда ўтказилган референдум Каримовнинг президентлик ваколатини 2000-йилгача узайтирди; расмий маълумотларга кўра, узайтиришга 99,6% иштирокчи овоз берган. Кейинчалик Каримов 2000, 2007 ва 2015-йилларда қайта сайланган, ҳар сафар 90%дан ортиқ овоз олган.
Ташқи сиёсатда Каримов Россия, Хитой ва Ғарб ўртасида мувозанат сақлаб, ҳеч бирига яқинлашишдан қочган. 2001-йилдан сўнг Ўзбекистон АҚШ билан терроризмга қарши ҳамкорликда иштирок этиб, 2005-йилгача Афғонистондаги операциялар учун ҳарбий база тақдим этган.
Биринчи турмуш ўртоғи, 1960-йилларда, Наталья Кучми бўлган; бу никоҳдан ўғил — Пётр туғилган. Иккинчи рафиқаси иқтисодчи Татьяна Каримова бўлган; бу никоҳдан қизлари Гулнора ва Лола дунёга келган. Гулнора Каримова 2000-йилларда мамлакат бизнес ва маданият доираларида сезиларли мавқега эга бўлган.
Ислом Каримов 2016-йил 2-сентабрда Тошкентда инсултдан вафот этган, у 25 йил ҳокимиятда бўлган. Самарқандда Регистон майдонида дафн этилган; хайрлашув маросимида ўнлаб давлат делегациялари қатнашган. Президент вазифасини вақтинча, сўнгра доимий бажарувчи бош вазир Шавкат Мирзиёев бўлиб, у «Янги Ўзбекистон» ислоҳотлар дастурини бошлаган.
Таълим
- Тошкент давлат иқтисодиёт университетиОлийгоҳ · Тошкент
Карьера
- Ўзбекистон Либерал-демократик партиясиЧлен партии · 2007–2016
Мукофотлар
Ўзбекистон Қаҳрамони1994 · Ўзбекистон
«Мустақиллик» ордени1996 · Ўзбекистон
«Амир Темур» ордени1997 · Ўзбекистон
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1981 · СССР
Халқлар дўстлиги ордени1988 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1960Фаолиятининг бошланиши
Политехника институтини механик-муҳандис мутахассислиги бўйича тамомлаб, меҳнат фаолиятини бошлаган.
- 1986Қашқадарё обкоми биринчи котиби
Вилоят партия қўмитасини бошқарган.
- 1989Ўзбекистон ССР Компартияси МК биринчи котиби
Республика партия ташкилотини бошқарган.
- 1990Ўзбекистон ССР президенти
Олий Кенгаш томонидан республиканинг биринчи президенти этиб сайланган.
- 1991Мустақиллик ва президентликка сайланиш
Ўзбекистон мустақиллигини эълон қилган; умумхалқ сайловида президент этиб сайланган.
- 1995Ваколатни узайтириш референдуми
Президентлик муддати 2000-йилгача узайтирилган.
- 2007Учинчи муддатга қайта сайланиш
Президентлик сайловида ғалаба қозонган.
- 2015Тўртинчи муддатга қайта сайланиш
Охирги марта президентлик сайловида ғалаба қозонган.
- 2016Вафоти
25 йил ҳокимиятда бўлгач, Тошкентда вафот этган.
Мерос
Каримов Ўзбекистон ССР партия раҳбаридан мустақил давлат асосчисигача бўлган йўлни босиб ўтиб, чорак аср давомида қаттиқ марказлашган сиёсий тизимни шакллантирган. Унинг ҳукмронлиги иқтисодий ва инфратузилма ютуқлари ҳамда минтақавий барқарорликнинг сақланиши билан ажралиб туради.
Давр: Мустақил Ўзбекистон, 1991–2016- «Ўзбекистон Қаҳрамони» унвонига сазовор бўлган (1994)
- Вафот этган; президент Шавкат Мирзиёев бўлган (2016)