
Шарқшунос ва манбашунос олим, филология фанлари доктори; Мовароуннаҳр ва Хуросон шоирларининг арабча шеъриятини ўрганган, Беруний асарларини нашр этишда иштирок этган.
Биография
Исматуллоҳ Абдуллаев шарқшунос ва манбашунос олим, филология фанлари доктори, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби. У 1927-йилда Наманган шаҳрида туғилган. Наманган ўқитувчилар институтини 1944-йилда, Ўрта Осиё давлат университетининг шарқ факултетини 1951-йилда битирган.
1951–1957-йилларда Наманган педагогика институтида дарс берган. Сўнг, 1957–1992-йилларда Ўзбекистон Фанлар академияси Шарқшунослик институтида илмий ходим, катта илмий ходим ва етакчи илмий ходим лавозимларида ишлаган. 1993-йилдан Наманган давлат университетида профессор ва кафедра мудири эди.
Докторлик диссертациясини 1979-йилда Москвадаги Шарқшунослик институтида ҳимоя қилган; у Абу Мансур ас-Саолибийнинг «Ятимат ад-даҳр» адабий қомусини тадқиқ этишга бағишланган. Бу қомус Мовароуннаҳр ва Хуросоннинг илк ўрта асрлар тарихини ўрганишда ноёб манба ҳисобланади. Олимнинг тадқиқотлари Мовароуннаҳр ва Хуросон шоирларининг X аср ҳамда XI аср бошидаги араб тилидаги шеъриятига қаратилган.
У арабча илмий асарларни ва замонавий араб адиблари — Абдураҳмон ал-Ҳамисий, Абдураҳмон аш-Шарқовий ва бошқаларнинг бадиий асарларини ўзбекчага ўгирган. Хуросонда яратилган арабча шеърлар ҳамда тарихий асарлар — «Ятимат ад-даҳр», «Латоиф ал-маориф», «Татиммат ал-ятима» ҳам унинг таржимасида ўзбек ўқувчисига етган. Усома ибн Мунқизнинг «Ибратли китоб»и ва Берунийнинг «Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар» китобини таржима қилган; Машрабнинг «Мабдаи нур» асарини ва шеърларини ҳамда Мулло Йўлдош Хилватий девонини сўзбоши ва изоҳлар ёзиб нашрга тайёрлаган.
Берунийнинг кўп жилдли асарлари нашрида, шунингдек Қуръони каримнинг ўзбекча академик таржимасида фаол қатнашган. Ҳ. Ҳикматуллаев билан ҳамкорликда «Ўзбек совет энсиклопедияси» учун «Шарқшунослик сўзлиги»ни тузган ва ушбу 14 жилдлик нашрга 156 та мақола ёзган.
1989-йилда унга хизмат кўрсатган фан арбоби унвони берилган, шу йили у Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати бўлган. Исматуллоҳ Абдуллаев 2005-йилда Наманганда дунёдан ўтди.
Таълим
Карьера
- Наманган давлат университетиКафедра мудири, профессор · Наманган · 1993–2005
- Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институтиИлмий ходим, катта ва етакчи илмий ходим · Тошкент · 1957–1992
- Наманган давлат педагогика институтиЎқитувчи · Наманган · 1951–1957
Мукофотлар
- Ўзбекистон ССР фан арбоби1989 · Ўзбекистон ССР
Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1989 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1927Наманган шаҳрида дунёга келган
- 1944Намангандаги ўқитувчилар институтини битирган
- 1951Ўрта Осиё давлат университети шарқ факултетида таълим олган
- 1951–1957Наманган педагогика институтида дарс берган
- 1957–1992Фанлар академиясининг Шарқшунослик институтида илмий ходим, сўнг етакчи илмий ходим бўлиб ишлаган
- 1979Москвада докторлик диссертациясини ҳимоя қилиб, филология фанлари доктори даражасини олган
- 1989Хизмат кўрсатган фан арбоби унвони берилган; Беруний номидаги Давлат мукофоти совриндори
- 1993Наманган давлат университетида кафедрага раҳбарлик қилган
- 2005Наманганда ҳаётдан кўз юмган
Асарлар
- «Ятимат ад-даҳр»Абу Мансур ас-Саолибий асарини ўрганиш ва таржима (докторлик диссертацияси мавзуси)
- «Татиммат ал-ятима»Таржима
- «Латоиф ал-маориф»Таржима
- «Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар»Беруний асарининг таржимаси
- «Ибратли китоб»Усома ибн Мунқиз асарининг таржимаси
- «Мабдаи нур»Машраб асари ва шеърларининг нашри (сўзбоши ва изоҳлар билан)
- «Мулло Йўлдош Хилватий девони»Нашр (сўзбоши ва изоҳлар билан)
- «Шарқшунослик сўзлиги»«Ўзбек совет энсиклопедияси» учун (Ҳ. Ҳикматуллаев билан)