Мирмуҳсин
Ўзбек ёзувчиси ва шоири, «Шарқ юлдузи» журналининг узоқ йиллик бош муҳаррири; «Меъмор», «Темур Малик» романлари муаллифи, Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси.
Биография
Мирмуҳсин (асл исми Мирмуҳсин Мирсаидов) 1921-йил 3-майда Тошкентда, камбағал кулол оиласида туғилган. Низомий номидаги Тошкент педагогика институтининг филология факултетини 1941-йилда тамомлаган. Меҳнат фаолиятини мактабда ўзбек тили ва адабиёти ўқитувчиси сифатида бошлаган, сўнг газета ва журнал таҳририятларида ҳамда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида ишлаган.
Шеър ёзишга 1936-йилдан киришган, илк китоблари — «Ватан» ва «Эр юрак» тўпламлари 1942-йилда чиққан. Урушдан кейинги йилларда пахтакорлар меҳнатига бағишланган «Уста Ғиёс» (1947) ва «Яшил қишлоқ» (1948) достонларини яратган; кейинроқ «Қадрдонлар» ва «Широқ» достонлари, «Зиёд ва Адиба» шеърий романи нашр этилган.
Кейинги ўн йилликларда насрга кўпроқ эътибор берган. Замонавий ҳаёт ҳақидаги «Чиниқиш» (1964), ишчилар авлоди тасвирланган «Дегрез ўғли» (1972), «Чотқол йўлбарси» (1977) романларини, шунингдек тарихий «Меъмор» (1974) ва «Темур Малик» (1985) асарларини ёзган. Болалар учун ўндан ортиқ китоб чоп эттирган, А. Пушкин, Т. Шевченко, В. Маяковский каби шоирларнинг шеърларини ўзбек тилига ўгирган.
1950–1960-йилларда ва 1971-йилдан бошлаб «Шарқ юлдузи» журналининг бош муҳаррири бўлган; манбаларга кўра, бу журналда жами тахминан йигирма йил, «Муштум» ҳажвий журналида эса ўн йилча раҳбарлик қилган. «Гулистон» журнали билан ҳам ҳамкорлик қилган.
1968-йилда Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган маданият ходими унвонини олган, 1974-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотига сазовор бўлган, 1981-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси унвони берилган. 1998-йилда «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан тақдирланган.
Мустақиллик йилларида ҳам ижод қилган: «Илон ўчи» (1995) ва «Турон маликаси» (1998) романлари шу даврда ёзилган. Уч жилдлик (1971–1973) ва тўрт жилдлик (1981–1984) асарлар тўплами нашр этилган. Мирмуҳсин 2005-йил 3-февралда Тошкентда вафот этган.
Таълим
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1941 · Филология факултети (ўша пайтда Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институти)
Карьера
- «Қизил Ўзбекистон» газетасиТаҳририят ходими · Тошкент
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиХодим · Тошкент
- Совет Иттифоқи Коммунистик партиясиАъзо · 1946–…
Мукофотлар
"Эл-юрт ҳурмати" ордени1998 · Ўзбекистон- Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси1981 · Ўзбекистон ССР
Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган маданият ходими1968 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1974 · Ўзбекистон ССР
Ленин ордени1991 · СССР
Халқлар дўстлиги ордени1981 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1951 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1957 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1921Туғилиши
Тошкентда кулол оиласида дунёга келган.
- 1936Илк шеърлари
Шеър ёзишни бошлаган ва шу йили матбуотда чиққан.
- 1941Педагогика институтини тугатиши
Низомий номидаги Тошкент педагогика институтининг филология факултетини битирган.
- 1942Илк тўпламлар
«Ватан» ва «Эр юрак» шеърий тўпламлари нашр этилган.
- 1946Коммунистик партия аъзолиги
Совет Иттифоқи Коммунистик партияси сафига кирган.
- 1947–1948«Уста Ғиёс» ва «Яшил қишлоқ»
Пахтакорлар меҳнати ҳақидаги икки достон ёзилган.
- 1950–1960«Шарқ юлдузи» бош муҳаррири
Журналга биринчи марта бош муҳаррир этиб тайинланган.
- 1968Хизмат кўрсатган маданият ходими
Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган маданият ходими унвони берилган.
- 1971«Шарқ юлдузи»га қайтиши
Яна журналнинг бош муҳаррири лавозимини эгаллаган.
- 1974Ҳамза номидаги мукофот
«Меъмор» чиққан йили Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти берилган.
- 1981Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси
Халқ ёзувчиси унвони ҳамда Халқлар дўстлиги ордени билан тақдирланган.
- 1998«Эл-юрт ҳурмати» ордени
Мустақилликнинг етти йиллиги муносабати билан орденга сазовор бўлган.
- 2005Вафоти
Тошкентда 84 ёшида вафот этган.
Асарлар
- «Уста Ғиёс» (1947)Достон
Пахтакорлар меҳнатига бағишланган шеърий асар.
- «Яшил қишлоқ» (1948)Достон
Пахтакор қишлоқ ҳаёти ҳақида достон.
- «Зиёд ва Адиба»Шеърий роман
Ёзувчининг кўп йиллик меҳнати самараси бўлган шеърий роман.
- «Чиниқиш» (1964)Роман
Замонавий ҳаёт ҳақидаги роман.
- «Дегрез ўғли» (1972)Роман
Ишчилар авлоди ҳақидаги роман; 1978-йилда ишчилар синфи мавзусидаги энг яхши бадиий наср танловида мукофотланган.
- «Умид»Роман
Совет даврида ўзбек зиёлиларининг шаклланиши ҳақидаги роман.
- «Меъмор» (1974)Тарихий роман
- «Чотқол йўлбарси» (1977)Роман
Замонавий Ўзбекистон ҳаётидан олинган роман.
- «Темур Малик» (1985)Тарихий роман
Хўжанд қалъаси ҳимоячиси Темур Малик ҳақидаги тарихий роман.
- «Илон ўчи» (1995)Роман
- «Турон маликаси» (1998)Роман
