Асосий қисмга ўтиш

Мирсодиқ Тожиев

Ўзбек бастакори ва мусиқа ўқитувчиси, мақом анъаналарини симфоник шаклга қўшган ўн тўққизта симфония муаллифи, Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби (1981).

Фаолият:
Композитор, Педагог
Туғилган:
25 март 1944 ♈ — 1996
Туғилган жой:
Тошкент

Биография

Мирсодиқ Маҳмудович Тожиев 1944-йил 25-мартда Тошкент яқинидаги Юнусобод қишлоғида туғилган. Тошкентдаги Ҳамза номидаги мусиқа билим юртининг тарих-назария бўлимида ўқиган, бастакорликдан Малахов синфида шуғулланган; 1964–1972-йилларда шу билим юртида ўзи ҳам дарс берган.

Тошкент давлат консерваториясида аввал Р. Вилданов, кейин Феликс Янов-Яновский синфида бастакорликни ўрганган ва 1970-йилда тамомлаган. Талабалик йилларида турли жанрларда қалам сурган; битирув иши сифатида Иккинчи симфония-балет — Ҳамид Олимжоннинг «Ойгул ва Бахтиёр» достони асосидаги асарини тақдим этган.

Консерваторияда 1972–1973-йилларда назария кафедрасида, 1979–1996-йилларда бастакорлик ва чолғулаштириш кафедрасида дарс берган, 1987-йилдан доцент бўлган. Бундан олдин 1973–1975-йилларда «Гўзал» вокал-рақс ансамблининг, 1975–1976-йилларда «Шодлик» ашула ва рақс ансамблининг бадиий раҳбари, 1976–1979-йилларда М. Қори-Ёқубов номидаги Ўзбек филармониясида бадиий раҳбар бўлган.

Тожиев ўзбек мусиқаси тарихига мақом анъаналарини европача симфоник шакл билан қўшган «мақом симфонизми» яратувчиси сифатида кирган: ўн тўққизта симфония ёзган. Улар орасида 1972-йилда Ўзбекистон ССР 50 йиллигига бағишланган Учинчи, Ғалабанинг 30 йиллигига аталган Тўртинчи (1975) ва Ғалабанинг 40 йиллигига бағишланган «Хотира» (Ўн иккинчи, 1985) симфониялари бор. Ўн бешинчи симфония («Гулаг архипелаги») оммавий қатағон қурбонлари хотирасига бағишланган ва ўзбек симфоник мусиқасининг энг эътиборли асарларидан бири ҳисобланади.

Саҳна асарларидан «Чоллар ва кампирлар» мусиқали комедияси (1979) ва Абдулла Қодирийнинг «Ўтган кунлар» романи асосида Иззат Султон либреттосига ёзилган «Кумуш» операси (1988) машҳур; яна камер ва халқ чолғулари оркестри учун асарлар, чанг учун рапсодиялар, «Бакеншчик» филми (1967) ва бошқа саҳна асарларига мусиқа яратган.

1974-йилда Ўзбекистон ССР Ленин комсомоли мукофоти, 1976-йилда тўртинчи симфонияси учун Ленин комсомоли мукофоти лауреати бўлган, 1981-йилда Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби унвонини олган. 1996-йилда вафот этган. Унинг ҳақида 2000-йилда «Композитор Мирсодиқ Тожиев» ҳужжатли филми (режиссёр А. Фатхуллин) суратга олинган; «Кумуш» операсининг биринчи концерт ижроси 2017-йил 28-апрелда Ўзбекистон давлат консерваториясининг катта залида бўлиб ўтган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1944
    Туғилган

    25-мартда Тошкент яқинидаги Юнусобод қишлоғида туғилган.

  2. 1964–1972
    Ҳамза номидаги мусиқа билим юрти

    Ҳамза номидаги мусиқа билим юртида ўқиган ва шу ерда ўқитувчи бўлган.

  3. 1970
    Консерватория

    Тошкент давлат консерваториясини Ф. Янов-Яновский синфи бўйича тамомлаган.

  4. 1973–1976
    Ансамбллар раҳбари

    «Гўзал» (1973–1975) ва «Шодлик» (1975–1976) ансамблларининг бадиий раҳбари бўлган.

  5. 1974–1976
    Комсомол мукофотлари

    1974-йилда Ўзбекистон ССР Ленин комсомоли мукофоти, 1976-йилда тўртинчи симфонияси учун Ленин комсомоли мукофоти лауреати бўлган.

  6. 1976–1979
    Ўзбек филармонияси

    М. Қори-Ёқубов номидаги Ўзбек филармониясида бадиий раҳбар бўлган.

  7. 1979–1996
    Консерватория кафедраси

    Бастакорлик ва чолғулаштириш кафедрасида дарс берган; 1987-йилдан доцент.

  8. 1981
    Санъат арбоби

    Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби унвони берилган.

  9. 1988
    «Кумуш» операси

    Қодирийнинг «Ўтган кунлар» романи асосида «Кумуш» операсини яратган.

  10. 1996
    Вафоти

    Вафот этган.

Асарлар

  • «Иккинчи симфония-балет» (1970)
    Симфония-балет

    Консерваторияни тамомлаш диплом иши; Ҳамид Олимжоннинг «Ойгул ва Бахтиёр» достони асосида.

  • «Шоир муҳаббати» (1968)
    Симфоник поэма

    Ўқувчи ва симфоник оркестр учун, сўзлари Иззат Султон ва Уйғун.

  • «Учинчи симфония» (1972)
    Симфония

    Ўзбекистон ССР 50 йиллигига бағишланган; фожиавий бошланишни кучайтириш учун мотам марши унсурлари киритилган.

  • «Тўртинчи симфония» (1975)
    Симфония

    Ғалабанинг 30 йиллигига бағишланган; 1976-йилда Ленин комсомоли мукофоти берилган.

  • «Чоллар ва кампирлар» (1979)
    Мусиқали комедия

    Саҳна учун ёзилган мусиқали комедия.

  • «Хотира» (Ўн иккинчи симфония) (1985)
    Симфония

    Буюк Ватан урушидаги Ғалабанинг 40 йиллигига бағишланган.

  • «Кумуш» (1988)
    Опера

    Абдулла Қодирийнинг «Ўтган кунлар» романи асосида, либретто муаллифи Иззат Султон; биринчи концерт ижроси 2017-йилда.

  • «Ўн бешинчи симфония» («Гулаг архипелаги»)
    Симфония

    Оммавий қатағон қурбонлари хотирасига бағишланган; марш жанри электрон мусиқа ва алеаторика билан уйғунлашади.

Алоқадор шахслар