Мирумар Асадов

Самарқандлик таъмирчи уста, ганч, кошин ва тош ўймакорлиги моҳири; Регистон, Шоҳи Зинда, Гўри Амир ва Баҳоуддин Нақшбандий мақбарасини тиклашда қатнашган, Ўзбекистон Қаҳрамони.

Маълумот:

Фаолият:: Меъмор, Ҳунарманд
Туғилган:: 1927 — 2010
Туғилган жой:: Самарқанд
Фарзандлар:: Содиқ Асадов

Биография

Мирумар Асадов 1927-йилда Самарқандда туғилган. 1939-йилда шаҳарда миллий ҳунармандчилик мактаби очилган, ўқув курслари Шердор мадрасасида жойлашган. Уни бу мактабга Абдулаваз оқсоқол номи билан танилган, наслан уста бобоси олиб борган. Асадовнинг ўзи ҳам наслий таъмирчи усталар сулоласидан эди.

Мактабда унга бухоролик уста Ширин Муродов устозлик қилган: касбнинг амалий кўникмалари ва сирларини айнан ундан ўрганган. Иккинчи жаҳон уруши йилларида Самарқандга Москвадан кўчирилган бадиий институт мутахассислари ҳам ўқувчиларга дарс берган, Асадов ўзининг хотираларида улардан чизмачилик ва рассомлик асосларини олганини айтган. 1941-йилда у Самарқанд ёдгорликларни таъмирлаш мактабини тамомлаган.

1940-йилларда Асадов ва Самарқанд мактабининг бир неча ўқувчиси Ширин Муродов билан Тошкентга бориб, Алишер Навоий номидаги опера ва балет театри ҳамда Муқимий номидаги театрни миллий услубда безашда қатнашган; ганч ўймакорлиги ва кошин ишлари самарқандлик усталар қўлида бажарилган. 1950-йилларда у Самарқанддаги Улуғбек мадрасаси, Амир Темур мақбараси (Гўри Амир), Бибихоним масжиди, Тиллакори мадрасаси, Бухородаги Мир Араб мадрасаси, Баҳоуддин Нақшбанд мақбараси, Тошкентдаги Юнусхон мадрасаси ва Қалдирғочбий мақбарасини таъмирлашда иштирок этган деб кўрсатилади.

1960-йилларда Душанбега таклиф этилиб, Тожикистоннинг ҳурматли ёдгорликларини тиклашда қатнашган: Садриддин Айний мақбараси ва Панжикентдаги Рудакий мақбараси шулар жумласидандир. Бу обектлар илгари асосан Ленинграддан келган мутахассислар қўлида таъмирланган эди.

Мустақиллик йилларида Асадов тер тўккан дастлабки йирик обект — Бухоро вилоятидаги Баҳоуддин Нақшбандий мақбараси бўлди; у ҳукуматнинг махсус қарорига кўра таъмирланган. Кейин уста Имом ал-Бухорий мажмуаси, Регистон ансамбли, Бибихоним масжиди, Гўри Амир, Шоҳи Зинда ёдгорлик мажмуаси ва Ҳазрати Хизр масжиди билан боғлиқ таъмир ишларида иштирок этди. У ганч, кошин ва тош ўймакорлиги устаси сифатида танилган.

Асадовга «Меҳнатдаги намунаси учун» медали (1957), Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти (1974) берилган; 1996-йилда Президент фармони билан «Ўзбекистон Қаҳрамони» унвонига сазовор бўлган. Укалари уста Мирусмон ва уста Мир Саид билан бирга таъмирчилар сулоласини давом эттирган; ўғли Содиқ Асадов ҳам Шердор мадрасасини таъмирлашда қатнашаётган усталардан бири. Мирумар Асадов 2010-йилда вафот этган.

Таълим

Самарқанд миллий ҳунармандчилик мактаби (Шердор мадрасасида)
Мактаб · Самарқанд · 1939–1941 · Таъмирчи уста

Мукофотлар

Ўзбекистон Қаҳрамони
1996 · Ўзбекистон
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
1974 · Ўзбекистон ССР
«Меҳнатдаги намунаси учун» медали
1957 · СССР

Ҳаёт йўли

1927
Туғилиши
Самарқандда туғилган.
1939–1941
Миллий ҳунармандчилик мактаби
Шердор мадрасасидаги миллий ҳунармандчилик мактабида уста Ширин Муродовдан таълим олган; 1941-йилда таъмирлаш мактабини тамомлаган.
1940-йиллар
Тошкент театрлари
Самарқанд усталари билан Навоий номидаги опера ва балет театри ҳамда Муқимий театрини безашда қатнашган.
1950–1955
Самарқанд, Бухоро ва Тошкент обидалари
Улуғбек мадрасаси, Гўри Амир, Бибихоним масжиди, Тиллакори ва бошқа ёдгорликларни таъмирлашда иштирок этган.
1957
Меҳнат медали
«Меҳнатдаги намунаси учун» медали билан тақдирланган.
1960-йиллар
Тожикистонда
Душанбеда Садриддин Айний мақбараси ва Панжикентдаги Рудакий мақбарасини таъмирлашда қатнашган.
1974
Ҳамза мукофоти
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган.
1991-йилдан кейин
Баҳоуддин Нақшбандий мақбараси
Мустақиллик йилларидаги дастлабки йирик иши — Бухородаги Баҳоуддин Нақшбандий мақбарасини таъмирлаш; кейин Имом ал-Бухорий мажмуаси, Регистон, Шоҳи Зинда ва бошқалар.
1996
Ўзбекистон Қаҳрамони
Президент фармони билан «Ўзбекистон Қаҳрамони» унвони берилган.
2010
Вафоти
Вафот этган.

Асарлар

Навоий номидаги опера ва балет театрининг безаги (Тошкент) (1947)
Театр безаги
Театр биносини миллий услубда безашда — ганч ўймакорлиги ва кошин ишларида — иштирок этган.
Муқимий номидаги театрнинг безаги (Тошкент)
Театр безаги
Самарқанд усталари билан бирга театрни миллий услубда безаган.
Улуғбек мадрасаси (Самарқанд)
Реставрация
1950-йиллардаги таъмир ишларида қатнашган.
Гўри Амир мақбараси (Самарқанд)
Реставрация
Амир Темур мақбарасини таъмирлашда иштирок этган.
Садриддин Айний ва Рудакий мақбаралари (Тожикистон)
Реставрация
1960-йилларда Душанбе ва Панжикентдаги мақбараларни тиклашда қатнашган.
Баҳоуддин Нақшбандий мақбараси (Бухоро вилояти)
Реставрация
Мустақиллик йилларидаги дастлабки йирик обекти; мақбара ҳукуматнинг махсус қарорига кўра таъмирланган.
Имом ал-Бухорий мажмуаси
Реставрация
Ганч, кошин ва тош ўймакорлиги ишлари билан қатнашган.
Шоҳи Зинда ёдгорлик мажмуаси (Самарқанд)
Реставрация
Таъмир ва безак ишларида иштирок этган.