Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Ўктам Орипов
Тузатиш таклиф қилиш

Ўктам Орипов

Жарроҳ ва тиббиёт олими, Ўзбекистон ФА академиги; Тошкентда биринчи буйрак кўчириб ўтказиш операциясини ўтказган, Тошкент тиббиёт институтининг ректори (1971–1984).

Фаолият:
Олим, Шифокор
Туғилган:
3 январ 1927(74 ёш) ♑ — 14 декабр 2001
Туғилган жой:
Жиззах
  • «Фидокорона хизматлари учун» ордени
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Ўктам Орипов 1927-йил 3-январда ўша пайтда Самарқанд вилоятига қарашли Жиззах туманида хизматчи оиласида туғилган. 1948-йилда Самарқанд давлат тиббиёт институтини аъло баҳолар билан тугатган ва шу институтда ишлаб қолган: клиник ординатор, 1950-йилдан ассистент, 1956-йилдан доцент, 1964-йилдан профессор бўлган, умумий жарроҳлик кафедрасини бошқарган, даволаш факултети декани ва ўқув ишлари бўйича проректор лавозимларида ишлаган.

Номзодлик диссертациясини 1953-йилда, докторлик диссертациясини 1963-йилда ҳимоя қилган. 1964-йилда Ўзбекистон ССР соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари этиб тайинланган ва бу лавозимда 1971-йилгача ишлаган. Шу йили Тошкент тиббиёт институтига ректор бўлган ва уни 1984-йилгача бошқарган.

1971-йилда институтда аъзо ва тўқималарни кўчириб ўтказишда тўқималар номувофиқлигини енгиш бўйича муаммоли илмий-тадқиқот лабораториясини ташкил этган. Биографик маълумотномаларга кўра, лабораторияда эшак қонидан антилимфотситар зардоб ва глобулин олинган ва улар буйрак кўчириб ўтказишда қўлланган. 1972-йил 14-сентабрда Орипов Тошкентда биринчи буйрак кўчириб ўтказиш операциясини бажарган.

1983-йилда ҳамкасблари билан бирга сурункали буйрак етишмовчилигини даволашнинг янги усулларини клиник амалиётга жорий этгани ва иммуносупрессив дориларни яратгани учун Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотига сазовор бўлган. Унинг раҳбарлигида қоракўл қўйларининг ошқозоности бези оролча ҳужайраларини кўчириб ўтказиш усули ҳам ишлаб чиқилган; бу усул 1-тур қандли диабетни даволашда қўлланилган.

1984–1997-йилларда шифохона жарроҳлиги кафедрасини бошқарган, 1991-йилдан Соғлиқни сақлаш вазирлигининг гепатопанкреатобилиар жарроҳлик бўйича илмий-ихтисослаштирилган марказига раҳбарлик қилган. Раҳбарлигида 26 та докторлик ҳамда 65 та номзодлик диссертацияси тайёрланган; у 500 га яқин илмий иш, 16 та монография ва 3 та дарслик муаллифи.

1967-йилда Ўзбекистон ССР фан арбоби унвонига сазовор бўлган, 1974-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг академиги этиб сайланган, 2001-йилда Россия тиббиёт фанлари академияси аъзоси бўлган. 2001-йил 14-декабрда Тошкентда вафот этган ва «Минор» қабристонига дафн этилган. 2025-йил августида Президент фармони билан вафотидан кейин «Фидокорона хизматлари учун» ордени билан мукофотланган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1948
    Самарқанд давлат тиббиёт институтини тугатди

    Аъло баҳолар билан битириб, шу институтда клиник ординатор бўлиб ишлай бошлади.

  2. 1950–1964
    Самарқанд тиббиёт институтида илмий-педагогик иш

    1950-йилдан ассистент, 1956-йилдан доцент, 1964-йилдан профессор; умумий жарроҳлик кафедрасига бошчилик қилди, даволаш факултети декани, проректор.

  3. 1953, 1963
    Диссертацияларни ҳимоя қилди

    1953-йилда номзодлик, 1963-йилда докторлик диссертацияси.

  4. 1964–1971
    Ўзбекистон ССР соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари

    Республика соғлиқни сақлаш тизимини бошқаришда иштирок этди.

  5. 1971–1984
    Тошкент тиббиёт институти ректори

    1971-йилда тўқималар номувофиқлигини енгиш бўйича муаммоли лаборатория ташкил этди.

  6. 1972
    Тошкентда биринчи буйрак кўчириб ўтказиш

    1972-йил 14-сентабрда шаҳарда биринчи буйрак трансплантацияси операциясини бажарди.

  7. 1974
    Ўзбекистон ССР Фанлар академияси академиги

    Академиянинг ҳақиқий аъзоси этиб сайланди.

  8. 1983
    Беруний номидаги Давлат мукофоти

    Сурункали буйрак етишмовчилигини даволаш усуллари ва иммуносупрессив дорилар учун.

  9. 1984–1997
    Шифохона жарроҳлиги кафедраси мудири

    Тошкент тиббиёт институтида.

  10. 1991
    Гепатопанкреатобилиар жарроҳлик маркази раҳбари

    Соғлиқни сақлаш вазирлигининг илмий-ихтисослаштирилган марказини бошқарди.

  11. 2001
    Вафоти

    14-декабрда Тошкентда вафот этди, «Минор» қабристонига дафн этилди.