Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Ўлмас Умарбеков
Тузатиш таклиф қилиш

Ўлмас Умарбеков

Ўзбек ёзувчиси, драматург ва киностсенарийнавис, «Одам бўлиш қийин» романининг муаллифи; «Ўзбекфилм» директори, маданият вазири ва Ёзувчилар уюшмаси раиси бўлган.

Фаолият:
Ёзувчи, Сиёсатчи, Носир, Драматург, Сценарийнавис
Туғилган:
25 январ 1934(60 ёш) ♒ — 10 ноябр 1994
Туғилган жой:
Тошкент
Фарзандлар:
Умида
  • Ўзбекистон халқ ёзувчиси
  • «Фидокорона хизматлари учун» ордени
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Ўлмас Умарбеков 1934-йил 25-январда Тошкентда туғилган. Мактабни битиргач, Тошкентдаги университетнинг (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) филология факултетига кириб, журналистика бўлимида ўқиган ва 1956-йилда тамомлаган.

Университетдан кейин узоқ йиллар Республика телевидение ва радиоэшиттириш давлат қўмитасида муҳаррир ва бош муҳаррир бўлиб ишлади. 1971–1974-йилларда Ўзбекистон Компартияси Марказий Қўмитасида сектор мудири, 1974-йилдан «Ўзбекфилм» киностудиясининг директори бўлиб, 1981-йилгача унга раҳбарлик қилди.

Адабиётга 1950-йилларнинг охирида кириб келди: биринчи китоби — «Ҳикоялар» тўплами 1958-йилда чиқди. Кейинги йилларда «Ҳаёт абадий» ҳикоялар тўплами (1964), «Севгилим — севгилим» (1963) ва «Ёз ёмғири» (1973) қиссалари, «Дамир Усмоновнинг икки баҳори» (1978) қиссаси нашр этилди. 1969-йилда ёзилган, 1970-йилда биринчи марта босилган «Одам бўлиш қийин» романи унга кенг шуҳрат келтирди; роман 1972-йилда рус тилида «Зелёная звезда» номи билан чиқди ва бир неча марта қайта нашр этилган.

Умарбеков драматург ва киностсенарийнавис сифатида ҳам ишлади. «Оқар сувлар» (1971), «Комиссия» (1974) песалари, 1980-йиллардаги «Қиёмат қарз» саҳна асари Ҳамза номидаги театрда қўйилди; кейинроқ «Туҳмат» (1987) ва «Оқсоқол» (1991) драмаларини ёзди. Унинг стсенарийлари асосида «Икки солдат қиссаси», «Бошқалар учун» филмлари суратга олинди, «Учрашув» қиссаси «Қалин қорлар бағрида учрашув» (1981) филмига асос бўлди; «Севги афсонаси» (1984) ва «Чангалзордаги ов» (1991) совет-ҳинд филмларининг стсенарий муаллифларидан бири эди.

Ёзувчилик билан бирга давлат ва жамоат лавозимларида ишлади: 1982-йилдан Ўзбекистон маданият вазири ўринбосари, 1987–1989-йилларда вазири, 1985–1989-йилларда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси, 1989–1991-йилларда республика Вазирлар Маҳкамаси Раисининг ўринбосари бўлган.

1980-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофотига сазовор бўлди, 1981-йилда «Ҳурмат белгиси» ордени билан тақдирланди, 1984-йилда «Ўзбекистон ССР санъат арбоби», 1991-йилда «Ўзбекистон халқ ёзувчиси» унвонларини олди. Ўлмас Умарбеков 1994-йил 10-ноябрда Тошкентда оғир касалликдан сўнг вафот этди. Унинг вафотидан кейин «Фотима ва Зуҳра» романи босилиб, Муқимий театрида саҳналаштирилди. 2021-йилда «Фидокорона хизматлари учун» ордени (вафотидан кейин) берилди; Тошкентда кўча ва мактаб унинг номини олиб юрибди.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1934
    Туғилган

    Тошкентда туғилган.

  2. 1956
    Университетни тамомлаган

    Тошкентдаги университетнинг филология факултети журналистика бўлимини битирган.

  3. 1956–1971
    Телевидение ва радиоэшиттириш қўмитаси

    Республика давлат қўмитасида муҳаррир, кейин бош муҳаррир бўлиб ишлаган.

  4. 1958
    Биринчи китоб

    «Ҳикоялар» тўплами нашр этилган.

  5. 1971–1974
    Марказий Қўмитада

    Ўзбекистон Компартияси Марказий Қўмитасида сектор мудири.

  6. 1974–1981
    «Ўзбекфилм» директори

    «Ўзбекфилм» киностудиясига раҳбарлик қилган.

  7. 1980
    Ҳамза номидаги Давлат мукофоти

    Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати бўлган.

  8. 1982–1989
    Маданият вазирлигида

    Маданият вазири ўринбосари (1982-йилдан), вазири (1987–1989).

  9. 1985–1989
    Ёзувчилар уюшмаси раиси

    Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасини бошқарган.

  10. 1989–1991
    Вазирлар Маҳкамаси Раисининг ўринбосари

    Республика Вазирлар Маҳкамаси Раисининг ўринбосари бўлган.

  11. 1991
    Халқ ёзувчиси

    «Ўзбекистон халқ ёзувчиси» унвони берилган.

  12. 1994
    Вафоти

    10-ноябрда Тошкентда вафот этган; «Фотима ва Зуҳра» романи вафотидан кейин босилган.

Китоблар

  • «Ҳикоялар»
    1958 · Ҳикоялар тўплами

    Ёзувчининг биринчи китоби.

  • «Севгилим — севгилим»
    1963 · Қисса

    Ёшлик муҳаббати ҳақидаги қисса.

  • «Ҳаёт абадий»
    1964 · Ҳикоялар тўплами

    Одамларнинг маънавий-ахлоқий гўзаллиги ҳақидаги ҳикоялар.

  • «Одам бўлиш қийин»
    1970 · Роман

    1969-йилда ёзилган биринчи роман; 1972-йилда рус тилида «Зелёная звезда» номи билан чиққан.

  • «Оқар сувлар»
    1971 · Песа

    Ёзувчининг театр учун ёзган илк песаларидан бири.

  • «Ёз ёмғири»
    1973 · Қисса

    Детектив жанрига яқин қисса.

  • «Дамир Усмоновнинг икки баҳори»
    1978 · Қисса

    Партия ходимининг бурчи ва ахлоқий танлови ҳақида.

  • «Туҳмат»
    1987 · Драма

    1980-йилларнинг охирида ёзилган драма.

  • «Оқсоқол»
    1991 · Драма

    Ёзувчининг сўнгги йиллардаги драмаларидан бири.

  • «Фотима ва Зуҳра»
    1994 · Роман

    Вафотидан кейин нашр этилган роман, кейинроқ Муқимий театрида саҳналаштирилган.

Фильмография

НомиЙил
Йигит ва қиз1968
Асосий кун1971
Икки солдат қиссаси1976
Бошқалар учун1976
Қалин қорлар бағрида учрашув1981
Рошча памяти1981
Севги афсонаси1984
Чангалзордаги ов1991