O'lmas Umarbekov

O'lmas Umarbekov 1934-yil 25-yanvarda Toshkentda tug'ilgan. Maktabni bitirgach, Toshkentdagi universitetning (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetiga kirib, jurnalistika bo'limida o'qigan va 1956-yilda tamomlagan.

Universitetdan keyin uzoq yillar Respublika televideniye va radioeshittirish davlat qo'mitasida muharrir va bosh muharrir bo'lib ishladi. 1971–1974-yillarda O'zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo'mitasida sektor mudiri, 1974-yildan «O'zbekfilm» kinostudiyasining direktori bo'lib, 1981-yilgacha unga rahbarlik qildi.

Adabiyotga 1950-yillarning oxirida kirib keldi: birinchi kitobi — «Hikoyalar» to'plami 1958-yilda chiqdi. Keyingi yillarda «Hayot abadiy» hikoyalar to'plami (1964), «Sevgilim — sevgilim» (1963) va «Yoz yomg'iri» (1973) qissalari, «Damir Usmonovning ikki bahori» (1978) qissasi nashr etildi. 1969-yilda yozilgan, 1970-yilda birinchi marta bosilgan «Odam bo'lish qiyin» romani unga keng shuhrat keltirdi; roman 1972-yilda rus tilida «Zelyonaya zvezda» nomi bilan chiqdi va bir necha marta qayta nashr etilgan.

Umarbekov dramaturg va kinostsenariynavis sifatida ham ishladi. «Oqar suvlar» (1971), «Komissiya» (1974) pyesalari, 1980-yillardagi «Qiyomat qarz» sahna asari Hamza nomidagi teatrda qo'yildi; keyinroq «Tuhmat» (1987) va «Oqsoqol» (1991) dramalarini yozdi. Uning stsenariylari asosida «Ikki soldat qissasi», «Boshqalar uchun» filmlari suratga olindi, «Uchrashuv» qissasi «Qalin qorlar bag'rida uchrashuv» (1981) filmiga asos bo'ldi; «Sevgi afsonasi» (1984) va «Changalzordagi ov» (1991) sovet-hind filmlarining stsenariy mualliflaridan biri edi.

Yozuvchilik bilan birga davlat va jamoat lavozimlarida ishladi: 1982-yildan O'zbekiston madaniyat vaziri o'rinbosari, 1987–1989-yillarda vaziri, 1985–1989-yillarda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi, 1989–1991-yillarda respublika Vazirlar Mahkamasi Raisining o'rinbosari bo'lgan.

1980-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston Davlat mukofotiga sazovor bo'ldi, 1981-yilda «Hurmat belgisi» ordeni bilan taqdirlandi, 1984-yilda «O'zbekiston SSR san'at arbobi», 1991-yilda «O'zbekiston xalq yozuvchisi» unvonlarini oldi. O'lmas Umarbekov 1994-yil 10-noyabrda Toshkentda og'ir kasallikdan so'ng vafot etdi. Uning vafotidan keyin «Fotima va Zuhra» romani bosilib, Muqimiy teatrida sahnalashtirildi. 2021-yilda «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni (vafotidan keyin) berildi; Toshkentda ko'cha va maktab uning nomini olib yuribdi.