Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Қутб Хоразмий

Ёзувчи

XIV асрда Хоразмда яшаган туркий шоир ва таржимон, Низомийнинг «Хусрав ва Ширин» достонини туркий тилга эркин таржима қилган (1330–40-йиллар).

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир

Биография

Қутб Хоразмий — XIV асрда Хоразмда яшаган туркий шоир ва таржимон; Низомий Ганжавийнинг «Хусрав ва Ширин» достонини туркий тилга ўгиргани билан танилган. Унинг ҳаёти ҳақида ягона манба шу таржиманинг ўз сўзбошиси. Шоир Хоразм Олтин Ўрдага тобе бўлган йилларда ижод қилган.

Таржимани Сиғноқ шаҳрида битган (1330–40-йиллар). Қутб камбағал яшаган, ҳажми катта китобни ёзишга вақт ва маблағ керак эди, шунинг учун Олтин Ўрда хони Муҳаммад Ўзбекхон (1312–40) ҳукмронлиги даврида Оқ Ўрдада ноиб бўлган шаҳзода Тинибекнинг олдига бориб, ёрдам сўраган. Тинибек ҳам, давлат ишларида унга яқиндан кўмаклашган хотини ҳам шоирни меҳр билан қабул қилиб, иш учун шароит таъминлаган. Қутб китобида маликани ҳар масалада ўйлаб, тортиб иш кўрадиган ақлли аёл деб таърифлиган.

Асар Низомий достонининг сўзма-сўз эмас, эркин ифодаси: воқеалар ва мазмун сақланган, лекин муқаддимага Тинибекхон ва марҳум малика Хонмаликни мадҳ этувчи ҳамда китоб ёзилиш сабабини айтувчи боблар қўшилган. Таржимон ўзига ортиқча кўринган айрим бобларни қисқартирган, баъзиларини бирлаштирган. Шу туфайли туркий вариант 91 бобдан иборат, Низомий асари эса юз боб ва олти мингдан ортиқ байтдан ташкил топган.

Достон ўз замонида кенг ёйилмаган. Амир Қутлу Хўжа маслаҳати билан уни 1383–84-йилларда Мисрда Берка Фақиҳ ибни Бароказ Эдгу Қипчоқий қайта ёзиб чиққан. Бу нусха 1914-йилда Париждаги Миллий кутубхонадан топилгач, шарқшунослар эътиборини тортди. 1940-йилда Навоий юбилейи қўмитаси унинг фотонусхасини олди ва Ҳоди Зариф нашрга тайёрлади.

Ҳаёт йўли

  1. 1330–1340
    «Хусрав ва Ширин»ни ёзиш

    Сиғноқда, шаҳзода Тинибек ҳимоясида Низомий достонини туркий тилга эркин таржима қилган.

  2. 1383–1384
    Қўлёзма кўчирилди

    Берка Фақиҳ ибни Бароказ Эдгу Қипчоқий асарни Мисрда кўчирган.

  3. 1914
    Қўлёзма топилди

    Париж Миллий кутубхонасидан топилиб, илмий муомалага киритилган.

  4. 1940
    Фотонусха ва нашр

    Навоий юбилейи қўмитаси фотонусха олган, Ҳоди Зариф нашрга тайёрлаган.

Асарлар

  • «Хусрав ва Ширин» (1340)

    Низомий достонининг эркин таржимаси, 91 боб; 1330–40-йилларда ёзилган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Қутб Хоразмий биографияси — Ёзувчи | Shaxs.uz