Шоислом Шомуҳамедов

Шоислом Маҳмудович Шомуҳамедов 1921-йил 16-апрелда Тошкентда туғилган. 1941–1942-йилларда Қизил Армия сафида Иккинчи жаҳон уруши жабҳаларида жанг қилган. Урушдан кейин Ўрта Осиё давлат университетининг шарқ факултетида ўқиб, уни 1952-йилда тамомлаган.

Унинг кейинги илмий ва педагогик фаолияти шу университет (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) билан боғлиқ. Аввал ўқитувчи бўлиб ишлаган, 1958–1960-йилларда доцент бўлган, 1960–1972-йилларда шарқ факултети декани лавозимида ишлаган. 1966–1972-йилларда хорижий Шарқ мамлакатлари адабиёти кафедрасини бошқарган, 1972–1985-йилларда илмий ишлар бўйича проректор бўлган, 1985-йилдан кафедра профессори сифатида фаолият юритган.

Унинг илмий қизиқишлари доирасида Эрон мумтоз ва замонавий адабиёти ҳамда форс-тожик шеърияти турган. Номзодлик диссертацияси (1957) эронлик ёзувчи Эҳсон Табарий ижодига, докторлик диссертацияси эса форс-тожик адабиёти классиклари ижодида гуманистик ғоялар ривожига бағишланган. Филология фанлари доктори даражасини 1968-йилда, профессор унвонини 1970-йилда олган. У Эҳсон Табарий, Умар Хайём, Жомий, Саъдий, Ҳофиз, Малик уш-шуаро Баҳор ва Амир Хусрав Деҳлавий ҳаёти ва ижодига бағишланган китоблар ҳамда форс-тожик арузи бўйича ўқув қўлланма ёзган.

Таржималар унинг фаолиятида муҳим ўрин тутган. У Умар Хайём рубоийлари тўпламини (1970) ва Амир Хусрав Деҳлавий афоризмларини тузиб ўзбек тилига ўгирган, Фирдавсий «Шоҳнома»сининг уч жилдлик янги ўзбекча таржимаси (1975–1979) эса унинг раҳбарлиги ва иштирокида амалга оширилган. Шунингдек, ҳинд, араб, рус, озарбайжон, тожик ва туркман тилларида ижод қилган шоирлар асарларини ҳам таржима қилган.

Шомуҳамедов жами тўқсонга яқин китоб ва беш юздан ортиқ илмий иш муаллифи, бундан ташқари, болалар ва катталар учун ўнга яқин шеърий ва насрий тўплам нашр эттирган. У Фирдавсий номидаги халқаро мукофот лауреати (1973), Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган фан арбоби (1978) ва «Эл-юрт ҳурмати» ордени соҳиби (1998) эди. 2007-йилда вафот этган.