Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Шокиржон Раҳимий

Педагог · Тошкент

Тошкентлик жадид маърифатпарвари ва ўқитувчи, биринчи ўзбекча алифбе дарслиги «Совға» (1919) муаллифи; 1937-йилда қамоққа олинган, 1938-йилда отиб ташланган.

Фаолият:
Педагог
Ҳаёт йиллари:
1898 — 1938
Туғилган жой:
Тошкент

Биография

Шокиржон Раҳимий жадид маърифатпарвари, ўқитувчи ва дарслик муаллифи бўлган. У биринчи ўзбекча алифбе дарслиги — «Совға»ни (1919) яратган. Шокиржон 1898-йилда Тошкентда дунёга келган. Дастлаб отасидан ҳарф таниган, 1903–1909-йилларда мадрасада, усули жадид мактабида ҳамда кечки рус-тузем мактабида ўқиган. 1909–1919-йилларда «Раҳимия» мактабида дарс берган.

Жамоат ишларида ҳам фаол бўлган: «Турон» театр тўдаси фаолиятида иштирок этган, ташкил этилган Халқ университети (1918), «Нашри маориф» жамияти (1923) ва «Иштирокиюн» газетаси (1919) учун ҳам ташаббускор бўлган. «Садойи Туркистон» газетасида адабий ходимлик қилган (1914–1915). Маориф соҳасида эса Эски шаҳар халқ маориф бўлими мудири (1918–1923) ва Тошкент вилоят халқ маориф бўлими мудири (1924) бўлган, 1918–1922-йилларда 1-босқич мактаблари ҳамда таълим ва тарбия билим юртларида ўқитувчилик ва мудирлик қилган.

Қўлланма нашр этишни 1912-йилда бошлаган: у жадид усулидаги мактаблар ва бошқа ўқув даргоҳларига мўлжалланган эди. «Совға»дан ташқари, унинг қаламига «Она тили» (1918; Фитрат ва Қ. Рамазон билан бирга ёзилган), «Алифбе дарслиги» (1922), «Савод» (1930), «Катталарга ўқиш», «Катталар алифбеси» (1927), «Ўзбек тили. Иш китоби» (1932) ва «Катталар йўлдоши» (1924) мансуб.

1924-йилда Москвага юборилиб, ўзбек ёшлари учун очилган Бухоро Маориф уйи ҳамда ишчилар факултети мудири вазифасини бажарган. «Миллий иттиҳодчилар»га қарши 1930–1931-йиллардаги суд жараёнидан сўнг Тошкентга қайтган ва таълим соҳасидаги идораларда меҳнат қилган.

5-август куни, 1937-йилда, «халқ душмани» сифатида қамалган, 1938-йилда отиб ташланган; қатл санаси манбаларда турлича — 4-октабр ёки 10-апрел.

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1898
    Туғилган

    Тошкентда.

  2. 1903–1909
    Таълим

    Мадраса, усули жадид мактаби ва кечки рус-тузем мактабида ўқиган.

  3. 1909–1919
    «Раҳимия» мактаби

    Дарс берган.

  4. 1914–1915
    «Садойи Туркистон» газетаси

    Адабий ходимлик қилган.

  5. 1918
    Халқ университети; «Она тили»

    Университет ташкил топишида ташаббускорлардан бири; Фитрат ва Қ. Рамазон билан бирга «Она тили» дарслигини ёзган.

  6. 1919
    «Совға» алифбеси; «Иштирокиюн»

    Биринчи ўзбекча алифбе дарслиги; «Иштирокиюн» газетаси ташкил топишида қатнашган.

  7. 1923
    «Нашри маориф» жамияти

    Жамият ташкил топишида ташаббускорлардан бири.

  8. 1924
    Москвага юборилган

    Бухоро Маориф уйи ва ишчилар факултетини бошқарган.

  9. 1930–1931
    «Миллий иттиҳодчилар» суди

    Сўнг Тошкентга қайтиб, маориф муассасаларида ишлаган.

  10. 1937
    Қамоққа олинган

    5-августда «халқ душмани» сифатида.

  11. 1938
    Отиб ташланган

    Қатл санаси манбаларда турлича: 4-октабр ёки 10-апрел.

Асарлар

  • «Она тили» (1918)
    Дарслик

    Фитрат ва Қ. Рамазон билан ҳамкорликда.

  • «Совға» (1919)
    Алифбе

    Ўзбек тилидаги биринчи алифбе дарслиги.

  • «Катталарга ўқиш»
    Дарслик
  • «Алифбе дарслиги» (1922)
    Дарслик
  • «Катталар йўлдоши» (1924)
    Дарслик
  • «Катталар алифбеси» (1927)
    Алифбе
  • «Савод» (1930)
    Дарслик
  • «Ўзбек тили. Иш китоби» (1932)
    Иш китоби
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Шокиржон Раҳимий биографияси (1898–1938) — Педагог | Shaxs.uz