Асосий қисмга ўтиш

Убай Орифов

Физик, академик, Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг президенти (1962–1966); сирт физикаси, ядро физикаси ва гелиотехника бўйича тадқиқотлар муаллифи, уч институтнинг раҳбари.

Фаолият:
Олим, Физик
Ҳақиқий исми:
Убай Орифович Орифов
Туғилган:
15 июн 1909(67 ёш) ♊ — 24 декабр 1976
Туғилган жой:
Қўқон, Фарғона
Турмуш ўртоғи:
Амина Раҳимовна Абдурасулова
Фарзандлар:
Полат Орифов, Тимур Орифов, Дилором Орифова
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Ленин ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Қизил Юлдуз ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Убай Орифович Орифов 1909-йил 15-июнда (эски услубда 2-июнда) Қўқонда туғилган. 1931-йилда Самарқанддаги Ўзбек педагогика академиясини тамомлаган, сўнгра Тошкентдаги Ўрта Осиё давлат университетида ассистент бўлиб ишлаган (1935–1941).

Иккинчи жаҳон уруши йилларида урушда қатнашган, 1944-йилда партияга кирган. Урушдан кейин, 1945-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Физика-техника институтига раҳбарлик қилган ва бу лавозимда икки марта ишлаган: 1945–1956 ва 1963–1967-йилларда.

1956-йилда академик этиб сайланган ва Ядро физикаси институтини бошқарган (1956–1962); манбаларда у шу институтнинг асосчиларидан бири сифатида тилга олинади. 1962-йил 23-январдан 1966-йил 26-февралгача Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг президенти бўлган, шу йилларда академиянинг «Маърузалар» журналини ҳам таҳрир қилган.

Илмий ишлари физик электроника, қаттиқ жисм сирти физикаси, ядро ва радиация физикаси, масс-спектрометрия ҳамда қуёш техникасига бағишланган: у металл сиртидаги ностационар жараёнларни, сирт ионланиши ва атом зарраларининг қаттиқ жисм билан ўзаро таъсирини ўрганган, қуёш печлари ва фотоэлектрик қурилмалар яратишда қатнашган. «Гелиотехника» журналининг асосчиси ва бош муҳаррири бўлган (1965–1976).

1966-йилда Электроника институтини ташкил этиб, 1975-йилгача унга раҳбарлик қилди; 1963-йилдан Тошкент политехника институтида кафедра мудири бўлиб ҳам ишлади. У Ленин ордени, Меҳнат Қизил Байроқ ордени (1965), Қизил Юлдуз ордени, иккита «Ҳурмат белгиси» ордени билан тақдирланган, 1968-йилда Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлди.

Убай Орифов 1976-йил 24-декабрда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонидаги Олимлар хиёбонида дафн этилган. 2002-йилда вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени берилди. Электроника институти унинг номи билан аталган (2012-йилда қайта номлангунча), Тошкентнинг Юнусобод туманидаги кўчалардан бири ҳам унинг номини олган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Асарлар

  • «Атом зарраларининг қаттиқ жисм сирти билан ўзаро таъсири» (1969)
    Монография

    Ион бомбардимони, сочилиш ва сирт жараёнларига бағишланган асар; 1969-йилда Нью-Йоркда инглиз тилида чоп этилган.

Ҳаёт йўли

  1. 1909
    Туғилиши

    Қўқонда туғилган (янги услубда 15-июн).

  2. 1931
    Таълим

    Самарқанддаги Ўзбек педагогика академиясини тамомлаган.

  3. 1935–1941
    Ўрта Осиё давлат университети

    Тошкентда университетда ассистент бўлиб ишлаган.

  4. 1945–1956
    Физика-техника институти

    Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Физика-техника институтига раҳбарлик қилган; бу лавозимга 1963–1967-йилларда яна қайтган.

  5. 1956–1962
    Ядро физикаси институти

    Академик этиб сайланган ва Ядро физикаси институтига раҳбарлик қилган.

  6. 1962–1966
    Фанлар академияси президенти

    Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг президенти бўлган.

  7. 1965
    «Гелиотехника» журнали

    Халқаро «Гелиотехника» журналининг бош муҳаррири бўлган (1976-йилгача); шу йили Меҳнат Қизил Байроқ ордени билан тақдирланган.

  8. 1966–1975
    Электроника институти

    Электроника институтини ташкил этиб, унга раҳбарлик қилган.

  9. 1968
    Давлат мукофоти

    Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган.

  10. 1976
    Вафоти

    24-декабрда Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонида дафн этилган.

  11. 2002
    Вафотидан кейинги мукофот

    «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган.